Analiza światowego i polskiego rynku maszyn pakujących

Już za cztery miesiące, od 24 do 30 kwietnia 2008 r., w niemieckim Düsseldorfie dojdzie do kolejnego spotkania branży opakowaniowej. Z okazji 18 Międzynarodowych Targów Maszyn Pakujących, Opakowań i Maszyn Cukierniczych interpack 2008 w Düsseldorfie zjawią się najważniejsi przedstawiciele tego sektora. Tym samym będzie to najważniejsze globalne wydarzenie przeznaczone dla tej właśnie branży. Zanim jednak ono nastąpi warto przyjrzeć się aktualnej sytuacji w jakiej znajduje się światowy i polski przemysł maszyn pakujących. W skali globu jest to bowiem potężny sektor, którego wartość sięga blisko 21 mld euro.

Opakowania to nieodłączny element codziennego życia. W nowoczesnym społeczeństwie trudno wyobrazić sobie jakiekolwiek nie opakowane produkty. Dlatego nie dziwi, że np. w Niemczech około 2 proc. wartości towarów przypada na opakowania.

W przemysłach wymagających intensywnego pakowania np. w przetwórstwie żywności i produkcji napojów udział ten wynosi nawet 7 do 8 proc. Tym samym wartość produkcji opakowań w Niemczech w 2006 r. sięgnęła 27,6 mld euro. Z tego 12 mld euro przypadło na opakowania z tworzyw sztucznych. Jednak sektor opakowań jest ważnym elementem gospodarki nie tylko w krajach uprzemysłowionych. Także w krajach rozwijających się odgrywa on istotną rolę. Wartość produkcji opakowań w świecie przekracza kwotę 400 mld euro.

Opakowania zajmują wysoką pozycję w produkcji i sprzedaży towarów. Nie tylko chronią one towar przed manipulacjami, utrudniają kradzieże sklepowe, ale umożliwiają także obniżkę kosztów transportu oraz efektywniejszy przepływ towarów w handlu i odgrywają główną rolę w kształtowaniu wizerunku i podejmowaniu decyzji o kupnie danego towaru. Dla wielu nabywców najważniejszym kryterium ponownego zakupu towaru jest jego wygląd zewnętrzny.

Różnorodność wariantów i wielkości opakowań ma znaczenie nie tylko w marketingu. Na zachowanie konsumentów mają także wpływ zmieniające się zwyczaje i przemiany społeczne. Na przykład stale rośnie popyt na produkty, szczególne spożywcze, wygodne w użyciu. Na znaczeniu zyskują więc opakowania jednoporcjowe i dostosowane do wieku odbiorcy. Są to te funkcje opakowań, które należy oceniać według nakładów poniesionych na ich wytworzenie. Nowoczesne opakowanie, szczególnie w Europie Zachodniej musi być ponadto ekologiczne i ekonomiczne w utylizacji.

Pakowarki umożliwiają ekonomiczne pakowanie

Rozwój przemysłu opakowaniowego i trendów związanych z ulepszaniem tego typu produktów idzie w parze z pojawianiem się coraz nowocześniejszych maszyn pakujących dostępnych na rynku.

Nowoczesne pakowarki umożliwiają ekonomiczne wytwarzanie różnych rodzajów opakowań przy wysokiej elastyczności pod względem kształtu i wielkości. Pozwalają też na higieniczne napełnianie i chronią towar przed przedwczesnym zepsuciem. Umożliwiają również ograniczenie kosztów pakowania, np. przez zintegrowane w maszynie wytwarzanie środków opakowaniowych (tzw. maszyny kształtujące, napełniające i zamykające), albo przez możliwość przetwarzania coraz cieńszych materiałów opakowaniowych lub też przez możliwość przetwarzania materiałów o szerokich tolerancjach jakościowych.

Ważne informacje, np. trwałość i data produkcji nanoszone są w pakowarce bezpośrednio na opakowanie. Oprócz tego coraz ważniejsza staje się też kwestia nadzoru i dokumentacji procesu pakowania przez zastosowanie odpowiednich urządzeń kontroli i automatyzacji, co umożliwia wsteczne prześledzenie wszystkich procesów. Wszystko to sprawia, że zwiększone wymagania wobec maszyn pakujących można spełnić tylko na skutek zastosowanie wysokich technologii.

Podobnie jak opakowania również maszyny pakujące mają za sobą dynamiczny rozwój. Techniczne nowości służą temu, aby lepiej spełniać oczekiwania użytkowników tych maszyn. Każdy krok pakowania może być już dzisiaj zautomatyzowany. Szerokie możliwości technicznych manipulatorów w przemysłowych systemach pakujących doprowadziły do tego, że produkcja maszyn pakujących stała się jedną z ważniejszych branż zastosowań robotów, zaraz po przemyśle samochodowym. Rozpiętość zadań jest w tym zakresie bardzo szeroka: od automatycznego pakowania telewizorów w kartony aż po układanie mięsa i wędlin specjalnymi chwytakami na tackach sprzedażnych.

Branża maszyn pakujących stała się największym odbiorcą komponentów wysokiej technologii w układach napędowych, sterujących i automatach. Dzięki zastosowaniu sensorów, systemów kamer i oprogramowania do przetwarzania obrazów udało się zwiększyć możliwości pakowarek. Skutkiem tego znacznie wzrosły w ostatnich latach nakłady na sterowanie. Za to współczesne maszyny mogą na przykład zawijać do 2,3 tys. cukierków na minutę lub zamykać do 70 tys. butelek w ciągu jednej godziny. Maszyny o takich wydajnościach poszukiwane są już w tej chwili na całym świecie. Bez nich funkcjonowanie przemysłu opakowaniowego byłoby praktycznie niemożliwe. Poprzez tę standaryzację i unifikację rynki opakowań upodobniają się do siebie na całym świecie. Wszędzie dąży się do opakowań wysokich technologii.

Światowym liderem sektora budowy maszyn pakujących sa od dawna Niemcy. Tamtejszy przemysł budowy maszyn pakujących jest branżą rozwojową. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi maszynom pakującym rozwija się stale cały przemysł. Wartość światowej produkcji w tej branży sięga 20,8 mld euro.

W tej kwocie 4,6 mld euro przypada na maszyny wyprodukowane w Niemczech, co stawia ten kraj na pozycji branżowego lidera. Z udziałem 22 proc. Niemcy zajmują pierwsze miejsce. Za nimi plasują są Włochy z udziałem 16 proc. i Stany Zjednoczone 12 proc. Stosunkowo słabo w tym zestawieniu wypadają Chiny, które mogą się pochwalić zaledwie 6 proc. udziału w rynku. Pod względem wartości co piąta maszyna pakująca sprzedawana na świecie pochodzi z Niemiec. Polska zajmuje w tej klasyfikacji dalsze miejsce, plasując się w trzeciej dziesiątce z rynkowym udziałem mniejszym niż 2 proc.

Eksport kluczem do rozwoju

Motorem wzrostu w branży budowy maszyn pakujących jest eksport. W skali świata eksportowane są pakowarki o wartości 16,1 mld euro rocznie. Niemcy eksportują ponad 80 proc. swojej produkcji. Tym samym są mistrzem świata w eksporcie maszyn pakujących z 34 proc. udziałem w rynku.

Na drugim miejscu są Włochy, na które przypada 26 proc. Na 15 spośród 20 najważniejszych rynków eksportowych pakowarek w świecie Niemcy są liderem. Także w 2007 r. obroty branży są bardzo wysokie. Niemieccy producenci maszyn pakujących mają pełne portfele zamówień.

Systematyczne powiększanie przez niemieckich producentów udziału w rynku wynika przede wszystkim z opracowywania najnowszych koncepcji maszyn. Nowe generacje pakowarek umożliwiają wysokie wydajności, wysoką elastyczność i wyższą efektywność. Modułowa konstrukcja umożliwia ich szybkie przezbrajanie, dopasowanie do wymagań odbiorców i realizację indywidualnych zamówień.

Jak na tym tle wygląda eksport maszyn do Polski?

Jeśli chodzi o maszyny opakowaniowe, to sięga on poziomu 250 mln euro. Najwięcej sprowadzanych do nas maszyn pochodzi z Niemiec (43,9 proc.), Włoch (24,9 proc.) oraz Holandii i Szwajcarii (oba kraje po niecałe 4 proc.). Z kolei w zestawieniu maszyn pakujących, znajdujących zastosowanie w przemyśle wyrobów spożywczych, najwięcej urządzeń importujemy z Włoch (46 proc.), Niemiec (23 proc.), Danii (13 proc.) i Francji (10 proc.).

Analizując potencjał polskiego rynku maszyn do przemysłu opakowaniowego zauwazyć należy, że niestety wciąż słabo wygląda krajowa produkcja tego typu asortymentu. Wprawdzie nasze wejście w struktury Unii Europejskiej poprawiło nieco tę sytuację, to jednak w dalszym ciągu rodzima produkcja maszyn pakujących zaspakaja jedynie niecałe 20 proc. zapotrzebowania polskiego rynku. I chociaż można zanotowac na tym polu wzrost, to jednak wciąż jest on niewystarczający.