POM

Polioksymetylen (POM) to częściowo krystaliczny termoplast konstrukcyjny z grupy tworzyw poliacetalowych, otrzymywany na bazie formaldehydu. Występuje jako homopolimer POM-H oraz kopolimer POM-C; w praktyce określenie „kopolimer acetalowy” odnosi się zwykle do POM-C.

Właściwości

• duża sztywność, wytrzymałość i twardość,
• dobra udarność oraz odporność na obciążenia dynamiczne, także w niskich temperaturach,
• bardzo dobre właściwości ślizgowe, niski współczynnik tarcia i dobra odporność na ścieranie,
• dobra stabilność wymiarowa, ułatwiająca wykonywanie precyzyjnych części technicznych,
• mała chłonność wody,
• dobra odporność na paliwa, środki smarne i wiele chemikaliów,
• dobre właściwości elektryczne, przydatne w elementach elektrotechnicznych i elektroizolacyjnych.

Homopolimery POM są cenione przede wszystkim za wysoką wytrzymałość i sztywność, natomiast kopolimery POM wyróżniają się dobrą odpornością chemiczną. Dostępne są także odmiany modyfikowane, np. o podwyższonej udarności, do kontaktu z żywnością, do zastosowań medycznych lub jako proszki funkcjonalne.

Przetwórstwo

POM jest powszechnie przetwarzany metodą formowania wtryskowego, a także wytłaczania; na rynku występuje m.in. w postaci granulatów oraz półwyrobów do obróbki skrawaniem, takich jak pręty, rury, płyty, bloki i kształtki techniczne. Granulat należy chronić przed kondensacją wilgoci. Zasadniczo acetale nie zawsze wymagają suszenia, jednak suszenie jest zalecane w przypadku materiału zawilgoconego oraz niektórych odmian modyfikowanych, zwłaszcza udarnościowo. Nadmierna wilgoć może powodować wady powierzchni wyprasek i pogorszenie jakości przetwarzania.

Podczas przetwórstwa trzeba unikać przegrzewania POM, ponieważ przeciążenie termiczne może prowadzić do degradacji i wydzielania gazowych produktów rozkładu. Stopiony POM jest też wrażliwy na kontakt z miedzią, która może sprzyjać degradacji tworzywa.

Zastosowania

Polioksymetylen stosuje się do technicznych elementów wymagających sztywności, odporności na zużycie, dobrego poślizgu i stabilności wymiarowej. Typowe wyroby z POM to:

• koła zębate, rolki, prowadnice, dźwignie i inne precyzyjne części mechaniczne,
• łożyska ślizgowe, szyny ślizgowe i elementy pracujące w warunkach tarcia,
• śruby, nakrętki, haki, złącza, zatrzaski i elementy sprężyste,
• gniazda zaworów oraz elementy armatury wodnej,
• podzespoły samochodowe i elementy wyposażenia pojazdów,
• części elektrotechniczne, elektroniczne i elektroizolacyjne,
• elementy sprzętu AGD, dóbr konsumpcyjnych i zabawek,
• elementy urządzeń medycznych, np. części systemów inhalacyjnych.

Przykłady nowszych zastosowań obejmują elementy nośne i ślizgowe systemów transportowych, gdzie wykorzystuje się wytrzymałość mechaniczną, sztywność i stabilne właściwości tribologiczne POM, oraz proszek POM pełniący funkcję składnika kompatybilizującego w smarach w formie sztyftu. Tworzywo może być również znakowane laserowo, przy czym jakość oznaczeń zależy od rodzaju materiału i ewentualnych dodatków znakujących.

Przykładowe nazwy handlowe

Do handlowych nazw materiałów POM należą m.in. Ultraform, Hostaform, Duracon, Ertacetal, Acetron, Lucel i Tecaform.