temperatura zeszklenia
- Tg, temperatura przejścia szklistego
Temperatura zeszklenia (Tg) to temperatura charakteryzująca przejście fazy amorficznej polimeru między stanem szklistym a stanem o większej ruchliwości segmentów łańcuchów. Przy ogrzewaniu w obszarze tego przejścia materiał zwykle staje się bardziej podatny na odkształcenia. Nie jest to temperatura topnienia: w tworzywie amorficznym nie występuje topnienie fazy krystalicznej, a mięknienie zachodzi stopniowo. Przejście szkliste dotyczy również amorficznych obszarów polimerów częściowo krystalicznych. [S1, S5]
Znaczenie praktyczne
Tg pomaga ocenić zachowanie tworzywa podczas użytkowania i przetwórstwa, zwłaszcza zmiany sztywności i stabilności wymiarowej wraz z temperaturą. Sama wartość Tg nie określa jednak dopuszczalnej temperatury pracy wyrobu: trzeba uwzględnić obciążenie, czas jego działania oraz właściwości konkretnego gatunku. Nie należy też utożsamiać jej z temperaturą mięknienia Vicata ani temperaturą ugięcia pod obciążeniem, które wyznacza się innymi metodami. [S1, S5, S7]
Dla przykładu temperatura zeszklenia typowego polistyrenu wynosi około 100°C, natomiast standardowych gatunków polieteroimidu (PEI) około 216–217°C. Wartość zależy od rodzaju i odmiany materiału; dla dostępnych gatunków kopolimeru cykloolefinowego Topas COC podawany jest zakres około 65–178°C. [S2, S3, S5]
Oznaczanie
Temperaturę zeszklenia wyznacza się metodami analizy termicznej, m.in. różnicową analizą termiczną (DTA) i skaningową kalorymetrią różnicową (DSC). Przy porównywaniu podawanych wartości należy sprawdzić metodę i warunki badania oraz sposób przygotowania próbki. [S1, S7]
Źródła
- tworzywa amorficzne · Plastechopedia
- Polistyren · Plastechopedia
- Topas (COC) - TOPAS Advanced Polymers · Plastechopedia
- PEI · Plastechopedia
- Metody oznaczania parametrów fizykomechanicznych polimerów