masterbatch

Przedmieszka (ang. masterbatch) to skoncentrowany preparat dodatków lub pigmentów przeznaczony do wprowadzania do tworzywa sztucznego podczas przetwórstwa, najczęściej przez dozowanie do polimeru bazowego przed uplastycznieniem lub w jego trakcie. W praktyce występuje zwykle jako granulat, którego nośnik powinien być dobrany pod kątem zgodności z przetwarzanym polimerem i technologią.

Zadaniem przedmieszki jest ułatwienie precyzyjnego dozowania niewielkich ilości substancji czynnej oraz zapewnienie jej równomiernego rozproszenia w wyrobie. W przypadku koncentratów barwiących poprawia to dyspergowalność pigmentów, powtarzalność barwy i ogranicza problemy związane z pyleniem pigmentu. Producenci oferują przedmieszki barwiące m.in. w paletach odpowiadających systemom barw takim jak RAL czy NCS.

Przedmieszki można podzielić według funkcji na:

• barwiące – zawierające pigmenty lub barwniki, stosowane do nadania wyrobom wymaganej barwy, krycia lub efektu wizualnego;
• dodatkowe/funkcjonalne – wprowadzające określone właściwości użytkowe, np. działanie uniepalniające, ochronę UV, efekt poślizgowy, własności antyblokowe, poprawę odporności mechanicznej lub odporności na warunki atmosferyczne;
• specjalistyczne – opracowane dla konkretnych polimerów i aplikacji, np. dla kabli z fluoropolimerów, TPU, PE/EVA lub PBT, dla folii polietylenowych albo dla folii BOPLA z PLA.

Typowe zastosowania obejmują wytłaczanie folii i kabli, formowanie wtryskowe, produkcję opakowań, elementów technicznych i wyrobów narażonych na działanie czynników zewnętrznych. Przykładowo przedmieszki mogą zapewniać trudnopalność i odporność UV elementów z poliamidu, właściwości ognioodporne folii polietylenowych, stabilne barwienie kabli, obniżenie współczynnika tarcia folii LDPE albo efekt antyblokowy w foliach kompostowalnych z PLA.

Poziom dozowania zależy od rodzaju przedmieszki, stężenia substancji aktywnej, wymagań wyrobu i zaleceń producenta. W publikowanych przykładach spotyka się niskie dozowania rzędu 1–2% dla wybranych rozwiązań kablowych oraz 2–4% dla siloksanowego masterbatcha poślizgowego do warstwy folii. Zbyt mała ilość koncentratu barwiącego może powodować nierównomierne zabarwienie, a zbyt duża może pogarszać właściwości mechaniczne tworzywa, dlatego dawkowanie powinno być dobierane do konkretnej receptury i procesu.