Bezwodnik kwasu o-ftalowego

Bezwodnik ftalowy (bezwodnik kwasu o-ftalowego, ang. phthalic anhydride) jest organicznym półproduktem chemicznym z łańcucha aromatycznych surowców petrochemicznych. W przemyśle otrzymuje się go przede wszystkim z o-ksylenu, którego najważniejszym kierunkiem wykorzystania jest właśnie produkcja bezwodnika ftalowego.

Najistotniejsze zastosowania bezwodnika ftalowego wiążą się z wytwarzaniem plastyfikatorów, a także wybranych wypełniaczy do polimerów i barwników. Surowiec ten jest powiązany m.in. z segmentem dodatków do tworzyw, zwłaszcza z plastyfikatorami stosowanymi w przetwórstwie PVC. W Polsce bezwodnik ftalowy był wymieniany w ofercie Zakładów Azotowych Kędzierzyn jako surowiec do produkcji plastyfikatorów do tworzyw sztucznych.

Produkty pochodne bezwodnika ftalowego obejmują m.in. ftalany, stosowane jako plastyfikatory. Ftalany są wymieniane także w recepturach mieszanek kauczukowych jako jedna z grup najczęściej stosowanych plastyfikatorów, obok olejów naftowych, adypinianów i sebacynianów.

W technologii mieszanek kauczukowych sam bezwodnik ftalowy może pełnić również funkcję inhibitora opóźniającego wulkanizację; zaliczany jest w tym kontekście do substancji o charakterze kwaśnym, stosowanych w celu ograniczania przedwczesnego sieciowania mieszanki podczas przetwórstwa.