Miliardy leżą na wysypiskach

Fundacja PlasticsEurope Polska już szósty rok prowadzi akcję informacyjną przypominającą o konieczności właściwego postępowania z odpadami tworzyw sztucznych. W ramach rozpoczętej w tym tygodniu kampanii specjalne plakaty pojawią się w kilkunastu miastach Polski i będą eksponowane przez cały sierpień. W tym czasie zaplanowane zostały również spotkania z lokalnymi mediami i dystrybucja materiałów informacyjnych.

Grafika tegorocznego plakatu, zaprojektowana przez artystę plastyka Macieja Lasotę, w obrazowy sposób przedstawia przesłanie kampanii "Każdy plastikowy odpad ma wartość. Pozwól ją odzyskać". Pokazuje, że wysiłek, jaki należy włożyć w odzyskanie wartości odpadów przełoży się na konkretne korzyści finansowe. Uzupełnienie hasła "Jest na to sposób: Selektywna zbiórka - recykling - odzysk energii" to wskazanie konkretnych etapów, które pozwalają prawidłowo zagospodarować cenny surowiec wtórny, jakim są odpady tworzyw sztucznych.

- Łatwo zauważyć, że nie ma tu miejsca na składowanie odpadów tworzyw sztucznych na wysypiskach, które ciągle jeszcze stanowi w Polsce najpopularniejszą metodę zagospodarowania tego typu odpadów - mówi Kazimierz Borkowski, dyrektor fundacji PlasticsEurope Polska. - Według najnowszych danych PlasticsEurope w roku 2012 w Polsce na wysypiska trafiło 60 proc. odpadów tworzyw sztucznych. Ten cenny materiał marnuje się na wysypisku i można sobie zadać pytanie, czy możemy pozwolić sobie na stratę tej wartości.

Z odpadu odzyskanego w recyklingu powstaje materiał o konkretnej wartości rynkowej, służący do wyprodukowania nowego pełnowartościowego wyrobu. Wszystkie odpady tworzyw sztucznych - także te nie nadające się do recyklingu - mają bardzo dużą wartość energetyczną i odzysk tej energii pozwala zaoszczędzić surowce energetyczne - olej, gaz, węgiel czy koks.

Dane za rok 2012 dla Polski wskazują, iż odchodzenie od składowania następuje powoli. Spadek składowania wyniósł w tym okresie około 1,5 proc., a recykling odpadów tworzyw sztucznych wzrósł minimalnie w porównaniu do roku poprzedniego i wyniósł niecałe 24 proc. Odzysk energii z odpadów tworzyw sztucznych kształtuje się na poziomie 15-16 proc. i osiągany jest głównie poprzez wykorzystanie odpadów tworzyw do produkcji paliw alternatywnych.

Z takimi wartościami recyklingu i odzysku odpadów tworzyw sztucznych Polska znajduje się znacznie poniżej średniej europejskiej (recykling na poziomie 25 proc., odzysk energii 35 proc., składowanie 40 proc.). Niewątpliwie jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest niedostateczny poziom selektywnego zbierania odpadów tworzyw sztucznych - wg GUS wynosi on jedynie 11 proc. Wyniki ścisłej czołówki, w której znajduje kilku krajów europejskich, praktycznie w ogóle nie składujących odpadów tworzyw sztucznych na wysypiskach, to cel dość odległy dla krajów takich jak Polska, gdzie główną metodą zagospodarowywania odpadów pozostaje składowanie.

W ramach europejskiej inicjatywy przemysłu tworzyw sztucznych "Odwrót od składowania odpadów tworzyw sztucznych na wysypiskach do 2020" dokonano oszacowania potencjalnych korzyści, możliwych do osiągnięcia poprzez zaniechanie składowania odpadów tworzyw sztucznych. W skali całej Europy całkowite odejście od składowania tworzyw sztucznych do roku 2020 pozwoli wykorzystać dodatkowe 80 mln odpadów tworzyw sztucznych o równowartości 1 mld baryłek ropy naftowej lub 70 mld euro. Dla Polski to odpowiednio 8,5 mln ton odzyskanych odpadów tworzyw - równowartość 110 mln baryłek ropy lub 7,5 mld euro.

Tegoroczna kampania informacyjno-edukacyjna PlasticsEurope stanowi także głos w dyskusji towarzyszącej "rewolucji śmieciowej", która weszła w życie z początkiem lipca i która doprowadzić ma do uporządkowania gospodarki odpadami w naszym kraju. Wprowadzone działania legislacyjne dążą do wyeliminowania podstawowych słabości polskiego systemu gospodarki odpadami, takich jak niewydolny system kontroli, raportowanie fałszywych danych, uchylanie się części przedsiębiorców od obowiązków związanych z odzyskiem opakowań, fikcyjny obrót odpadami, itp. Teraz, gdy samorządy przejęły odpowiedzialność za odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych, mają one szansę swoimi działaniami doprowadzić do ograniczenia składowania odpadów i eliminacji nielegalnych wysypisk.

Niestety, na kolejne trzy lata odłożone zostało w Polsce wprowadzenie zakazu składowania odpadów wysokokalorycznych (do takich zaliczają się odpady tworzyw sztucznych), a jak pokazują doświadczenia innych krajów taki zakaz to bezpośredni impuls do zwiększenia odzysku wartościowych odpadów. Zdaniem PlasticsEurope, nadszedł już czas na podejmowanie działań na rzecz stworzenia infrastruktury pozwalającej w pełni wykorzystać wartościowe surowce wtórne.