PLA

Polikwas mlekowy (PLA, także: polilaktyd) to termoplastyczny biopoliester zaliczany do poliestrów alifatycznych. Jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych biotworzyw: może być wytwarzany z kwasu mlekowego otrzymywanego przez fermentację węglowodanów pochodzących m.in. z kukurydzy, ziemniaków, trzciny cukrowej lub biomasy odpadowej. Rozwijane są również technologie otrzymywania kwasu mlekowego i PLA z odpadów żywnościowych.

PLA jest materiałem biopochodnym i biodegradowalnym, ale jego rozkład zależy od warunków. W praktyce wiele wyrobów z PLA jest kompostowalnych przede wszystkim w warunkach przemysłowych; nie należy zakładać szybkiej biodegradacji w kompostowniku przydomowym, na składowisku ani po porzuceniu w środowisku.

Właściwości i przetwórstwo

• jest tworzywem termoplastycznym, możliwym do przetwarzania typowymi metodami, m.in. wytłaczaniem, termoformowaniem i formowaniem wtryskowym;
• właściwościami użytkowymi może przypominać niektóre tworzywa konwencjonalne, np. PS lub PET;
• jest wrażliwy na wilgoć i degradację podczas przetwórstwa, dlatego granulat PLA zwykle wymaga starannego suszenia przed przetwarzaniem;
• w zastosowaniach foliowych może zapewniać wysoką przezroczystość, połysk, stabilność wymiarową, dobrą zadrukowywalność oraz przepuszczalność gazów;
• w opakowaniach do żywności cenione są m.in. odporność na działanie tłuszczów, barierowość wobec zapachu i smaku oraz podatność na zgrzewanie i zadruk;
• ograniczeniem folii PLA może być stosunkowo niska barierowość wobec tlenu i pary wodnej, dlatego rozwijane są folie wielowarstwowe i kompozytowe o poprawionych właściwościach barierowych.

Zastosowania

• opakowania, w tym folie, pojemniki, tacki, torby, wyroby jednorazowe i opakowania do żywności;
• folie ogrodnicze oraz opakowania florystyczne i ogrodnicze, np. do kwiatów i ziół;
• wyroby gastronomiczne i produkty konsumpcyjne;
• filamenty i materiały do druku 3D;
• wybrane zastosowania techniczne, m.in. w motoryzacji i kosmetyce, zależnie od gatunku materiału;
• zastosowania medyczne i farmaceutyczne, w tym materiały bioresorbowalne, implanty, nici chirurgiczne, klamry, klipsy, opatrunki i wyroby higieniczne.

Recykling i zagospodarowanie odpadów

Odpady z PLA wymagają właściwej identyfikacji i skierowania do odpowiedniego strumienia: recyklingu, kompostowania przemysłowego albo innej metody zagospodarowania zgodnej z przeznaczeniem wyrobu i lokalną infrastrukturą. Domieszka PLA w strumieniu PET może pogarszać jakość recyklatu PET, m.in. ze względu na różnice temperatur przetwórstwa i higroskopijność PLA. Z tego powodu istotne są prawidłowe oznakowanie, selektywna zbiórka i skuteczne sortowanie.

Nazewnictwo

Skrót PLA bywa rozwijany jako polylactic acid („polikwas mlekowy”) oraz polylactide („polilaktyd”). W praktyce branżowej oba określenia są często stosowane zamiennie dla materiałów otrzymywanych z kwasu mlekowego lub laktydu.