Jak firma PPWR zmienia zasady ekonomiki recyklingu

Na podstawie artykułu Larsa Enge, wiceprezesa wykonawczego i dyrektora Tomra Recycling.

Większość dyskusji dotyczących rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, PPWR, koncentruje się na zgodności z przepisami. Szerszy wpływ regulacji dotyczy jednak ekonomiki. Oczekuje się, że w Europie PPWR zwiększy popyt na zawartość materiałów pochodzących z recyklingu, szczególnie w zastosowaniach tworzyw sztucznych o wysokiej wartości. Jednocześnie rosną wymagania dotyczące jakości, identyfikowalności i przydatności do recyklingu. Łącznie zmiany te wpływają na ekonomikę recyklingu.

Właściciele marek potrzebują zawartości pochodzącej z recyklingu, aby spełnić przyszłe wymagania, natomiast producenci opakowań potrzebują konstrukcji, które można poddać recyklingowi w praktyce. Przetwórcy wymagają niezawodnego dostępu do recyklatów odpowiedniej jakości. Zakłady sortowania i przetwarzania odpadów, MRF, znajdują się pod presją dostarczania czystszych strumieni materiałowych, a od recyklerów oczekuje się dostaw rzeczywistych zamienników polimerów pierwotnych.

PPWR wzmacnia wszystkie te tendencje jednocześnie. Dla wielu operatorów oznacza to istotną zmianę. Sortowanie nie ogranicza się już do odzysku materiału. W coraz większym stopniu polega na wytwarzaniu surowców o zdefiniowanych parametrach jakościowych i udokumentowanych właściwościach. Wraz z wejściem w życie wymagań dotyczących zawartości pochodzącej z recyklingu wartość przesuwa się z ilości w stronę jakości, tworząc możliwości dla organizacji, które odpowiednio wcześnie inwestują w identyfikowalność, właściwości materiałów i kontrolę procesu.

Zgodność z przepisami staje się mierzalna

Rośnie zapotrzebowanie na dowody. W przeszłości często wystarczała deklaracja, że materiał nadaje się do recyklingu lub zawiera surowiec wtórny. Klienci, organy regulacyjne i partnerzy w łańcuchu wartości będą w coraz większym stopniu oczekiwać udokumentowanych informacji o materiałach trafiających do procesu, poziomie zanieczyszczeń, stabilności wsadu, uzyskanej czystości oraz możliwości monitorowania jakości w czasie.

Dla recyklerów i operatorów zakładów MRF zdolność do dostarczania takich informacji staje się coraz bardziej wartościowa. Dane odgrywają więc większą rolę w procesach recyklingu. Tomra odnotowuje duże zainteresowanie rozwiązaniami analizy materiałowej, które zapewniają dokładniejszy wgląd w strumienie odpadów i efektywność sortowania. Pozwala to przejść od założeń do faktów oraz od okresowego pobierania próbek do ciągłego monitorowania.

Dane w czasie rzeczywistym zyskują znaczenie dla poznania przepływów materiałowych, ograniczania strat, weryfikowania deklaracji dotyczących zawartości pochodzącej z recyklingu oraz wykazywania zgodności, w tym w zastosowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Czystość decyduje o dostępie do rynku

Jakość zawsze miała znaczenie w recyklingu, lecz w warunkach PPWR staje się bardziej bezpośrednio związana z dostępem do rynku. Recykler wytwarzający materiał odpowiedni do zastosowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością działa na innym rynku niż producent materiału niższej klasy. Takie samo rozróżnienie dotyczy recyklingu PET typu butelka do butelki, PET typu tacka do tacki oraz przyszłych zastosowań poliolefin o jakości odpowiedniej do kontaktu z żywnością.

Nawet stosunkowo niewielka poprawa czystości może istotnie wpłynąć na wartość produktu końcowego. Poziomy jakości wymagane w opakowaniach o obiegu zamkniętym są coraz częściej osiągalne w skali przemysłowej, a zaawansowane technologie sortowania odgrywają w tym procesie ważną rolę. Lepsze rozpoznawanie obiektów z wykorzystaniem sztucznej inteligencji opartej na głębokim uczeniu, precyzyjniejsza separacja materiałów i produkcja płatka o wyższej czystości mogą pomóc operatorom uzyskiwać większą wartość z każdej przetworzonej tony.

Celem nie jest wyłącznie poprawa sortowania, lecz wytwarzanie materiału, który może wielokrotnie wracać do zastosowań o wysokiej wartości. PET pozostaje istotnym obszarem, a podobne możliwości pojawiają się w przypadku poliolefin o jakości odpowiedniej do kontaktu z żywnością, ponieważ rynek poszukuje wysokiej jakości recyklatów PP i PE. Jakość staje się zatem zarówno celem operacyjnym, jak i szansą biznesową, przekształcając sortowanie z etapu procesu w czynnik tworzenia wartości.

Projekty takie jak Sulayr pokazują, jak w skali przemysłowej można prowadzić recykling tacek do jakości odpowiedniej do kontaktu z żywnością, z zachowaniem pełnej identyfikowalności

Jakość wsadu jako zasób strategiczny

Dostępność wsadu jest kolejnym istotnym czynnikiem. Recyklerzy mogą zwiększać moce przerobowe, ale nadal potrzebują dostępu do odpowiedniego materiału umożliwiającego recykling tworzyw wysokiej jakości. Wraz ze wzrostem konkurencji o wysokiej jakości wsad zakłady MRF i przedsiębiorstwa gospodarki odpadami odgrywają decydującą rolę w określaniu jakości materiału dostarczanego recyklerom. Ekonomika sortowania, recyklingu i produkcji opakowań staje się więc coraz ściślej powiązana.

Jest to szczególnie widoczne w przypadku opakowań elastycznych. Folie stanowią znaczną część opakowań wprowadzanych na rynek, lecz infrastruktura recyklingowa i rynki zbytu nadal wymagają rozwoju. Oczekuje się, że PPWR zwiększy popyt na wysokiej jakości frakcje folii pochodzącej z recyklingu.

Operatorzy zdolni do skutecznego odzyskiwania i uszlachetniania tych frakcji mogą uzyskać dostęp do możliwości związanych z recyklingiem opakowań elastycznych i zastosowaniami o wyższej wartości w obiegu zamkniętym. Organizacje, które już teraz koncentrują się na jakości wsadu, mogą zająć lepszą pozycję w miarę rozwoju tych rynków.

Projektowanie opakowań z myślą o obiegu zamkniętym

PPWR wpływa również na projektowanie opakowań. Właściciele marek, producenci opakowań, recyklerzy i dostawcy technologii ściślej współpracują przy walidacji konstrukcji, poprawie sortowalności oraz zwiększaniu wykorzystania wysokiej jakości materiałów pochodzących z recyklingu.

Przydatność do recyklingu przestaje być wyłącznie celem projektowym i staje się mierzalnym kryterium właściwości użytkowych. Zgodnie z PPWR opakowanie musi wykazywać nie tylko techniczną przydatność do recyklingu, lecz także możliwość skutecznej zbiórki, sortowania i recyklingu na dużą skalę w rzeczywistych systemach operacyjnych.

Faktyczny odzysk nadal zależy od lokalnej infrastruktury zbiórki i sortowania. Niemniej rzetelna ocena przydatności do recyklingu i sortowania staje się ważna dla potwierdzenia zgodności oraz wykazania poziomów jakości możliwych do osiągnięcia dzięki zaawansowanemu recyklingowi mechanicznemu.

Technologie wspierające transformację

Wraz ze zmianą ekonomiki łańcucha wartości o obiegu zamkniętym przez PPWR firma Tomra wskazuje na rosnący popyt rynkowy na kilka rodzajów zdolności:

• lepszy wgląd w strumienie materiałowe i pracę zakładu;
• skuteczniejsze rozpoznawanie obiektów i identyfikację materiałów;
• produkcję płatka o wyższej czystości do wymagających zastosowań;
• poprawę odzysku frakcji opakowań elastycznych;
• ocenę przydatności do recyklingu i sortowania.

Rozwiązania przeznaczone do działalności na dużą skalę są już stosowane. W obszarze tacek PET firmy Cirrec i Sulayr Recycling wykazały możliwość przemysłowego recyklingu PET typu tacka do tacki do jakości odpowiedniej do kontaktu z żywnością, w tym przy poziomie czystości przekraczającym 99,8%. Rozwój następuje także w obszarze recyklatu PP przeznaczonego do zastosowań wrażliwych na kontakt. Amcor Circular Polymers produkuje materiał z recyklingu do wymagających zastosowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, natomiast AB Plasta wytwarza w skali przemysłowej wysokiej jakości recyklaty z poużytkowej folii.

Procesy te wspierają technologie obejmujące system sztucznej inteligencji Gainnext firmy Tomra, sortery płatka Innossort Flake i Autosort Flake oraz rozwiązanie Autosort Speedair do sortowania folii. Waste Analyzer firmy PolyPerception i Tomra Local Control zapewniają dodatkowe funkcje analizy materiałowej i automatyzacji, dostarczając zakładom bardziej szczegółowych informacji o strumieniach materiałowych oraz umożliwiając ciągłą optymalizację sortowania na podstawie danych jakościowych w czasie rzeczywistym.

Od zgodności do wartości materiału

Według Tomry rozmowy z klientami przesuwają się od zgodności z przepisami w stronę ekonomiki. Główne pytanie nie dotyczy już tego, czy popyt na materiały pochodzące z recyklingu wzrośnie, lecz tego, którzy dostawcy będą w stanie zapewnić jakość wymaganą przez rynek.

Organizacje, które odpowiednio wcześnie zainwestują w analizę materiałową, efektywność sortowania i kontrolę jakości, mogą lepiej wykorzystać możliwości wynikające z PPWR. Punkt ciężkości działalności operacyjnej przesuwa się z odzyskiwania materiału na wytwarzanie surowców wtórnych, które mogą wielokrotnie wracać do wymagających zastosowań. PPWR wpłynie zatem nie tylko na wymagania dotyczące zgodności, lecz także na ekonomikę recyklingu tworzyw sztucznych.