Polscy przetwórcy krytykują plany dotyczące foliówek

Prezentujemy stanowisko Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych w sprawie Oceny Wpływu Komisji Europejskiej dla wniosku ws. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady, zmieniającej dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Ocena Wpływu została wykonana przez BIO Intelligence Service (BIOIS, "Ocena wpływu opcji w celu redukcji zastosowania jednorazowych torebek foliowych na zakupy" z 12 września 2011 roku). Celem proponowanych przez KE zmian jest zmniejszenie zużycia lekkich toreb z tworzywa sztucznego.

Zdaniem PZPTS, opracowanie to jest obecnie głównym źródłem nieścisłości i błędnych wyliczeń, które stanowią podstawę dla Dokumentu roboczego służb Komisji Europejskiej towarzyszącemu wnioskowi Komisji odnośnie dyrektywy zmieniającej dyrektywę 94/62/WE.

PZPTS wylicza szereg nieprawidłowości i nieścisłości zawartych w dokumencie roboczym służb Komisji. Po pierwsze, organizacja zauważa, że zawarte w dokumencie stwierdzenie: "Wspólnym czynnikiem w państwach członkowskich o niskim poziomie zużycia toreb z tworzywa sztucznego jest fakt, że torby nie są rozdawane bezpłatnie" oznacza, że wprowadzenie zakazu stosowania toreb plastikowych nie jest ani konieczne, ani proporcjonalne. Zdaniem PZPTS, środki cenowe są absolutnie wystarczające. Ponadto, PZPTS zauważa, że w omawianym dokumencie brakuje wyjaśnienia, dlaczego odstępstwa od art. 18 dyrektywy w sprawie opakowań byłoby konieczne oprócz środków cenowych.

Zdaniem PZTPS, BIOIS jest w błędzie, twierdząc, że jedna wykorzystana niebiodegradowalna plastikowa torba powoduje emisję 1,58 kg CO2. Wniosek jest oparty na danych Brytyjskiej Agencji Ochrony Środowiska, ale jak zauważa PZPTS, interpretacja brytyjskich badań jest błędna. W badaniu brytyjskim "jedna jednostka funkcjonalna" jest zdefiniowana jako "jednostka funkcjonalna jako jednostka pozwalająca na przeniesienie miesięcznych zakupów (483 pozycji) z supermarketu do domu w Wielkiej Brytanii 2006/07". W badaniu tym liczba toreb przypadających na torbę tworzącą tzw. jednostkę funkcjonalną jest zdefiniowany i dla lekkich toreb HDPE liczba ta wynosi 82,14 szt. W związku z tym, potencjał Ocieplenia Globalnego mierzony w ekwiwalencie CO2 dla torby HDPE w badaniu Agencji Środowiska UK wynosi 1,58 kg na jednostkę funkcjonalną, więc na 82,14 toreb, nie na jedną sztukę. Oznacza to, że dane BIOIS odnoszące się do emisji CO2 są rażąco przewartościowane - właśnie o współczynnik 82,14.

W dokumencie torby zostały podzielone na jednorazowe i wielokrotnego użytku. Dla torby wielokrotnego użytku obliczono średnią wagę 78,9 grama na sztukę. Tymczasem jest to poprawne wyliczenie dla toreb z tkaniny lub włókniny PP, ale nie dla toreb wielokrotnego użytku wykonanych z PE. Torby wielokrotnego użytku o grubości 50 mikronów ważą, w zależności od typu torby, w przybliżeniu 15-28 gramów. Oznacza to, że wszystkie obliczenia BIOIS są błędne, ponieważ rzeczywista waga stanowi tylko 25-30 proc. tego, co BIOIS zakłada.

Efektem tego jest fakt, że zużycie toreb w UE nie kształtowało się na poziomie 1,61 mln ton w 2010 roku, ale 750 tys. ton. To przekłada się na średnią zużycia 1,5 kg rocznie na mieszkańca w UE. W państwach członkowskich osiągających najlepsze wyniki (Austria, Niemcy) zużycie wynosi dziś tylko około 0,8 kg na osobę rocznie.

Kolejnym założeniem jest to, że jeśli UE nie podjęłaby żadnych kroków, zużycie mogłoby wzrosnąć do 1,7 mln ton. Wynik ten uzyskano przez pomnożenie błędnych wartości bazowych z przewidywanych trendów wzrostu i rozwoju populacji UE. To wyliczenie nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji na rynku toreb. Ze względu na wzrost świadomości na temat ochrony środowiska, działań legislacyjnych w wielu państwach członkowskich i wysiłków w zakresie oszczędności kosztów przez sprzedawców detalicznych, rynek notuje ciągły spadek. Wprowadzenie opłat za torby we francuskich supermarketach zmniejszyło zużycie toreb o ok. 60 tys. ton. Podobne działanie podjęte przez hiszpańskie supermarkety w latach 2012/2013 zmniejszyło zużycie toreb o kolejne 40 tys. ton. Obecnie w Polsce torby foliowe w supermarketach i małych punktach sprzedaży detalicznej w znacznej większości są sprzedawane, a nie przekazywane bezpłatnie. Oznacza to, że nawet bez podjęcia jakichkolwiek działań, zużycie się zmniejszy, a nie wzrośnie, jak utrzymuje BIOIS.

Wszystkie stwierdzenia na temat toreb jednorazowych w badaniu BIOIS z 12 września 2011 odnoszą się do toreb, które mają średnio 15 mikronów grubości. Waga przyjęta do obliczeń - 8,5 g na torbę jednorazowego użytku - jest prawidłowa. Torby o grubości 25 mikronów są opisane jako "torby wielokrotnego użytku". Jednak w dokumencie unijnym znajduje się wniosek, że tylko torby, które mają co najmniej 50 mikronów grubości są torbami wielokrotnego użytku. Według PZPTS nie zostało to właściwie wyjaśnione.

Zdaniem PZPTS, BIOIS niesłusznie twierdzi, że tylko Dania wykorzystuje torebki jednorazowe, tzw. "4” (czyli, według BIOIS, cieńsze niż 15 mikronów). W sumie zużycie toreb plastikowych na osobę wynosi ok. 79 worków. Fakt, że wiele państw członkowskich (jak np. Niemcy) mają zaawansowaną infrastrukturę gospodarki odpadami jest w opracowaniu pominięty. Również pominięto fakt, że torby stosowane w handlu detalicznym artykułów spożywczych to torby wielokrotnego użytku oraz że torby PE w większości wykonane są z materiałów pochodzących z recyklingu.

Ostatnia kontrowersja dotyczy ilości toreb z tworzyw trafiających do środowiska jako śmieci. BIOIS szacuje, że 4,6 proc. toreb wprowadzonych na rynek stanowi śmieci w środowisku. Ten wniosek został oparty na badaniu ze Szwajcarii, jest to jednak wg PZPTS fałszywa interpretacja. Badania mówią, że torby stanowią 5 proc. śmieci w środowisku ogółem, co nie oznacza, że 5 proc. ogółu toreb wprowadzonych na rynek zaśmieca środowisko. Podobne badania z organizacji pozarządowej w Wielkiej Brytanii dowodzą tego samego. Tutaj plastikowe torby to dopiero nr 14 na liście śmieci najczęściej znajdowanych w środowisku. Jest oczywiste, że w badaniu BIOIS ilość toreb, które zaśmiecają środowisko jest przeszacowana. W dokumencie KE liczba niemal podwoiła się do 8 proc. bez odpowiednich wyjaśnień.

W podsumowaniu, Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych rekomenduje, aby Polska wyraziła sprzeciw wobec propozycji Komisji Europejskiej, opartej na błędnych danych, a która może spowodować dalszą destabilizację rynku, który już obecnie znacznie się kurczy. PZPTS zachęca natomiast do dobrowolnych inicjatyw dotyczących łańcucha dostaw dla toreb z tworzyw sztucznych (włączając także sprzedawców detalicznych), takich jak V-Bags Europe.