Ortoksylen
- o-Ksylen
- 1, 2-dimetylobenzen, O-dimetylobenzen
- ang. O-xylene, Ortho-xylene
O-ksylen (ortoksylen, 1,2-dimetylobenzen) to organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów aromatycznych, należący do izomerów ksylenu. Cząsteczka zawiera pierścień benzenowy podstawiony dwiema grupami metylowymi w położeniach sąsiednich, czyli w układzie orto (1,2-).
Wzór sumaryczny o-ksylenu to C8H10, zapisywany także jako C6H4(CH3)2. W temperaturze pokojowej jest cieczą organiczną. Podobnie jak inne ksyleny zaliczany jest do surowców petrochemicznych i frakcji aromatycznych wykorzystywanych w dalszym przetwórstwie chemicznym.
Zastosowanie
Najważniejszym kierunkiem przemysłowego wykorzystania o-ksylenu jest produkcja bezwodnika ftalowego. Bezwodnik ftalowy jest następnie stosowany m.in. do wytwarzania plastyfikatorów, wypełniaczy do polimerów i barwników.
Ksyleny jako frakcja petrochemiczna są również powiązane z łańcuchem produkcji poliestrów, w tym tworzyw PET; w tym obszarze szczególne znaczenie ma izomer para-ksylen, będący surowcem dla łańcucha PTA/PET. Frakcja ksylenowa może być także stosowana jako rozpuszczalnik w przemyśle farb i lakierów.
Bezpieczeństwo
O-ksylen należy traktować jako łatwopalną substancję organiczną oraz lotny rozpuszczalnik aromatyczny. Przy pracy z nim wymagane są typowe środki ostrożności dla rozpuszczalników: dobra wentylacja, unikanie źródeł zapłonu oraz ograniczanie kontaktu ze skórą i wdychania par.