Tworzywa sztuczne na stadionach lekkoatletycznych
Należąca do koncernu BASF firma Conica produkuje innowacyjne sportowe wykładziny wykorzystywane na większości stadionów lekkoatletycznych na całym świecie. Do konstrukcji tych nawierzchni wykorzystywane są nowoczesne tworzywa sztuczne.
Podłoże stadionu lekkoatletycznego ma spory wpływ na osiąganie sportowych wyników i unikanie kontuzji. Dla przykładu podczas biegu prawidłowa nawierzchnia może pomóc uzyskać czas o kilka setnych części sekundy lepszy niż miałoby to miejsce na bieżni, która nie spełnia wszystkich parametrów jakościowych. W sporcie taka różnica to już dużo.
Używanie syntetycznych wkładek sportowych na stadionach lekkoatletycznych rozpoczęło się od Olimpiady w Meksyku 40 lat temu. Obecnie na rynku tym dominuje należąca do BASF szwajcarska firma Conica. Od ponad 30 lat projektuje i wytwarza wykładziny sportowe. Jej bieżnie są obecnie typowym sprzętem sportowym wysokiej technologii. Nie mogą być ani za twarde, ani też za miękkie. Dzięki odpowiedniej elastyczności powstaje efekt katapulty, za sprawą którego sportowiec pobiera jak najwięcej energii zgromadzonej w podłożu.
W tym kontekście warto przede wszystkim wspomnieć o bieżniach Conipur, które uzyskały certyfikat Międzynarodowego Związku Lekkoatletyki (IAAF), uprawniający zastosowania produktu w trakcie międzynarodowych zmagań.
Ten system wykładziny składa się z trzech warstw masywnego sztucznego tworzywa. Nie jest on, tak jak pozostałe wykładziny stadionowe, wcześniej przygotowywany i dopiero układany na stadionie w częściach, lecz jest wylewany na miejscu. W tym celu stosuje poliuretan, czyli tworzywo sztuczne składające się ze składników chemicznych takich jak isocyjanat i poliol.
Dzięki tworzywu poliuretanowemu można w zależności od wymagań dotyczących pojedynczych komponentów zaprogramować twardość i elastyczność podłoża.
Przewaga tej metody w stosunku do wcześniejszego przygotowywania produktu jest wyraźnie widoczna. Oto bowiem wykładziny sportowe są specjalnie wylewane i dzięki temu nie jest wymagane ich fugowanie. Tym samym pod wykładzinę nie dostanie się woda deszczowa. Stworzona w ten sposób bieżnia posiada maksymalną odporność na zmiany temperatury i warunków atmosferycznych.
Produkcja bieżni typu Conipur M przebiega etapami, a trzy warstwy gotowej wykładziny mają łączną grubość 14 milimetrów.
Jak wyglądają te trzy etapy?
Najpierw nakładana jest specjalnie w tym celu zaprojektowana warstwa z poliuretanu. Trafia ona na całkowicie płaskie, wylane asfaltem podłoże. Następnie na to podłoże będące jeszcze w stanie płynnym wysypywany jest granulat z syntetycznego kauczuku (EPDM). Powstała warstwa twardnieje i zawiązuje będące z nią w bezpośrednim kontakcie punktaki z kauczuku.
Proces ten powtarzany jest przy tworzeniu drugiej warstwy. Obie dolne warstwy podłoża minimalizują ryzyko odniesienia kontuzji przez sportowców. Malutkie przestrzenie z powietrzem zarówno w poliuretanie jak i w granulacie pozwalają na możliwe największe oszczędzenie stawów skokowych atletów i niwelują ewentualne uderzenia.
Górna warstwa musi być twardsza od dwóch dolnych oraz powinna zapewnić maksymalny odbiór energii przez sportowców. By to osiągnąć, w trzecim etapie na obie dolne warstwy nakładana jest specjalnie zaprojektowana płynna warstwa poliuretanowa. Na koniec jest ona posypywana twardszym, ale jednocześnie elastycznym granulatem.
Najwyższa warstwa jest tak wykonana, że zawiera możliwie jak najmniej szczecin, którymi mogłoby dostawać się powietrze. Ostatni szlif nawierzchnia otrzymuje przez końcowe kodowanie, które maksymalizuje odporność na ścieranie, podatność na czyszczenie oraz estetykę wykładziny.
Płynne nakładanie warstw ma jeszcze jedną zaletę. Już w czasie budowy bieżni stadionowej może być ona poddawana wielokrotnym kontrolom swoich właściwości, mogących być dodatkowo optymalizowanymi.
Przy tego rodzaju tuningowaniu specjaliści opierają się nie tylko na technicznym i chemicznym know-how, lecz również zasięgają opinii sportowców. Akredytowana przez IAAF jednostka zajmująca się kontrolą najważniejszych bieżni sprawdza, czy nowa nawierzchnia odpowiada wymaganiom. W tym wypadku IAAF przyznaje certyfikat klasy 1. Zezwala on na obsługę międzynarodowych zawodów i jest warunkiem koniecznym do uznania światowych rekordów. Łącznie w bieżnie firmy Conica wyposażonych jest w tej chwili 17 najważniejszych stadionów lekkoatletycznych na całym świecie. Wymienić należy tu takie znane obiekty jak Letzigrund w Zurychu, Stadion Olimpijski w Berlinie, Rzymie czy Sztokholmie.
Warto też wiedzieć, ze omawiane bieżnie Conipur ustawione na zewnątrz wytrzymują przeciętnie 10 - 15 lat w zależności od klimatu i swej eksploatacji. Dodatkowo tego typu wykładzina jest mocna i odporna; po jej wieloletnim używaniu przy niewielkich kosztach może zostać zregenerowana za pomocą retoppingu, czyli dodawania nowej warstwy. Zamiast wymieniać całą wykładzinę nakładana jest na nią po prostu nowa warstwa. Obecnie 20 procent obrotu Conica pochodzi z retoppingu i tendencja ta jeszcze rośnie.