Puszka ma 75 lat

Dokładnie 75 lat temu, w styczniu 1935 r. wprowadzono do sprzedaży pierwsze piwo w opakowaniu w puszce. Branża opakowań puszkowych właśnie świętuje to wydarzenie, wznosząc symboliczny toast – oczywiście przy pomocy puszki – za 75 lat rynkowej obecności.

Pionierem, który wypuścił na rynek opakowania puszkowe był nowojorski browar Gottfried Krueger Brewing Co. Pierwsze puszki były szalenie nieporęczne i ważyły ponad 100 gramów. Były pokryte pszczelim woskiem, by piwo nie zaczerpnęło metalicznego posmaku. Poza tym wymagały użycia specjalnego otwieracza, co jeszcze bardziej utrudniało ich użytkowanie. Puszce towarzyszyła nawet ilustrowana broszura instruująca jak ją poprawnie otworzyć.

Co ciekawe sektor opakowań szklanych w momencie pojawienia się puszek zainicjował mocną kampanię antypuszkową, która miała na celu stworzenie negatywnego wizerunku puszki i przekonanie konsumentów, że tego typu opakowanie to tylko przejściowa moda. Okazuje się, że moda przetrwała trzy czwarte wieku.

Początki opakowań puszkowych wiązały się też ze sporymi problemami technicznymi dla ich producentów. Puszki bowiem nie zawsze wytrzymywały proces pasteryzacji i pod wpływem ciśnienia przeciekały lub wybuchały. Poza tym początkowo nie radzono sobie z wpływem metalu na smak piwa, którego efektem był gorzki smak. Eksperymentowano z różnymi substancjami, pokrywającymi wnętrze puszek: żywicą, gumą, mąką, tworzywem sztucznym, a nawet asfaltem.

Gra była warta zachodu, bo piwo w puszkach marki Gottfried Krueger podniosło sprzedaż tego alkoholu o 550 proc. w ciągu zaledwie kilku miesięcy. Wkrótce także inne browary rozpoczęły dystrybucję piwa w nowych opakowaniach, mimo że zmiany technologiczne wymagały sporych kosztów. Jednak już w pierwszym roku spożycie napojów w puszkach wyniosło 200 milionów sztuk.

Jak wyglądały pierwsze puszki?

Były one wyłącznie trzyczęściowe i wykonane ze stali. Dawały jednak nowe nieznane dotąd możliwości: innowacyjne kształty, rozmiary oraz możliwość zastosowania na opakowaniu większej ilości barw, np. każdy rodzaj piwa mógł mieć całkiem inną szatę graficzną. Dodatkowo ważyły mniej niż butelki, zajmowały mniej miejsca podczas transportu oraz nie trzeba było ich składować, w celu ponownego użycia.

Z biegiem czasu puszka oczywiście ewoluowała. Zmienił się materiał, z którego jest wytwarzana. Zaczęto sięgać po aluminium z wewnętrzną powłoką na bazie wody.

Właśnie puszki aluminiowe stały się przełomem w technologii produkcji tego rodzaju opakowań. Pierwsze puszki aluminiowe na napoje zostały wyprodukowane w USA w 1959 r. przez firmę Coors.

Premierowa aluminiowa puszka miała pojemności ok. 200 ml i była wykonana metodą tłoczenia. Dla porównania początki puszek aluminiowych w Polsce na szeroką skalę datowany jest dopiero na okres przemian ustrojowych. Oprócz nowego materiału puszki wykonywane były już tylko z dwóch części, a nie jak dotychczas z trzech.

Największy przełom przyszedł jednak kilka lat później, kiedy udoskonalono sposób otwierania. Były to lata 60. Zrywany metalowy kluczyk umożliwił dotarcie do zawartości bez konieczności używania dodatkowego otwieracza. W 1974 r. wieczko zostało ponownie przeprojektowane i kluczyk pozwalał na otwarcie puszki bez konieczności jego odrywania.

Współczesne puszki napojowe o pojemności 330 ml wykonane ze stali ważą około 21 gram, a z aluminium tylko 10 gram. Puszki o pojemności 500 ml odpowiednio więcej. Używana przy produkcji gruba na 0,097 milimetra blacha jest cieńsza niż ludzki włos. Puszki są w tej chwili najlepiej poddawanym recyklingowi opakowaniem po napojach na świecie. Ponowne użycie materiału pozwala zaoszczędzić do 95 proc. energii potrzebnej do wytworzenia materiału pierwotnego.

Konsumpcja puszek tylko w Europie wyniosła 53 miliardy sztuk w 2008 r. Najwięcej użyto ich w Wielkiej Brytanii. Z kolei na świecie zużywa się rocznie ponad 220 mld puszek z czego 178 miliardów to puszki aluminiowe. Statystyczny Polak spożywa rocznie zawartość prawie ponad 55 puszek.

Dzisiejsze puszki wytwarza się przy użyciu metody DWI (draw and wall ironing). Najpierw z blachy wytłaczane są kubki. Następnym etapem jest przetłaczanie, w wyniku którego średnica puszki zmniejsza się, a ścianki boczne są wydłużane i pocieniane. Kolejny etap to profilowanie dna puszki, obcięcie górnej krawędzi, mycie i lakierowanie. Następnie formowana jest szyjka, której średnica jest mniejsza niż średnica puszki oraz formowany jest kołnierz służący do zamocowania wieczka. Po napełnieniu puszki napojem następuje zamknięcie wieczka na podwójną zakładkę. W tym momencie drugi koniec na zasadzie dźwigni naciska osłabiony, nacięty fragment wieczka, wciskając go do wnętrza puszki.