PBT

Politereftalan butylenu (PBT) to półkrystaliczne, termoplastyczne tworzywo konstrukcyjne z grupy poliestrów. Materiał powstaje w wyniku polikondensacji pochodnej kwasu tereftalowego z 1,4-butanodiolem i jest stosowany przede wszystkim tam, gdzie wymagana jest stabilność wymiarowa, odporność chemiczna oraz dobre właściwości elektryczne.

Rodzaj

PBT należy do termoplastów technicznych, czyli tworzyw konstrukcyjnych wykorzystywanych w elementach pracujących pod obciążeniem mechanicznym, cieplnym lub elektrycznym. W praktyce występuje zarówno jako polimer bazowy, jak i w postaci compoundów, m.in. odmian wzmacnianych włóknem szklanym, uniepalnionych, stabilizowanych hydrolitycznie, odpornych na UV lub modyfikowanych pod kątem zastosowań elektrycznych i elektronicznych.

Właściwości

• stabilność wymiarowa i niska podatność na pełzanie, istotne w elementach precyzyjnych i izolacyjnych;
• dobra odporność chemiczna, w tym odporność na wiele chemikaliów, kwasy, substancje żrące i chlor;
• dobre właściwości elektryczne i izolacyjne, wykorzystywane w złączach, obudowach i elementach E/E;
• odporność cieplna, szczególnie w gatunkach wzmacnianych włóknem szklanym;
• odporność na ścieranie i zużycie oraz korzystne właściwości ślizgowe;
• szybka krystalizacja, sprzyjająca krótkim cyklom formowania wtryskowego;
• możliwość modyfikacji, np. przez uniepalnienie, stabilizację UV, zwiększenie odporności na hydrolizę, poprawę odporności na prądy pełzające lub wzmocnienie włóknem szklanym.

PBT jest tworzywem wrażliwym na wilgoć podczas przetwórstwa. Granulat powinien być suszony przed formowaniem, ponieważ nadmierna wilgotność może prowadzić do degradacji hydrolitycznej stopu i pogorszenia właściwości mechanicznych wyprasek.

Przetwórstwo

Najczęściej PBT przetwarza się metodą formowania wtryskowego, zwłaszcza w produkcji elementów technicznych o złożonej geometrii. Dostępne są również gatunki przeznaczone do wytłaczania, rur, profili, folii i termoformowania. W zastosowaniach cienkościennych znaczenie mają odmiany o poprawionej płynności, a w aplikacjach elektrycznych - gatunki o wysokiej odporności na ścieżkowanie i stabilnych właściwościach izolacyjnych.

Zastosowania

• elektrotechnika i elektronika: złącza, zaciski, obudowy izolacyjne, komponenty urządzeń elektrycznych i elektronicznych;
• motoryzacja i elektromobilność: złącza średnio- i wysokonapięciowe, elementy systemów akumulatorowych, komponenty pracujące w podwyższonej temperaturze i wilgotności;
• AGD i sprzęt domowy: obudowy i elementy konstrukcyjne wymagające stabilności wymiarowej oraz odporności cieplnej;
• budowa maszyn i mechanika precyzyjna: koła zębate, łożyska, elementy ślizgowe, zawory i korpusy pomp;
• wytłaczanie i termoformowanie: wybrane gatunki do rur, profili, folii, opakowań i części technicznych.

Odmiany specjalistyczne

Współczesne compoundy PBT są często projektowane pod konkretne wymagania branży E/E i motoryzacji. Przykładem są bezhalogenowe i uniepalnione gatunki do złączy wysokonapięciowych, materiały o wysokim wskaźniku odporności na prądy pełzające CTI, odmiany stabilizowane hydrolitycznie oraz kompozyty wzmacniane włóknem szklanym. Takie materiały mogą łączyć stabilność wymiarową PBT z wymaganą klasą palności, odpornością na ścieżkowanie i możliwością barwienia, np. na kolor pomarańczowy stosowany w elementach wysokiego napięcia pojazdów elektrycznych.