Caprolactam

Kaprolaktam (ε-kaprolaktam, heksahydro-2-azepinon) to organiczny związek chemiczny z grupy cyklicznych amidów, czyli laktamów. W przemyśle tworzyw sztucznych pełni przede wszystkim rolę monomeru i półproduktu do wytwarzania poliamidu 6 (PA 6, nylon 6).

Znaczenie w produkcji poliamidu 6

PA 6 otrzymuje się w wyniku polimeryzacji kaprolaktamu, związanej z otwarciem pierścienia laktamowego. Z tego powodu popyt na kaprolaktam jest ściśle powiązany z rynkiem poliamidu 6 oraz cenami surowców petrochemicznych.

Kaprolaktam może być wytwarzany z różnych surowców aromatycznych, m.in. benzenu, fenolu lub toluenu. W klasycznych technologiach produkcji istotnym produktem ubocznym jest siarczan amonu.

Zastosowania

Podstawowym zastosowaniem kaprolaktamu jest produkcja PA 6, wykorzystywanego jako:

• włókna poliamidowe do zastosowań tekstylnych i technicznych,
• materiały do produkcji kordu oponowego,
• żywice i tworzywa konstrukcyjne stosowane m.in. w motoryzacji, elektrotechnice, elektronice, budownictwie, przemyśle maszynowym oraz artykułach gospodarstwa domowego,
• materiał do wytwarzania folii opakowaniowych i innych wyrobów przetwarzanych metodami typowymi dla tworzyw termoplastycznych.

Kaprolaktam w obiegu zamkniętym

Kaprolaktam może być również odzyskiwany jako monomer w procesach recyklingu chemicznego odpadów poliamidowych. Przykładem są prace nad depolimeryzacją zużytych sieci rybackich wykonanych z poliamidów; odzyskany monomer może następnie posłużyć do repolimeryzacji i produkcji nowych poliamidów o właściwościach zbliżonych do materiałów pierwotnych.

Rynek i produkcja

Kaprolaktam należy do ważnych surowców przemysłu chemicznego i tworzywowego. W Polsce jego produkcja była związana m.in. z zakładami w Tarnowie i Puławach, a w zintegrowanym łańcuchu Grupy Azoty kaprolaktam stanowi surowiec do produkcji poliamidu 6 oraz modyfikowanych tworzyw poliamidowych.