Tektura kontra tworzywa w opakowaniach

Opakowania z tworzyw sztucznych i tektury mają zarówno swoich zwolenników jak i przeciwników. Obydwa typy opakowań porównać jest trudno. Tym razem spróbowali to zrobić Niemcy. Wyszło im, że używanie opakowań z tektury daje większe oszczędności.

Rynek opakowań zbiorczych i jednostkowych w Polsce obejmuje różne rodzaje opakowań m.in. z tworzyw sztucznych oraz z tektury. Wszelkie debaty odnośnie korzyści i strat wynikających ze stosowania poszczególnych typów materiałów opakowaniowych skupiają się bardzo często na odpowiedzi na pytanie, czy bardziej uzasadnione jest sięganie po opakowania jednorazowe czy wielokrotnego użytku. Równie istotna jest też sprawa powtórnego przetworzenia materiału, z którego wykonano opakowanie. Jednakże dla producentów dóbr, stojących przed decyzją, jaki sposób pakowania produktu wybrać, najistotniejszą kwestią są koszty wiążące się z danym systemem pakowania.

Badania zorganizowane przez zespół badawczy prof. Dietera Berndta z Berlina miały za zadanie porównać koszty, jakie ponosi producent pakując produkt w tekturę albo w tworzywo. Przeprowadzili badania, których celem było sprawdzenie, jak kształtują się koszty związane z systemem pakowania podczas całego łańcucha dostawczego. Okazało się, że mniej kosztowne jest użycie opakowań z tektury. Tego typu opakowania są 13 proc. tańsze od tworzywowych. Jednocześnie Niemcy starali się wskazać, w którym momencie łańcucha dostawczego producent zamieniający tworzywo na tekturę ma szansę na uzyskanie najwyższych oszczędności.

Przewaga tekturowych opakowań jednorazowego użytku wynika z wysokich kosztów produkcji i wynajmowania opakowań wielokrotnego użytku wykonanych z tworzywa, a także kosztów ich zużycia i dezynfekcji. Produkcja i składowanie opakowań tworzywowych stanowi 35 proc. kosztów całego systemu pakowania. Zatem w porównaniu z opakowaniami wykonanymi z tektury, koszty wynajmu opakowań wielokrotnego użytku są tak wysokie, że nawet logistyczne zalety tworzyw sztucznych nie są w stanie ich zrekompensować. Dodatkowym atutem przemawiającym na korzyść opakowań jednorazowych jest fakt, że tektura falista jest w procesie produkcji o 17 proc. tańsza niż tworzywo.

Zdaniem osób wykonujących badanie nie do przecenienia są też zalety tektury przy magazynowaniu i składowaniu. Na tym etapie łańcucha logistycznego firmy zyskują najwięcej. Opakowania jednorazowe mogą być odzyskiwane w magazynie albo bezpośrednio na miejscu sprzedaży. Odzysk wymaga mniejszej ilości personelu niż magazynowanie.

Wykorzystanie tworzyw sztucznych jest o 9 proc. tańsze jedynie w przypadku kosztów maszynowych, ponieważ opakowania z tektury falistej wymagają większej automatyzacji zarówno przy napełnianiu jak i przy odzysku, np. konieczności posiadania pras do makulatury. Koszty personalne są natomiast porównywalne: mniejsze koszty personalne w przypadku odzysku tektury falistej w magazynie, natomiast w przypadku skrzynek z tworzyw sztucznych łatwiejsze rozstawianie ich na paletach w miejscu sprzedaży w handlu.

- Wynik jest miarodajny, ponieważ zastosowaliśmy kalkulację defensywną. Oznacza to, że ramowe warunki badań, jak ceny, czas potrzebny na rozpakowanie, utylizacja i rozstawianie na paletach, ustalone zostały zgodnie z rzeczywistością ekonomiczną, a nie na korzyść jednego czy drugiego systemu - tłumaczą odpowiedzialni za testy. - Nie udało się stworzyć jednak przekonywującego scenariusza, który dałby znaczącą kalkulacyjną przewagę systemowi opakowań wielokrotnego użytku. Zaletą tektury falistej, którą podkreślają wszyscy, jest w pierwszej linii jej przydatność do celów marketingowych: wymieniane są przede wszystkim możliwości indywidualnego kształtowania opakowania za pomocą nadruków jak również prezentacja własnej marki. Prócz tego chwali się możliwość zwrotu opakowań do dostawców bez konieczności znakowania opakowań i łatwy dostęp do nich. Za tekturą falistą przemawia również niewielki nakład pracy związany z jej odzyskiem i przechowywaniem większej jej ilości.

Dla potrzeb analizy przeprowadzono porównanie opakowań jednorazowych i wielokrotnego użytku, wykonanych z tektury falistej i tworzyw sztucznych, w których transportowano 7 kg jabłek. Analizowane były systemy opakowań wielokrotnego użytku typu IFCO „Green Plus” i dwuwarstwowe skrzynki z tektury falistej wykorzystywane do transportu owoców i warzyw.

Pierwszym badanym ogniwem łańcucha transportu były gospodarstwa o powierzchni rolniczej 20 do 100 hektarów, w przypadku hurtowni pod uwagę brane były firmy, które osiągają obrót od 10 do 100 milionów euro. Badane były również miarodajne kanały zbytu jak sklepy spożywcze i supermarkety. Jako podstawę do ustalenia sposobu i kosztów utylizacji opakowań transportowych przyjęto ustalone przez niezależne instytuty bilanse ekologiczne stworzone zarówno dla tektury falistej jak i systemów wielokrotnego użytku z tworzyw sztucznych. Opakowania z tektury otrzymały najlepsze wyniki, a w przypadku transportu owoców w porównaniu z pojemnikami z tworzyw sztucznych koszty zmniejszyły się o 13 proc. Jeśli zatem spojrzy się na pojedyncze systemy pakowania, to będzie można zobaczyć, że w rozpatrywanych granicach tych systemów 1000 kg jabłek transportowanych w ciągu całego łańcucha dostawy w pojemnikach z tworzyw sztucznych wygenerowało koszty w wysokości 207 euro. Przyjmując te same założenia w przypadku opakowań z tektury falistej koszty te wyniosły ok. 183 euro.