Puszki są coraz nowocześniejsze

Puszki to jedne z najszybciej zmieniających się opakowań. Choć na pierwszy rzut oka dzisiejsze modele niezbyt różnią się od tych sprzed lat, to jednak zmiany technologiczne związane z ich produkcją posuwają się do przodu w oszałamiającym tempie. W roku gdy puszka obchodzi 75 lat swego istnienia, warto poświęcić uwagę przemianom technologicznym jakim poddawane jest to opakowanie.

W roku 2008 w samej Europie sprzedano około 53 miliardów puszek do napojów, czyli 5 proc. więcej niż w roku poprzednim. Od momentu wynalezienia puszki po dziś dzień nieprzerwanie trwają badania, mające na celu jeszcze większe usprawnienie tego opakowania. To właśnie środowisko najbardziej korzysta z innowacji wprowadzanych przez ostatnie 75 lat.

Podczas obchodów 75 rocznicy wprowadzenia pierwszej puszki do napojów w Ratingen każdy, kto chciał się napić piwa Krueger z puszki wprowadzonej na rynek 75 lat temu potrzebował mocnych mięśni: w tamtym czasie puszka do napojów ważyła pięciokrotnie więcej niż dziś i można ją było otworzyć tylko za pomocą oddzielnego szpikulca. Od tamtej pory wiele się jednak zmieniło. Dziś puszka do napojów jest nie tylko bardzo lekka, ale także wciąż ulepszana z korzyścią dla środowiska i konsumentów.

Odkrycie sterylizacji termicznej umożliwiło użycie stali jako materiału do pakowania: w 1810 r., dokładnie 200 lat temu, Francuz Nicholas Appert otrzymał prawo patentowe od Napoleona. Dostrzegł on, że brak sposobu przechowywania żywności dla jego żołnierzy był dużym problemem i zaoferował nagrodę dla osoby, która znajdzie właściwe rozwiązanie. W tym samym roku Anglik Peter Durand otrzymał prawo patentowe do użycia blachy ocynowanej do produkcji puszek. Tak narodziły się opakowania z blachy ocynowanej.

Okres prohibicji w Stanach Zjednoczonych w latach 30. ubiegłego wieku natchnął wytwórnie do produkcji napojów w puszkach. W 1933 r. browar Gottfried Krueger Brewery w New Jersey podpisał kontrakt z firmą American Can Company, która już wtedy mogła pochwalić się projektem praktycznej puszki do piwa. Wreszcie 24 stycznia 1935 r. stał się dniem, w którym pierwsze piwo puszkowe miało swoją premierę. Piwo Krueger w cylindrycznej puszce z ocynowanej blachy wprowadzono na rynek w amerykańskich stanach Richmond i Wirginia, sprzedając jeszcze w tym samym roku 200 milionów puszek. Pierwotna puszka ważyła wówczas 100 gramów.

Dzisiaj takie puszki to już przeżytek. Dla potwierdzenia, np. niemiecki producent opakowań Schmalbach-Lubeca, od ośmiu lat wchodzący w skład opakowaniowego giganta koncernu Ball Corporation, był od samego początku zaangażowany w usprawnianie projektu puszki aluminiowej. Pierwsza puszka do piwa wyprodukowana przez tę firmę - trójelementowa puszka butelkowa z kapslem - nie przyjęła się, ponieważ jej produkcja była zbyt skomplikowana. Inaczej stało się z trójelementową puszką z czarnej blachy, z którą firma Schmalbach-Lubeca wznowiła produkcję w 1951 r. Prostszy projekt, składający się z denka, kubka i wieczka ważył jedynie 83 gramy i zapoczątkował wprowadzenie pierwszej puszki do piwa na rynku niemieckim.

Dwa lata później wykorzystano blachę ocynowaną, która była mniej podatna na korozję, ale tak samo nadawała się do recyklingu. W 1958 r. w sklepach pojawiły się pierwsze aluminiowe puszki. Można je było produkować z zaledwie dwóch części: denko i kubek produkowane były z jednego elementu przy wykorzystaniu procesu wyciskania, natomiast wieczko było dołączane później.

Przełom nadszedł na początku lat 60. XX wieku. Stworzenie tzw. zawleczki – metalowego elementu w wieczku puszki – umożliwiło otwieranie puszek do napojów bez żadnej dodatkowej pomocy. Amerykanin Ermal Fraze otrzymał patent do tej metody w 1963 r. Od tamtej pory badania w przemyśle produkcji puszek są skoncentrowane na poprawie technologii ich zamykania.

Wynalazek z 1974 r. wprowadził pierwszy znaczący postęp. Wtedy bowiem Dan Cudzik zaprojektował zawleczkę, zwaną również kluczykiem, przymocowaną do puszki na stałe. W tym przypadku zawleczka nie była odrywana od puszki, ale wciskana do środka. Dziś nadal jest to najpopularniejsza metoda, gwarantująca recykling zawleczki wraz z puszką. Browar Falls City Brewing Company z Louisville w amerykańskim stanie Kentucky był pierwszą firmą wykorzystującą tę technologię.

Obok bardziej przyjaznego dla środowiska projektu zawleczki toczyła się jednak prawdziwa rewolucja ekologiczna związana z coraz lżejszymi puszkami i ich wieczkami. Od 1971 r. średnica puszki cylindrycznej została zmniejszona z 66 do 62 milimetrów w górnej części puszki przy wykorzystaniu nowego sposobu formowania szyjki. W wyniku tego procesu średnica wieczka również zmalała, co doprowadziło do znacznych oszczędności w wykorzystywanych materiałach.
Dwuczęściowa puszka z blachy ocynowanej, która została wcześniej stworzona w Anglii, została przedstawiona po raz pierwszy przez firmę Interbrau w Monachium w 1971 r. W sumie obie zmiany w projekcie zapewniły oszczędność materiału w wysokości 10 proc. - puszka ważyła w tym czasie jedyne 38 gramów.

Pierwsze produkowane w Polsce piwo puszkowe pojawiło się na rynku w 1991 r. dzięki firmie Legpol z Okocimia. Inauguracja produkcji piwa w puszkach 0,33 litra miała miejsce 26 lutego 1991 roku, co zostało uwiecznione poprzez umieszczenie na denku pierwszej partii puszek napisu ,,INAUGURACJA 26.02.1991”.

Niewiele wcześniej piwa z Okocimia były rozlewane do puszek w Austrii. Następnie do sklepów trafiły puszki piwa z rozlewni RIC, która puszkowała piwa browaru w Szczecinie pod własnymi markami. W dalszej kolejności pojawiły się puszkowane piwa: Żywiec, Krakus, Tatra, Warka, Okocim Zagłoba oraz Łódzki Spezial Bier. Wymienione piwa produkowane były początkowo tylko w puszkach 0,33 litra, dopiero po kilku miesiącach trafiły do sklepów puszki o pojemności 0,5 litra.

W swoją 75. rocznicę puszka o pojemności 330 ml z blachy ocynowanej waży 21 gramów, a puszka aluminiowa – jedynie 10 gramów. Ścianki puszki mają grubość 0,097 milimetra, czyli mniej niż ludzki włos. Istotny dla równowagi ekologicznej jest również fakt, że to właśnie puszka jest najczęściej poddawana recyklingowi. Na świecie recyklingowi poddaje się obecnie 90 procent puszek.

Ponieważ można to robić bez końca bez ujemnego wpływu na ich jakość, korzystanie z materiałów pochodzących z recyklingu to dziś oszczędność nawet do 95 procent energii koniecznej do wyprodukowania materiałów pierwotnych. Ze względu na ciągłe obniżanie wagi oraz ciągły wzrost współczynników recyklingu dla stali i aluminium można dziś produkować około trzy razy więcej puszek niż 30 lat temu z tej samej ilości materiału pierwotnego.

Nawet po 75 latach puszka do napojów nie przestaje fascynować jako przedmiot badań i rozwoju.

Producent puszki do napojów Ball Packaging Europe posiada swoje własne centrum badań i rozwoju, w którym około 70 ekspertów nieustannie pracuje nad poprawą puszki. Mowa o tej firmie, ponieważ pierwsza puszka na świecie do wielokrotnego użytku została wprowadzona w 2008 r. i była jednym z najważniejszych wynalazków specjalistów od innowacji z firmy Ball.

Na rynku są już puszki, które dzięki pokryciu termochromicznym tuszem wskazują konsumentom, kiedy zawartość puszki osiągnęła optymalną do picia temperaturę w wysokości 5 do 6 st. C. W przyszłości puszki będą wydzielać apetyczne aromaty, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Cyfrowe techniki druku są również przedmiotem badań w celu stworzenia puszek o szczególnych i bardzo dokładnych formach. W przyszłości nawet „komunikująca się” puszka może przestać być tylko fantazją: przy pomocy informacji zapisanych na puszce oraz telefonów komórkowych będzie ona w stanie rozpoznać klienta przechodzącego obok półki w supermarkecie.

Wykorzystano materiały m.in firmy Ball Europe.