Przemysł rur z tworzyw sztucznych

Zbliżają się targi wire&tube. To największa na świecie impreza poświęcona przemysłowi rur i kabli. Impreza odbędzie się w dniach 26 – 30 marca w niemieckim Düsseldorfie. To dobra okazja by przyjrzeć się światowemu przemysłowi rur z tworzyw sztucznych.

Niełatwa sytuacja na rynku
O rozwoju tej branży mówił na koniec ubiegłego roku w Warszawie w trakcie specjalnego spotkania poświęconego targom, Friedrich-Georg Kehrer, dyrektor Messe Düsseldorf. Przyznał, że najbliższe miesiące będą obfitować w pojawienie się na rynkach innowacyjnych produktów. Jednocześnie przewiduje on, że pomimo trudnej bieżącej sytuacji, produkcja rur z tworzyw sztucznych będzie rosnąć, gdyż zwiększa się zakres ich stosowania.

Wpływ globalnego kryzysu finansowego widać choćby wtedy, gdy spogląda się na sytuację w niemieckim przemyśle rur z tworzyw sztucznych. Po spadku produkcji o 4,8 proc. w 2008 r., tamtejsi producenci zanotowali kolejne załamanie o 10,2 proc. Roczna produkcja rur i kształtek spadła w ten sposób o 69 tys. ton do poziomu 607 tys. ton. Dla porównania przed kryzysem niemiecka produkcja rur z tworzyw sztucznych wynosiła 710 tys. ton i była najwyższa w całym dziesięcioleciu. Na Niemcy przypada nieco ponad 20 proc. całego europejskiego rynku rur z tworzyw sztucznych.

Obecnie zatem europejski przemysł rur z tworzyw musi skupić się na nadrabianiu strat wywołanych załamaniem lat ubiegłych. Niestety dla niego niezbyt wesoło kształtuje się także aktualna sytuacja producentów surowców używanych do produkcji rur. Negatywny wpływ na to mają koszty produkcji znacznie przekraczające poziom ubiegłego roku. Na osłabienie uzyskiwanych marż wpływają głównie rosnące ceny surowców i ich materiałów bazowych. Od początku 2011 r. ceny te rosły w tempie dwucyfrowym. Swoje dokładają też zwiększające się koszty transportu i energii.

W jednym tylko sektorze kanalizacji sytuacja jest mocno skomplikowana. Wprawdzie sektor ten zyskiwał na poprawie ogólnego popytu światowej gospodarki, to jednak istotnym czynnikiem ograniczającym jego przyrost była spadająca gotowość do inwestowania. Na pogarszające się warunki, czyli rosnący nacisk na pełne wykorzystanie mocy produkcyjnych oraz wzrost cen materiałów i związane z tym spadki przychodów, wiele firm zareagowało ograniczaniem kosztów. Według raportu branżowego stowarzyszenia KRV, producenci rur z tworzyw sztucznych musieli się w ostatnich kilkunastu miesiącach pogodzić z silnymi spadkami w takich segmentach jak „instalacje zasilające”, czyli kładzione w ziemi systemy rurociągów gazowych oraz w segmencie kanalizacji i segmencie budowlanym.

- Rynek gazu i ciepła ucierpiał m.in. dlatego, że stale maleje udział nowych budynków zasilanych gazem. Firmy dystrybuujące gaz przestały inwestować w nowe sieci, gdyż ogólne założenia polityki klimatycznej nie przewidują już wyróżniającej dla gazu roli na rynku ciepła. Ucierpiał także popyt na rury kanalizacyjne, a powodem są ograniczenia w budownictwie mieszkaniowym. Nadzieją dla branży pozostają natomiast nowe dziedziny stosowania układów z rur tworzywowych, np. w ciepłownictwie i technice solarnej, w obszarze rur ochronnych do kabli (układane w ziemi rury do kabli telekomunikacyjnych, siłownie wiatrowe na morzu) oraz zastosowania przemysłowe - uważa Friedrich-Georg Kehrer.

Szanse na rozwój rynku
Pomimo wymienionych zjawisk negatywnych przypuszcza się, że przemysł rur tworzywowych będzie się w Europie rozwijał. Stałego, choć niezbyt szybkiego wzrostu oczekuje się w instalacjach domowych. Nadzieję na szybsze wzrosty dają też branże przemysłowe. Głównie myśli się tu o dwóch dziedzinach, które powinny dać solidny zastrzyk rozwoju: rurach zbrojonych i rurach z polietylenu o dużych średnicach.

Szanse rozwoju mają także zastosowania, gdzie potrzebna jest kombinacja różnych materiałów. Są to przykładowo instalacje z rur stalowych powlekanych tworzywami sztucznymi lub też kompozyty z polietylenu o wysokiej gęstości z poliamidami, a także polipropyleny z polietylenem o podwyższonej wytrzymałości temperaturowej.

- Nowością na rynku zaczynają być całkowicie izolowane systemy rurociągów o dużych średnicach do układów wtórnego chłodzenia i głębokiego chłodzenia. Producenci takich systemów obiecują sześciokrotne, w porównaniu z tradycyjnymi rozwiązaniami, skrócenie czasu instalacji oraz poprawę efektywności dzięki odporności na korozję i niższym kosztom instalacji i konserwacji. Rdzeniem takiego systemu są wolne od korozji wewnętrznej rury z ABS, które są otoczone zwartą izolacją PUR. Zewnętrzny płaszcz z polietylenu daje ochronę przed czynnikami mechanicznymi. Gładka ścianka wewnętrzna rur ABS zapobiega osadzaniu się złogów medium, nie hamuje i stabilizuje przepływ wewnątrz rury oraz redukuje straty przepływu - tłumaczy Kehrer.

W przypadku rur ekstrudowanych rośnie udział produktów wielowarstwowych z warstwami funkcjonalnymi. Szczególną cechą tych rur przewidzianych do zastosowania do gorącej i zimnej wody jest zastosowanie włóknistych laminatów. W porównaniu z dotychczas stosowanymi rurami do wody, nowe trójwarstwowe rury z polipropylenu i laminatów włóknistych mają mieć szereg zalet. Jedną z nich jest stosunkowo łatwa obróbka laminatów na bazie polipropylenu. Według zapewnień producenta rury prawie nie rozszerzają się pod wpływem ciepła, co ułatwia instalatorom pracę przy budowie kompensatorów i przy łączeniu. Rozwiązanie o jakim mowa proponuje choćby znana w branży tworzyw firma KraussMaffei.

Popyt ma być tez generowany przez rozwój obszarów, w których rury znajdują wzięcie. Za dziedzinę o wysokim potencjale wzrostu uważa się kwestię zaopatrzenia ludności w wodę pitną. Światowy popyt na inwestycje wodociągowe i kanalizacyjne szacowany jest na 500 miliardów euro. Poza zwykłymi rurami i kształtkami do instalacji wodociągowych zalicza się także systemy odsalania wody morskiej.

Kolejnym przyszłościowym rynkiem jest transport i komunikacja. Zakłada się wzrost ruchu lotniczego na świecie o 7 proc. rocznie w ciągu najbliższych 20 lat. Znacznie dynamiczniejszy ma być wzrost ruchu ulicznego, szczególnie w Azji. W Indiach liczba samochodów do 2050 r. ma się potroić, a w Chinach zwiększyć ośmiokrotnie. Wielu producentów rur z tworzyw widzi tu wielki potencjał wzrostu.

Toruńska geotermia z nowymi rurami
Także w dziedzinie energii i ekologii upatruje się dobrych widoków na przyszłość. Rury z tworzyw stosuje się np. w instalacjach odsiarczania spalin i do wykładania kominów. Prawdziwą nowością są jednak wyroby dla geotermii.

W tym ostatnim przypadku za wzorzec mógłby służyć wielce chwalebny przykład geotermii toruńskiej. W kompleksowym układzie rurociągów wydobywa się wody gruntowe na powierzchnię i wykorzystuje je do pozyskiwania ciepła/zimna.

Prowadzona w Toruniu, na przekór wielu, inwestycja kojarzonej z zakonem redemptorystów Fundacji Lux Veritatis zasługuje na szczególną uwagę, m.in. z racji zastosowania po raz pierwszy tzw. fiberglassów, czyli rur wzmocnionych włóknem szklanym, które nie ulegają korozji. Rury zostały sprowadzone z USA. Ich użycie jest o tyle istotne, gdyż dotąd korozja w ogromnym stopniu utrudniała pracę przy odwiertach geotermalnych, które już w Polsce istnieją.

Było tak ponieważ stalowe rury w odwiertach geotermalnych korodują już od drugiego roku. W zasadzie w piątym roku należałoby je wymieniać, co tak naprawdę sprowadzałoby się do tego, że trzeba byłoby drugi raz ponieść całość nakładów, by taki odwiert odnowić. Tymczasem Lux Veritatis jest prekursorem w naszym kraju, który do realizacji prac geologicznych używa rur z włóknem szklanym.

Wielkość produkcji wedle podziału na rury z poszczególnych materiałów wskazuje, że systemy rurociągów z polietylenu i polipropylenu w całym minionym dziesięcioleciu sukcesywnie zwiększały udziały w europejskim rynku. W szczególności polietylen zdobył sobie czołową pozycję w instalacjach wody pitnej i zasilania gazem. Jednak już w 2009 r. zanotowano zmniejszenie produkcji rur z wszystkich rodzajów materiałów, przy czym spadki wielkości produkcji rur z PE i PP były mniejsze niż rur z polichlorku winylu. Rury z PVC dominują w kładzionych pod ziemią rurociągach ciśnieniowych i bezciśnieniowych oraz w niektórych branżach przemysłowych.