Recykling - kiedy odpady zmieniają się w zasoby

Ramowa dyrektywa 2008/98/WE w sprawie odpadów zobowiązuje państwa członkowskie do zastosowania wszelkich niezbędnych środków, które mają służyć budowaniu europejskiego społeczeństwa recyklingu o wysokiej wydajności zasobów.

Dyrektywa definiuje recykling jako jakikolwiek proces odzysku, w ramach którego materiały odpadowe są ponownie przetwarzane w produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach, określa też hierarchię postępowania z odpadami, wskazując na to, że recykling jest najbardziej preferowanym sposobem zagospodarowania w przypadku, gdy nie uda się zapobiec powstaniu odpadów lub przygotować ich do ponownego użycia.

Obecna polityka Komisji Europejskiej w zakresie odpadów skupia się na dostosowaniu unijnych przepisów do realizacji zasad Gospodarki o Obiegu Zamkniętym (GOZ), która kładzie większy nacisk na ponowne wykorzystywanie, naprawianie, odnawianie oraz recykling materiałów i produktów. To, co dotychczas uznawano za odpady, można ponownie zamienić w zasoby.

W celu rozpoczęcia debaty o wypracowaniu spójnej strategii działań zmierzających do osiągnięcia przez Polskę założeń GOZ, Stowarzyszenie „Polski Recykling” promujące recykling odpadów w Polsce organizuje, w dniu 26 września 2017 r., w gmachu Politechniki Warszawskiej konferencję pt. “Recykling, Opakowania, Innowacje”.

Z tej okazji poprosiliśmy o rozmowę Prezesa Stowarzyszenia. Pan Szymon Piotr Dziak-Czekan jest absolwentem szkoły biznesu Kent State University w Stanach Zjednoczonych. W latach 2006-2015 wprowadził na polski rynek ponad 120 000 ton recyklatów z tworzyw sztucznych stanowiących konkurencyjną alternatywę dla surowców pierwotnych. Od stycznia 2015 r. zajmuje się również odzyskiem odpadów papieru, metali i rozwojem technologii recyklingu odpadów z opakowań wielomateriałowych.

- Jak wygląda obecny system?

- Podczas konferencji nasi eksperci reprezentujący wszystkich uczestników rynku tzn. przedsiębiorcy wprowadzający opakowania na rynek, organizacje odzysku, przedstawiciele samorządów lokalnych i zakładów przetwarzania odpadów postarają się odpowiedzieć na pytanie: „czy aktualnie funkcjonujący w Polsce system oparty na realizacji obowiązku odzysku w tym recyklingu odpadów opakowaniowych przez organizacje odzysku na zlecenie wprowadzającego produkty w opakowaniach (zgodnie z ustawą z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) faktycznie przyczynia się do rozwoju selektywnej zbiórki i zagospodarowania odpadów poprzez realne dofinansowanie tych działań?”

Jako przedstawiciele branży recyklingu podkreślamy, iż aktywność mająca na celu wzmocnienie przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem odpadów oznacza rozwój polskiej gospodarki oraz wzrost jej konkurencyjności na rynkach europejskich. Jest to istotne również ze względu na to, iż nasza działalność ukierunkowana na wsparcie branży wpisuje się w założenia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) przyjętej w bieżącym roku przez Radę Ministrów.

Przez ostatnie lata w branży gospodarki odpadami zaobserwowaliśmy zjawisko zidentyfikowane w niniejszej Strategii jako tzw. "pułapka słabości instytucjonalnej". System gospodarki odpadami opakowaniowymi jest systemem teoretycznym, który nie działa na poziomie realnego zagospodarowania odpadów, a polega jedynie na wystawianiu odpowiednich dokumentów.

Wobec powyższego postulujemy o weryfikację aktualnego systemu opartego o organizacje odzysku i dokumenty DPR/DPO.

- Rynek opakowań ma przyszłość, a co z recyklingiem odpadów?

Jak wynika z tegorocznego raportu firmy Equity Advisors rynek opakowań w Polsce jest wart 33,5 mld złotych i rośnie dwa razy szybciej niż w pozostałych krajach EU w tempie 7% rocznie. Ten sam raport szacuje, że do 2020 r. rynek opakowań w naszym kraju będzie wynosił aż 46 mld złotych. Jednocześnie to właśnie w 2020 r. Polska będzie musiała poddać recyklingowi minimum 50% wytworzonych odpadów komunalnych.

Wiele produktów służy nam dziesiątki lat, ale opakowania są nam przydatne bardzo krótko, gdyż mają na celu jedynie zabezpieczenie produktów na czas ich transportu i użytkowania.

Niestety ogromna większość tych opakowań po zużyciu trafia na wysypiska śmieci. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Ministerstwo Środowiska w 2015 r. poziom recyklingu 4 głównych frakcji odpadów wyniósł zaledwie 26%.

Uważamy, iż wielkim osiągnięciem jest nowe rozporządzenie które weszło w życie 1 lipca 2017 w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów. Jednym z efektów tego rozporządzenia jest konieczność wyodrębnienia brązowego pojemnika na odpady ulegające biodegradacji. Należy podkreślić, że zanieczyszczenia organiczne odpadów opakowaniowych są największą barierą dla recyklingu tych materiałów. Aby odpady były cennym surowcem muszą być jak najlepiej przygotowane do recyklingu, a rozkładające się odpady organiczne i ich silny zapach mają negatywny wpływ na jakość gotowych surowców wtórnych wracających do obiegu.

- Jak sfinansować recykling i selektywną zbiórkę, aby osiągnąć wymagane poziomy odzysku?

Branża recyklingu stoi na stanowisku, ze dyskusja na temat dopłat do recyklingu i selektywnej zbiórki jest podstawą do zwiększania poziomów recyklingu w Polsce.

Stawki oferowane w 2017 r przez organizacje odzysku za potwierdzenie recyklingu (DPR) frakcji odpadów pochodzących z gospodarstw domowych wynoszą ok. 5 zł za 1000 kg. W przypadku popularnej butelki PET jest to kwota 5 zł za równowartość 32000 butelek.

Przy spadającej cenie surowców pierwotnych i bez wsparcia finansowego recykling odpadów w Polsce staje się nieopłacalny.

Na rynku jest wiele różnych strumieni odpadów, jedne maja wartość i nadają się do recyklingu już po ich selektywnym zebraniu a inne wymagają dodatkowego sortowania, oczyszczenia lub nawet chemicznej modyfikacji. To natomiast wymaga inwestowania w nowe, innowacyjne technologie. Wszystkie wymienione oraz inne, istotne problemy branży poruszymy na zbliżającej się konferencji pt. “Recykling, Opakowania, Innowacje”, która odbędzie się w Warszawie 26.09.2017 r.

- Dziękuję za rozmowę.