Inteligentne opakowania
Na rynku opakowań można zaobserwować intensywny rozwój opakowań inteligentnych (smart packaging), czyli tzw. opakowań indykatorowych. Ich zadaniem jest informowanie potencjalnego nabywcy o stanie jakościowym zapakowanego produktu.
Postęp w dziedzinie technologii żywności, biotechnologii, materiałoznawstwie, towaroznawstwie i technologii opakowań wpływa na potrzebę opracowania nowych opakowań, które odpowiadałyby wymaganiom stawianym zarówno przez producentów, jak i konsumentów. Głównym zadaniem opakowania jest ochrona zapakowanej żywności i zachęcenie potencjalnego klienta do zakupu.
Coraz częściej mówi się zatem o opakowaniach, które nie tylko informowałyby konsumenta, ale również wyręczałyby go we wszystkich możliwych czynnościach. Dotyczy to głównie dbania o jakość zapakowanego produktu. Tym samym więc opakowanie powinno być inteligentne.
Co wyróżnia wspomniane opakowania inteligentne?
Przydatność do spożycia jest monitorowana na wskaźnikach bazujących na zmianie barwy, która może następować w sposób ciągły, np. w przypadku określenia dawki cieplnej, jaką otrzyma produkt podczas transportu i przechowywania lub skokowy, np. w przypadku detekcji powstających nieszczelności.
Za przykład takich rozwiązań mogą posłużyć systemy oferowane przez firmę FreshPoint. Oferuje ona systemy indykatorowe temperatury dla łatwo psujących się produktów.
Z kolei firma Mitsubishi Co wprowadziła niedawno na rynek najbardziej znany wskaźnik pod nazwą Ageless Eye (nie starzejące się oko). Jego działanie polega na zmianie barwy wraz ze zmianą stężenia tlenu w opakowaniu.
Przykładem inteligentnego opakowania na napoje jest jednorazowe wieczko stosowane do papierowych bądź wykonanych z tworzywa kubków do kawy. Wieczko zostało wyprodukowane przez firmę Smart Lid Systems. Innowacyjne opakowanie ma zadanie dostarczyć konsumentowi informację na temat temperatury napoju znajdującego się w kubku. By tak się stało wieczko zmienia swój kolor od brązowego koloru niezaparzonej kawy, do czerwonego po zalaniu kawy wrzątkiem.
W Polsce opakowania inteligentne nie są jeszcze dobrze znane. Jednakże stosowanie indykatorów powoli zaczyna odgrywać istotną rolę marketingową dla producentów produktów żywnościowych. Pionierem w tej dziedzinie były Browary Żywiec. Stosując farbę termochromową informują posiadaczy butelki z piwem, jaka temperatura jest najwłaściwsza do jego spożycia. W momencie osiągnięcia pożądanej temperatury na białym pasku pojawia się napis „Idealna temperatura do spożycia”.
Zastosowanie opakowań aktywnych w przemyśle spożywczym odniosło już sukces w Stanach Zjednoczonych, Japonii i Australii. Było to możliwie głównie ze względu na istniejące tam prawne regulacje dotyczące tego typu opakowań. W Europie nadal trwają badania naukowe prowadzone pod kątem wpływu wystąpienia ewentualnych problemów zdrowotnych i higienicznych. Poza tym, nie ma adekwatnej ustawy w prawie UE regulującej zastosowanie tych materiałów. Niemniej jednak zastosowanie systemów aktywnych ogarnia coraz większą ilość produktów.
Wśród nich są m.in. owoce i warzywa. Oto bowiem ze względu na dużą wrażliwość na warunki atmosferyczne produkty te wymagają specjalnej ochrony przed szkodliwymi gazami. Dużym powodzeniem cieszy się tutaj folia, która zmienia swoją przepuszczalność wraz ze zmianą temperatury (folie sprytne).
Opakowania inteligentne znajdują też zastosowanie jeśli mowa o pakowaniu zółtego sera. W takim przypadku bowiem opakowanie aktywne wytwarza odpowiednie warunki pH i aktywności wodnej. Dzięki temu unika się mikrobiologicznego zepsucia sera. Jednocześnie, stosując pochłaniacze tlenu lub światła można zapobiec zmianom smaku.
Jeszcze jednym przykładem produktu, dla którego opakowanie inteligentne byłoby odpowiednie jest chleb. Ze względu na specyficzne właściwości chleba atmosfera wewnątrz opakowania powinna zapobiegać rozwojowi pleśni. Pomimo, że zastosowanie CO2, który ma właściwości bakteriobójcze wykazuje dość dobre efekty, o wiele lepsze wyniki otrzymywane są podczas użycia pochłaniacza tlenu.
Specjalną grupą zastosowań opakowań aktywnych są kuchenki mikrofalowe. Folie takich opakowań są połączone z tzw. suspektorami, które absorbują energię mikrofalową i przekształcają ją w ciepło. W ten sposób produkt pozostaje chrupiący i brązowieje w miejscu zetknięcia się filmu z produktem. Dodatkowo stosuje się systemy samootwierające, które regulują wilgotność, eliminując jednocześnie parę wodną.