PPWR: gospodarka obiegu zamkniętego zaczyna się od projektu

Możliwość recyklingu przestaje być dobrowolną cechą jakościową i staje się wymogiem regulacyjnym. Nowe unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) stanowi, że do 2030 r. wszystkie opakowania muszą nadawać się do recyklingu i zawierać obowiązkowe udziały materiału pochodzącego z recyklingu pokonsumenckiego. Firmy mierzą się z rosnącymi wymaganiami, wyższymi kosztami materiałów i coraz większą presją na łańcuchy dostaw. Jednocześnie obieg zamknięty materiałów zmniejsza zależność od surowców pierwotnych i ogranicza powstawanie odpadów.

O efekcie w zakresie obiegu zamkniętego w dużej mierze decyduje etap projektowania. Dobór materiałów, kolorystyka, struktury wielomateriałowe i dodatki przesądzają o tym, czy opakowanie można efektywnie poddać recyklingowi, czy też cenne zasoby zostaną utracone. W efekcie projektowanie z myślą o recyklingu (Design for Recycling) staje się kluczowym narzędziem w tworzeniu zrównoważonych opakowań, które zachowają swoją rynkową przydatność w przyszłości.

Kluczowe elementy PPWR

Od 2030 r. obowiązywać będzie wiążący standard: wszystkie opakowania muszą w co najmniej 70 proc. nadawać się do recyklingu materiałowego. Rozporządzenie UE dzieli opakowania pod względem przydatności do recyklingu na trzy klasy:

• Klasa A: do 95 proc.
• Klasa B: do 80 proc.
• Klasa C: do 70 proc. (próg minimalny)

Opakowania zaklasyfikowane do klasy C będą stopniowo wycofywane z rynku.

Jednocześnie przy projektowaniu opakowań obowiązują wiążące limity udziału materiałów z recyklingu pokonsumenckiego (PCR):

• opakowania z PET wrażliwe na kontakt: 30 proc.
• opakowania wrażliwe na kontakt z tworzyw innych niż PET: 10 proc.
• jednorazowe butelki na napoje: 30 proc.
• pozostałe opakowania z tworzyw sztucznych: 35 proc.

Do 2040 r. limity te wzrosną, w zależności od kategorii, do poziomu od 25 do nawet 65 proc.

Recyklatów zaczyna brakować

PPWR może znacząco zwiększyć koszty opakowań z tworzyw sztucznych. Projektowanie, produkcja i zaopatrzenie muszą zostać dostosowane do kryteriów przydatności do recyklingu oraz obowiązkowych udziałów recyklatu. Według prognoz zawartych w badaniach popyt na PCR może przewyższyć dostępną podaż o około 30 proc.

Z tego powodu eksperci spodziewają się możliwych niedoborów tworzyw z recyklingu. Takie wąskie gardła i wynikające z nich wzrosty cen mogą wywierać znaczną presję zarówno na rynki, jak i na konsumentów.

Tani import może przejściowo zwiększyć podaż recyklatów i złagodzić presję cenową. Jednak dostawcy z krajów o niższych standardach środowiskowych i pracowniczych, a także niższych kosztach energii, stanowią zagrożenie dla europejskiej branży recyklingu. Regionalni recyklerzy mają trudności z konkurowaniem w warunkach surowszych regulacji i wyższych kosztów. Inwestycje w projektowanie z myślą o recyklingu i lokalne moce recyklingowe mogą stać się mniej opłacalne, a łańcuchy dostaw wysokiej jakości PCR mogą zostać zdestabilizowane. Skutkiem może być spadek jakości materiałów i rosnące uzależnienie od importu, a także istotne ryzyka w zaopatrzeniu.

W dłuższej perspektywie projektowanie z myślą o recyklingu, w połączeniu z efektywnymi systemami zbiórki tworzyw nadających się do recyklingu oraz rozwojem nowych technologii recyklingu, przesądzi o tym, czy Europa będzie w stanie wytwarzać wystarczającą ilość wysokiej jakości recyklatu pokonsumenckiego z własnych strumieni materiałowych i zbudować niezależną gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Kluczowe jest przygotowanie

Alpla, wiodący producent sztywnych opakowań z tworzyw sztucznych, włącza recykling bezpośrednio w swoje procesy produkcyjne. Prezes Alpla Philipp Lehner wyjaśnia: „Integrujemy cały proces recyklingu w Europie, od beli po produkcję recyklatu pokonsumenckiego. Nie polegamy na tanim imporcie”. Dzięki własnym zakładom recyklingu i podejściu opartemu na obiegu zamkniętym firma wspiera gospodarkę cyrkularną, a jednocześnie zapewnia sobie niezawodność produkcji i jakość materiałów.

Przykład Alpla pokazuje, że firmy, które wcześnie inwestują w projektowanie z myślą o recyklingu, łańcuchy dostaw wysokiej jakości PCR i efektywne procesy recyklingu, zyskują pewność regulacyjną, stabilne systemy produkcyjne i długoterminową konkurencyjność. PPWR jasno pokazuje jedno: gospodarka o obiegu zamkniętym nie zaczyna się na etapie utylizacji, lecz na etapie projektowania. Firmy, które konsekwentnie działają na tym etapie, tworzą podstawy trwałego sukcesu.