Opakowania powinny być przede wszystkim funkcjonalne

Promowanie opakowań „przyjaznych dla środowiska” nie powinno odbywać się kosztem podstawowych funkcji opakowania - pisze Sean Dyer, dyrektor handlowy koncernu RPC Containers Blackburn.

Trwająca debata na temat opakowań i środowiska naturalnego od kilku miesięcy wydaje się przybierać na sile. Ożywienie zainteresowania wpływem na środowisko każdego aspektu naszego codziennego życia – od zużycia energii po podróże samolotem – naturalną koleją rzeczy stawia ponownie w centrum uwagi branżę opakowań. Szczególnie firmy z sektora handlu detalicznego starają się pokazać wszystkim, że podejmują zdecydowane kroki w tej dziedzinie.

Aby jednak stworzyć pozytywny wizerunek firmy przyjaznej dla środowiska, nie wystarczy tylko wybrać jeden materiał zamiast innego. Niedawne badania przeprowadzone przez WRAP (Waste & Resources Action Programme) wykazały, że gospodarstwa domowe wyrzucają co około jedną trzecią wszystkich zakupionych artykułów spożywczych. Pomyślmy, o ile więcej mogłoby być tych odpadów bez efektywnych opakowań wydłużających okres przydatności do spożycia. Tego rodzaju korzyści rzadko bywają uwzględniane w ocenie ekologiczności opakowania.

Co więcej, badania firm prowadzących sprzedaż detaliczną w Ameryce odkryły, że odsetek wyrzucanych w sklepach winogron sprzedawanych luzem może wynosić ponad 5 proc. Wielkość tę można obniżyć o pół procenta, gdy winogrona sprzedawane są w torebkach, a w przypadku pakowania w pudełka ilość opadów spada do 1,5 proc. Podobnie również owijanie ogórków oraz innych warzyw i owoców w folię plastikową może przedłużyć trwałość produktów o pięć dni. W tym kontekście, te rodzaje opakowań, które często są krytykowane jako „zbyteczne”, w rzeczywistości pełnią wartościową rolę.

Wszystko to wskazuje na duże znaczenie funkcjonalności w projektowaniu i produkcji każdego opakowania. Zmiany i usprawnienia korzystne dla środowiska należy wprowadzać wszędzie, gdzie to możliwe, istotne jest jednak, aby nie robić tego kosztem ogólnej funkcji opakowania. Jeśli opakowanie nie spełnia swoich podstawowych zadań, takich jak promowanie, ochrona i przedłużanie świeżości produktu, to jego tworzenie mija się z celem.

Powyższe stwierdzenia nie mają umniejszać znaczenia nowych materiałów lub technologii produkcji wprowadzanych w celu zmniejszenia szkodliwego wpływu opakowań na środowisko naturalne. Takie inicjatywy są bardzo ważne - jednak żaden materiał ani proces, nawet najbardziej przyjazny dla
środowiska, nie zapewni rozwiązania spełniającego wszystkie potrzeby związane z opakowaniami.

Na przykład PLA, materiał biodegradowalny wytwarzany z kukurydzy lub innych podobnych roślin, jest często przedstawiany jako idealny „ekologiczny” plastik. Kilka zakładów termoformowania RPC oferuje już ten materiał, chociaż obecnie popyt przewyższa podaż. Należy jednak zwrócić uwagę, że chociaż ten materiał jest odpowiedni do produkcji opakowań termoformowanych, nie spełnia on kryteriów funkcjonalności wymaganych do wyrobu pojemników formowanych wtryskowo.

W ciągu ostatnich 20 lat poczyniono znaczne postępy w zakresie recyklingu tworzyw sztucznych.

Upowszechnienie programów zbiórki zużytych opakowań i tworzenie zakładów recyklingu doprowadziło do stosowania opakowań zawierających materiały pochodzące z recyklingu odpadów pokonsumenckich (PCR). Obecnie największe możliwości wiążą się z pokonsumenckim PET.

RPC wykorzystuje już ten materiał w butelkach do soków produkowanych w zakładach Llantrisant oraz w słoikach wytwarzanych w Blackburn. W procesie produkcji opartej na PCR zużywa się od 25 do 40 proc. energii potrzebnej do wytworzenia oryginalnego polimeru, co stanowi właściwą oszczędność energii na poziomie około 70 proc.

Musimy jednak ponownie wziąć pod uwagę, do czego nadaje się ten materiał. Ponieważ na przykład PET nie jest zalecany do formowania wtryskowego opakowań cienkościennych, wszelkie próby włączenia PCR do takiego rodzaju opakowań wymagałyby zbyt wielu kompromisów nie do przyjęcia.

Potrzebne byłyby nowe maszyny i prostsze projekty opakowań, a ścianki musiałyby być podwójne, co powiększałoby wagę pojemnika nawet o 260 proc. Także inne elementy funkcjonalności opakowania byłyby ograniczone, ponieważ formowany wtryskowo PET uniemożliwia stosowanie odrywanych
zamknięć foliowych i podgrzewanie w kuchence mikrofalowej.

Z drugiej strony jakość polipropylenowych materiałów PCR byłaby prawdopodobnie niedostateczna do zastosowań w opakowaniach, głównie ze względu na problemy identyfikacji opakowań do recyklingu przez konsumentów oraz duże zróżnicowanie używanych obecnie typów tworzyw.

Jednym z alternatywnych rozwiązań, jakie zaproponowaliśmy w RPC Blackburn, jest znalezienie źródła odpowiednich do recyklingu materiałów poprzemysłowych – w tym wypadku są to polipropylenowe powłoki form używanych do produkcji soczewek kontaktowych. Materiał ten jest jednolitej i wystarczająco wysokiej jakości do zastosowań w opakowaniach do żywności.

Przykład ten ilustruje, jak branża tworzyw sztucznych stale szuka sposobów opracowywania i wprowadzania rozwiązań umożliwiających produkcję opakowań z uwzględnieniem kwestii ochrony środowiska oraz zapewniających prawdziwe korzyści. Kwestie środowiskowe są obecnie jednym z kluczowych czynników w procesie opracowywania produktów. Być może najlepszym tego przykładem jest „odchudzanie” opakowań – proces ten rozwija się stopniowo od lat w miarę ciągłego ulepszania technologii produkcji i materiałów. Nasze niewielkie pojemniki najnowszej generacji z zabezpieczeniem gwarancyjnym są lżejsze o około 5 proc. Ponieważ energia zużywana podczas produkcji i transportu stanowi dużą część ogólnego wpływu opakowania na środowisko naturalne, tego rodzaju ulepszenie zapewnia realną korzyść dla środowiska.

Najważniejszym jednak aspektem wszelkich inicjatyw mających na celu odchudzanie opakowań jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania opakowania. Musi to być nadrzędnym wyznacznikiem w pracach nad jakimikolwiek opakowaniami „przyjaznymi dla środowiska”. Główną kwestią musi być zawsze to, czy opakowanie jest odpowiednie do określonego produktu i zastosowania, a wszelkie korzyści ekologiczne muszą uzupełniać, a nie zastępować ten cel.

Sean Dyer, dyrektor handlowy koncernu RPC Containers Blackburn.