Odpowiedzialne gospodarowanie odpadami opakowaniowymi

W 2023 roku w Unii Europejskiej powstało 79,7 mln ton odpadów opakowaniowych, czyli średnio prawie 178 kg na mieszkańca. Największą część, ponad 40 proc., stanowiły papier i tektura. W Polsce w 2024 roku do recyklingu skierowano 18 proc. wytworzonych odpadów komunalnych, natomiast 30 proc. przeznaczono do składowania. Dla przedsiębiorców opakowania oznaczają nie tylko wpływ na środowisko, lecz także wydatki związane z zakupem, magazynowaniem, pakowaniem, transportem i końcowym zagospodarowaniem odpadu. Z tego względu działania powinny rozpoczynać się od oceny, czy dane opakowanie jest niezbędne i czy może zostać ponownie wykorzystane. Karton, w którym do magazynu dostarczono produkt lub surowiec, często nadaje się do kolejnej wysyłki. Można również zastąpić duże pudełko i kilka warstw wypełnienia opakowaniem lepiej dopasowanym do produktu. Materiały, których nie da się użyć ponownie, należy prawidłowo posegregować, zwiększając ich szansę na wykorzystanie jako surowców.

Takie działania mogą ograniczać zapotrzebowanie na nowe opakowania, ilość odpadów oraz koszty. Zmniejszenie ilości odpadów zmieszanych może dodatkowo wpływać na koszty ich zagospodarowania, a właściwie rozdzielone frakcje łatwiej skierować do dalszego przetwarzania. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że ograniczenie ilości odpadów zmieszanych może przynieść korzyści finansowe i środowiskowe.

Nie każde opakowanie trzeba myć

Jednym z często powtarzanych mitów dotyczących segregacji jest przekonanie, że każde opakowanie przed wyrzuceniem należy dokładnie umyć. Zgodnie z informacjami Ministerstwa Klimatu i Środowiska szkła, tworzyw sztucznych i metali co do zasady nie trzeba myć. Wystarczy dokładnie opróżnić opakowanie z zawartości, o ile lokalne zasady nie stanowią inaczej. Mycie odbywa się na późniejszym etapie przetwarzania.

Źródłem pomyłek bywają także kartony po mleku lub soku. Chociaż z zewnątrz przypominają papier, są opakowaniami wielomateriałowymi i powinny trafiać do żółtego pojemnika na metale i tworzywa sztuczne, a nie do niebieskiego pojemnika na papier.

Nieprawidłowo posegregowany odpad może zanieczyścić właściwie zebraną frakcję. Odpowiednio rozdzielone materiały mają natomiast większą szansę na wykorzystanie jako surowce do produkcji nowych wyrobów. Firma powinna zatem nie tylko zapewnić właściwe pojemniki, ale także przekazywać pracownikom i klientom czytelne informacje o zasadach segregacji.

Ustawowe obowiązki przedsiębiorców

Odpowiedzialne gospodarowanie opakowaniami nie jest wyłącznie działaniem dobrowolnym. Przedsiębiorcy wprowadzający produkty w opakowaniach podlegają obowiązkom ustawowym. Obejmują one między innymi prowadzenie ewidencji masy wprowadzanych opakowań, sprawozdawczość, zapewnienie wymaganych poziomów recyklingu oraz prowadzenie publicznych kampanii edukacyjnych.

Jeżeli przedsiębiorca nie zapewni wymaganego poziomu recyklingu, może zostać zobowiązany do wniesienia opłaty produktowej. Jej podstawa jest powiązana z masą wprowadzonych opakowań. Firma nie musi jednak realizować wszystkich obowiązków samodzielnie. Przepisy pozwalają zlecić wykonanie obowiązku recyklingu organizacji odzysku opakowań. Za jej pośrednictwem może być również realizowany obowiązek prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych.

Kampania #TotalnieEko i materiał dla firm

Kampania #TotalnieEko powstała z myślą o praktycznej edukacji przedsiębiorców. Jej celem jest zwiększanie świadomości dotyczącej prawidłowego postępowania z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Zwraca także uwagę na działania podejmowane przed powstaniem odpadu: ograniczanie zbędnych opakowań i liczby wykorzystywanych materiałów, ponowne używanie kartonów oraz opakowań transportowych, a także projektowanie opakowań łatwiejszych do ponownego wykorzystania i recyklingu.

W ramach kampanii Total-Eko wspólnie z Panią od odpadów przygotowało bezpłatny mini e-book „#TotalnieEko firma. Jak dzięki odpowiedzialnemu gospodarowaniu opakowaniami i odpadami zmniejszyć koszty działalności i mieć realny wpływ na środowisko”.

Materiał jest przeznaczony dla producentów, importerów, sklepów internetowych, lokalnych marek, hurtowni oraz innych przedsiębiorców wykorzystujących opakowania. Zawiera wskazówki dotyczące ponownego wykorzystywania kartonów i wypełnień, ograniczania zbędnych warstw opakowań, stosowania zasad ekoprojektowania, prawidłowego segregowania materiałów oraz czytelnego informowania klientów o postępowaniu z opakowaniem po użyciu. Pierwszą zmianą może być ponowne wykorzystanie kartonu do kolejnej przesyłki zamiast skierowania go do strumienia odpadów.