Turcja - bliski, daleki sąsiad?

Turcja należy obecnie do największych partnerów handlowych Unii Europejskiej. Od wejścia w życie unii celnej (1996 r.) wartość handlu dwustronnego zwiększyła się ponad czterokrotnie i obecnie wynosi 140 mld euro rocznie. Unia celna i stworzenie zasad wymiany dóbr okazały się korzystne dla obu stron. Zgodnie z danymi Tureckiego Instytutu Statystycznego, w 2015 roku 44,5 proc. eksportu trafiło do krajów UE, podczas gdy import z UE wyniósł 38 proc. UE jest nie tylko najważniejszym rynkiem eksportowym dla Turcji, ale też źródłem 2/3 zagranicznych inwestycji bezpośrednich.

"Tegoroczne wyniki gospodarcze Turcji muszą imponować. I to nie tylko na tle pogrążonych w głębokim kryzysie większości krajów basenu Morza Śródziemnego. Drastycznie wypada porównanie z najbliższym europejskim sąsiadem i tradycyjnym rywalem - Grecją. W czasie, gdy Turcja notuje dwucyfrowe tempo wzrostu, grecki PKB spada o 5,5 proc." - tak, w Obserwatorze Finansowym.pl, pisał na temat tureckiej gospodarki Janusz Brzozowski, publicysta ekonomiczny. Co ciekawe, artykuł z którego pochodzi cytowany tekst, został opublikowany we wrześniu 2011 r.

W 2018 r. Turcja nadal należy do grona najszybciej rozwijających się gospodarek, a rząd turecki planuje, być może optymistycznie, że na 100-lecie Republiki Tureckiej (2023) kraj dołączy do pierwszej dziesiątki gospodarek pod względem wielkości wytwarzanego PKB.

Polscy przedsiębiorcy mają świadomość rosnącego potencjału gospodarczego Turcji, gdyż dwustronne obroty handlowe pomiędzy Polską i Turcją wzrosły od 2001 r. ponad 9-ciokrotnie i osiągnęły na koniec 2017 roku poziom ok. 6 mld Euro.

Potencjał wzrostu jest wciąż bardzo duży, sięgający 10 mld Euro zwłaszcza że polski i turecki przemysł jest póki co wzajemnie komplementarny a nie konkurencyjny. Współpraca z firmami tureckimi otwiera polskim przedsiębiorcom także dostęp do rynków, na których Turcy tradycyjnie mają mocną pozycję tj. Bliski Wschód i Afryka Północna. Obiecująca jest także współpraca w zakresie B+R.

Lepszy sąsiad bliski niż brat daleki

Republika Turcji - spadkobierczyni Imperium Osmańskiego - prawie w całości leży w Azji Mniejszej, nazywanej Anatolią. Cieśniny Bosfor i Dardanele oraz niewielkie Morze Marmara oddzielają ją od europejskiej części, zwanej Tracją lub Rumelią.

Turcja jest państwem blisko dwukrotnie większym od Polski i to zarówno pod względem zajmowanej powierzchni, jak i liczby ludności. Jest to też jedna z najszybciej rozwijających się gospodarek świata.

To kraj posiadający wielki i ciągle słabo nasycony rynek wewnętrzny, a także dynamicznie rosnący potencjał kooperacji i atrakcyjną ofertę handlową. Jest to szczególnie istotne w obecnych kryzysowych czasach. Turecka gospodarka od kilku lat znajduje się w fazie wzrostu. W 2011 r., gdy kraje UE tkwiły w recesji, wzrost tureckiego PKB był wyższy niż w Chinach i wynosił 8%. W trzecim kwartale 2017 r. wzrost PKB Turcji wyniósł 11,1% przebijając prognozy. To najszybszy wzrost w Europie.

Turcy pracują dłużej

Z wydanego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) dokumentu „Factbook 2013″ wynika, że turecki pracownik w ciągu roku spędza w pracy średnio 1877 godzin. Jest to czas o wiele dłuższy niż w krajach o najlepiej rozwiniętych gospodarkach. Według przedstawionych danych, w 2011 roku czas pracy Turka w ciągu roku był dłuższy średnio o 464 godzin więcej niż czas pracy Niemca.

W Turcji obowiązuje 45-godzinny tydzień pracy i, co ciekawe, 26-dniowy urlop przysługuje pracownikom, którzy osiągnęli 15-letni czas pracy.

- Mimo próby puczu w ubiegłym roku, pierścienia ognia w Syrii i Iraku i kłopotów gospodarczych w relacjach z Rosją, w tym roku Turcja znajdzie się wśród trzech najszybciej rozwijających się gospodarek świata - powiedział we wrześniu ub. r. Nihat Zeybekci, turecki minister finansów. Zeybekci zauważył, że za połowę wzrostu gospodarczego Turcji odpowiedzialne były eksport i produkcja.

Rząd turecki zamierza w ciągu 10 lat zainwestować 100 mld dolarów w służbę zdrowia, 150 mld dolarów w rozbudowę infrastruktury związanej z transportem i komunikacją oraz 150 mld dolarów w sektor energetyczny.

Solidne perspektywy zapewnia tureckiej gospodarce rosnąca produkcja przemysłowa. Wzrost eksportu pozostaje na stabilnym poziomie, zaś największy potencjał w tym względzie mają sektory: włókienniczy, maszynowy, chemiczny, motoryzacyjny i rolno-spożywczy. Czerpią one z ożywienia na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej i w Europie.

Turecki przemysł przetwórstwa tworzyw sztucznych

W początkach XX w. na terenie ówczesnego imperium osmańskiego znajdowało się zaledwie kilka zakładów produkujących mydło oraz ekstrakty smakowe i zapachowe dla branży spożywczej i kosmetycznej. Dziś przemysł chemiczny zatrudnia około 200 tysięcy ludzi, zaś do najważniejszych gałęzi tureckiej gospodarki należy branża przetwórstwa tworzyw sztucznych. Sektor ten, o zdolnościach przetwórczych sięgających 9 mln ton, zajmuje szóste miejsce pod względem wielkości produkcji na świecie i drugie w Europie.

W 2017 r. turecki przemysł tworzyw sztucznych zainwestował w maszyny i urządzenia ponad 900 mln dolarów. Szacuje się, że w 2018 r. inwestycje przekroczą 1 mld USD.

Na zakup urządzeń do formowania wtryskowego przeznaczono w 2017 r. 21% środków finansowych i jakkolwiek liczby te robią wrażenie to należy pamiętać, iż początek XXI wieku był dla tureckich producentów maszyn do przetwórstwa tworzyw sztucznych niezwykle trudny.

Rynek wewnętrzny został zalany tanimi urządzeniami pochodzącymi z Dalekiego Wschodu co doprowadziło do bankructwa prawie wszystkich krajowych wytwórców. O skali zjawiska świadczą liczby: z 75 istniejących w latach 90-tych producentów urządzeń do formowania wtryskowego dziś w Turcji działa tylko dwóch.

Import wtryskarek pokrył w 2017 roku ponad 90% tureckiego zapotrzebowania te urządzenia. W tym samym jednak czasie eksport tureckich urządzeń osiągnął wartość ponad 8 mln dolarów.

Podczas naszego pobytu w Turcji odwiedziliśmy dwóch przedstawicieli tureckiego sektora maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych.

Hurmak Zenith 2700

Hürmak Plastik Otomotiv Makine İmalat Sanayi A.Ş. - jeden z liderów tureckiego przemysłu tworzyw sztucznych od czasu założenia firmy w roku 1969 - to przedsiębiorstwo prowadzone przez trzech synów założyciela firmy Adnana Angana, który wszakże wciąż obecny jest codziennie w fabryce. Hurmak oczywiście dominuje na tureckim rynku maszyn i urządzeń do formowania wtryskowego, ale intensywnie działa również na rynkach zagranicznych. O szerokiej ofercie tego producenta pisaliśmy w artykule „Hürmak - turecki kandydat z europejskimi aspiracjami”.

W fabryce Hurmaka znajdującej się w prowincji Kocaeli, na wschodnich obrzeżach Stambułu, jako pierwsi dziennikarze spoza Turcji mieliśmy sposobność zobaczyć dwupłytową wtryskarkę Zenith 2700-7100.

Model ten, o sile zamykania 2700 ton, to największa do tej pory wtryskarka zbudowana w Turcji. Jest to urządzenie zaprojektowane do produkcji palet z tworzyw sztucznych, posiada specjalnie zaprojektowana jednostkę wtryskową wyposażoną zarówno w ślimak o średnicy 140 mm jak i tłok wtrysku (200 mm), dzięki czemu pozwala ona na jednorazowy wtrysk 35 kg PS. Z urządzeniem współpracuje 4-osiowy, teleskopowy robot kartezjański Hurmak Zephyr wyposażony w serwomotory i sterowanie austriackiej firmy KEBA.

Wymiary wtryskarki robią olbrzymie wrażenie - ma ona 16 metrów długości i prawie 4 metry wysokości. Jej waga to 130 ton. Aby uzmysłowić sobie ogrom tej maszyny, warto powiedzieć, iż jej rozmiary są praktycznie tożsame z najpopularniejszą w Polsce lokomotywą elektryczną EU07 (15,9 m długości i 4,3 m wysokości). Dodajmy jednak, iż masa EU07 wynosi zaledwie 80 ton.

Wtryskarka została wyprodukowana dla klienta z Bliskiego Wschodu, dostarczenie jej na miejsce będzie zatem dla szefów Hurmaka nie lada logistycznym wyzwaniem.

- Zenith 2700 to dla nas olbrzymie osiągnięcie, chociażby z tego powodu, że jest to największa maszyna tego typu wyprodukowana kiedykolwiek w Turcji - powiedział nam Burc Angan, wiceprezes Hurmaka odpowiedzialny za ekspansję na rynkach zagranicznych.

- Zenith 2700 to olbrzymi krok w rozwoju naszej firmy. Dołączamy tym samym do do grona niewielu firm na świecie mogących wyprodukować wtryskarki o takich rozmiarach.

O najnowszym osiągnięciu firmy Burc Angan opowiada w znajdującym się poniżej materiale wideo.

Nasz pobyt w Turcji to nie tylko wizyty w zakładach przemysłowych. Co jest niezwykle istotne w tureckich kontaktach biznesowych granice pomiędzy obszarami interesów a prywatności nie są ostre, inaczej mówiąc mogą się przenikać. Dlatego też ważnym jest budowanie wielopłaszczyznowych, dobrych relacji osobistych co może odegrać znaczącą rolę w osiągnięciu sukcesu w relacjach biznesowych.

Zdecydowanie odmienny od europejskiego jest charakter biznesowych posiłków. Takie spotkanie, chociaż mówimy tu raczej o kolacji, często trwa dość długo bo Turcy lubią dobrze zjeść, nie spiesząc się przy tym, a w trakcie posiłku rozmowy prowadzone są z dużą intensywnością.

The Power to Save Energy

Hurmak ściśle współpracuje z liderem tureckich dostawców nowoczesnych systemów chłodzenia i termoregulacji przeznaczonych dla przemysłu - Itech Cooling Systems. Posiadający ponad 30-letnie doświadczenie w projektowaniu systemów chłodniczych Itech jest dziś uznaną marką posiadającą rozległą sprzedaży i centrów serwisowych oraz stale rosnącymi obrotami.

Dyrektor generalny Itech, Mehmet Uzunkok poinformował nas, iż firma wprowadziła na rynek ponad 3000 urządzeń. Obecnie 40% produkcji trafia na rynki zagraniczne. Itech kładzie olbrzymi nacisk na rozwój nowych produktów i technologii, w tym celu dysponuje własnym działem projektowania. Warto nadmienić, iż dział badawczo-rozwojowy Itech jest pierwszym tureckim centrum projektowym w obszarze chłodnictwa przemysłowego.

W zakresie prac badawczo-rozwojowych Itech ściśle współpracuje z ośrodkami uniwersyteckimi oferującymi wsparcie w fazie rozwoju i testowania nowych produktów.

Całą rozmowę z Mehmetem Uzunkokiem można obejrzeć w znajdującym się poniżej materiale wideo.

By przeciwdziałać niebezpiecznej emisji gazów cieplarnianych, w październiku 2014 roku szefowie państw i rządów przyjęli ramy polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030. Jednym z jej celów jest ograniczenie o co najmniej 40 proc. emisji gazów cieplarnianych (w stosunku do poziomu z 1990 r.). Powyższe cele mają służyć zobowiązań Unii Europejskiej wynikających z porozumienia paryskiego. Działania mające doprowadzić do realizacji tych celów obejmują wszystkie sektory gospodarki.

Jeszcze bardziej ambitnym planem jest propozycja ustanowienia dodatkowego celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych do 2050 roku o 80% w stosunku do roku 2005.

Wychodząc naprzeciw tym oczekiwaniom, Itech intensywnie rozwija chillery wykorzystujące CO2 zamiast klasycznego czynnika. W przyszłości takie urządzenia zastąpią istniejące chillery, a iTech jest na to gotowy już dziś. Warto przypomnieć, iż parametr GWP ( współczynnik ocieplenia globalnego) stosowany jest w celu wskazania stopnia, w jakim dany gaz przyczynia się do ocieplenia atmosfery. Oblicza się go na podstawie potencjału wpływu na efekt cieplarniany 1kilograma danego fluorowanego gazu cieplarnianego w okresie100 lat w porównaniu z 1kilogramem CO2.

GWP fluorowanych gazów cieplarnianych ma zazwyczaj wartości tysięczne. Przykładowo R 404A (GWP 3922) jest gazem o współczynniku 3922razy wyższym od CO2.

Więcej o firmie I-tech będzie mozna przeczytać w artykule, który ukaże się na łamach Plastech.pl w połowie maja.

Przedstawiciele obu odwiedzonych przez nas firm zaznaczają, że rynki środkowoeuropejskie (ze szczególnym uwzględnieniem Polski) są niezwykle ważne dla tureckiego przemysłu. W kalendarzach zarówno Hurmaka jak i Itechu tegoroczny Plastpol zaznaczony jest na czerwono - jako absolutny „must have”. Jak wynika z rozmów wspólne stoisko na targach ma być niezwykle efektowne. Jednakże atrakcji przygotowanych dla zwiedzających, nasi interlokutorzy nie chcieli jeszcze zdradzić.

Hurmak, poprzez swój polski oddział, działa w naszym kraju od stycznia 2017 r., natomiast od stycznia br. Hürmak Polska jest wyłącznym dystrybutorem produktów Itech Cooling System na naszym rynku.

Jacek Leszczyński
Żródła: PAGEV, PAGDER, ptcoc.eu