BCC proponuje - usuńmy bariery w zatrudnianiu cudzoziemców

Z roku na rok dynamicznie rośnie liczba cudzoziemców mieszkających w Polsce. Znaczną ich część stanowią migranci przyjeżdżający w celu podjęcia pracy lub studiów. Jednocześnie, zjawisku temu towarzyszy silnie rosnące zapotrzebowanie polskich firm na pracowników. Wg szacunków Bussiness Centre Club, Polska już teraz potrzebuje ok. 200 tys. imigrantów rocznie, żeby wyrównać straty na rynku pracy wynikające m.in. ze zmian demograficznych, obniżonego wieku emerytalnego czy z emigracji zarobkowej naszych rodaków. Problemem dla pracodawców jest nadmierna biurokracja i przewlekłość w zatrudnianiu pracowników zza granicy, dlatego trzeba usunąć te bariery i udrożnić pracę urzędów.

Wraz z rosnącym zapotrzebowaniem na pracowników zza granicy, w szczególności pochodzących z państw spoza Unii Europejskiej, Państwowa Inspekcja Pracy oraz Straż Graniczna, jako organy uprawnione do kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców, podejmują szereg działań mających na celu przeciwdziałanie nadużyciom w ich zatrudnianiu, poprzez przeprowadzanie szczegółowych kontroli przedsiębiorców zatrudniających cudzoziemców.

Często, w praktyce postępowania inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy oraz Straży Granicznej, w razie wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości, stosowane są przez te organy środki represyjne niewspółmierne do przewinienia, którego dopuścił się pracodawca. Nagminnym jest karanie przedsiębiorców (lub kierowanie wniosków o ukaranie do sądów) bez rozważenia wszystkich znamion czynu, w tym w szczególności brak oceny społecznej szkodliwości pełnionego uchybienia, czy brak rozważenia znamienia winy, a także okoliczności które winny rzutować na wymiar sankcji, a które często uzasadniałaby zastosowanie wyłącznie art. 41 Kodeksu wykroczeń, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych można poprzestać na zastosowaniu pouczenia, zwróceniu uwagi, czy ostrzeżeniu.

Sformułowanie w takich przypadkach zarzutów wobec przedsiębiorcy jest przejawem skrajnego formalizmu i jest typowym przykładem wykorzystywania przepisów ustanawiających represję karną w sposób jaskrawo niezgodny z ich celem (którym jest zwalczanie nielegalnej działalności, której ww. przedsiębiorcy, nie prowadzą) i które nie zmierza do osiągnięcia żadnych pozytywnych skutków, poza zniechęceniem pracowników i pracodawców do legalnego zatrudniania cudzoziemców.

BCC proponuje by złagodzić ustawowe sankcje w taki sposób, aby nie dotykały one przedsiębiorców w przypadkach pojedynczych i niewielkich uchybień, gdy całokształt działalności przedsiębiorcy wskazuje, że prowadzi on zgodną z prawem działalność w zakresie zatrudniania cudzoziemców.

Jednym z większych problemów praktycznych pracodawców, związanych z zatrudnianiem cudzoziemców jest brak kompleksowej i spójnej regulacji prawnej dotyczącej zatrudniania cudzoziemców w Polsce. Obecnie w obrocie prawnym funkcjonuje kilkanaście ustaw i rozporządzeń, które szczątkowo regulują wybrane kwestie związane z zatrudnieniem cudzoziemców. Rozproszenie przepisów prawnych, dotyczących de facto jednej materii, stanowi poważne utrudnienie dla ich przestrzegania i stosowania przez pracodawców.

Dynamiczny rozwój polskiego rynku pracy dla cudzoziemców, który możemy obserwować od kilku lat oraz konieczność podążania za jego aktualnymi potrzebami, uzasadnia również częstą nowelizację ww. przepisów, stąd brak kompleksowej regulacji prawnej naraża pracodawców na nieświadome nieprzestrzeganie przepisów prawnych lub stosowanie regulacji już nieobowiązujących.

BCC deklarując merytoryczne wsparcie, proponuje stworzenie kompleksowej regulacji w zakresie zatrudniania cudzoziemców w Polsce.

BCC proponuje też konkretne modyfikacje przepisów umożliwiające usprawnienie procedur, które utrudniają i wydłużają prowadzone postępowania związane z legalizacją zatrudnienia cudzoziemców.

Choć przedsiębiorcy dostrzegają inicjatywę ustawodawcy do stworzenia szybszych i sprawniejszych procedur oraz instytucji przeciwdziałających nadużyciom to należy zauważyć, że liczba formalności jaka związana będzie z weryfikacją dotyczącą wydawanych zezwoleń na pracę sezonową (m.in. sprawdzaniem czy praca wykonywana przez cudzoziemca mieści się PKD przedsiębiorcy) z dużym prawdopodobieństwem spowoduje spowolnienie pracy urzędów.

Co więcej, wprowadzone przepisy zawierają luki trudne do rozwiązania przez przedsiębiorców jak np. brak procedury wydawania zezwolenia na pracę sezonową dla cudzoziemca, który przebywa już w Polsce (a nie zamierza do niej dopiero przybyć). Jako przykład rozwiązań wydłużających postępowanie przed urzędem podać można ustalenie właściwości dla podmiotów jednoosobowych prowadzących działalność gospodarczą w miejscu zamieszkania pomimo tego, że często miejsce prowadzenia działalności różni się od miejsca zamieszkania takiego przedsiębiorcy. Kryterium miejsca zamieszkania jest również nieweryfikowalne dla urzędów, które na wstępnym etapie wpływu wniosku badają swoją właściwość. Są to jednak tylko przykłady procedur, które de facto utrudniają i wydłużają prowadzone postępowania.

Joanna Torbé
ekspertka BCC ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych