EVA

Definicja

Etylen/octan winylu (EVA, E/VA) to kopolimer etylenu z octanem winylu, zaliczany do termoplastów. Właściwości materiału zależą m.in. od udziału octanu winylu (VA) w kopolimerze; w ofercie handlowej spotykane są odmiany o różnej zawartości VA, np. 5–22%.

Charakterystyka

EVA łączy cechy poliolefinowego tworzywa termoplastycznego z elastycznością wynikającą z obecności merów octanu winylu. Materiał jest przetwarzany w postaci granulatów, folii, pianek lub dyspersji, zależnie od odmiany i przeznaczenia. Może być także stosowany jako nośnik lub składnik koncentratów barwiących i dodatków funkcjonalnych.

Pianki EVA są szeroko wykorzystywane w obuwiu sportowym, zwłaszcza w podeszwach środkowych, gdzie odpowiadają za amortyzację. W typowych konstrukcjach obuwniczych EVA bywa porównywana z TPU i PEBA; jej zaletami są mała masa i korzystna ekonomika, natomiast ograniczeniem może być niższy zwrot energii oraz, w przypadku pianek chemicznie sieciowanych, utrudniony recykling.

Zastosowanie

• Folie – m.in. folie opakowaniowe, folie stretch oraz folie specjalistyczne do paneli fotowoltaicznych i szkła laminowanego.
• Pianki – podeszwy środkowe i elementy amortyzujące w obuwiu sportowym oraz inne wyroby lekkie i elastyczne.
• Kable i elektrotechnika – powłoki kablowe, przewody i kable oraz koncentraty barwiące na nośniku EVA do zastosowań energetycznych i elektronicznych.
• Powłoki i dyspersje – powlekanie papieru i tektury, w tym opakowań wymagających dobrej jakości druku.
• Kleje i kleje topliwe – EVA jest wymieniany jako kopolimer octanu winylu stosowany w obszarze klejów i materiałów powłokowych.
• Modyfikacja innych materiałów – jako dodatek do PVC, wosków i wybranych formulacji tworzywowych.

Przetwórstwo i modyfikacje

EVA może być przetwarzany typowymi metodami dla termoplastów, m.in. przez wytłaczanie folii, spienianie oraz formowanie wyrobów. W niektórych zastosowaniach materiał może być sieciowany, także radiacyjnie; sieciowanie może poprawiać właściwości mechaniczne, termiczne, chemiczne i trybologiczne, ale zmienia charakter przetwarzania i może ograniczać możliwości recyklingu mechanicznego pianek.

Aspekty środowiskowe i recykling

W zastosowaniach opakowaniowych kompatybilność EVA zależy od konkretnego strumienia recyklingu i konstrukcji wyrobu. W zaktualizowanych zaleceniach RecyClass dla przezroczystych termoform PET warstwy uszczelniające z EVA zostały sklasyfikowane jako w pełni kompatybilne z recyklingiem PET.

Rozwijane są również rozwiązania surowcowe zmniejszające udział źródeł kopalnych. Przykładem jest pianka EVA wytwarzana z użyciem etylenu pochodzącego z łańcucha obejmującego wychwycony CO₂, zielony wodór i e-naftę; według producenta końcowa EVA zachowuje parametry techniczne konwencjonalnego materiału.