Zawilgocenie granulatu w przetwórstwie tworzyw sztucznych
Zawilgocenie granulatu w przetwórstwie tworzyw sztucznych odgrywa bardzo istotną rolę. Oto bowiem wiele tworzyw sztucznych, w zależności od rodzaju, wchłania w większym lub mniejszym stopniu wilgoć z powietrza.
Wilgoć może być wchłaniana do wewnątrz granulatu lub też gromadzić się w wyniku kondensacji, na powierzchni w postaci kropel. Jej obecność w czasie procesu przetwórczego może prowadzić do takich efektów jak spienianie się tworzywa w czasie wtrysku, powstawanie wad powierzchni lub też pogorszenia własności mechanicznych. W wielu przypadkach obecność wilgoci można stwierdzić na podstawie oględzin wypraski, jednakże w innych uwidacznia się to przez wyraźne obniżenie własności wytrzymałościowych.
Warto więc prześledzić sposoby rozpoznania zbytniego zawilgocenia tworzyw. Objawy pojawiają się zarówno podczas wtrysku jak też przy badaniu wizualnym. I tak biorąc pod uwagę poszczególne tworzywa należy zacząć od poliamidów.
Podczas wtrysku można zaobserwować m.in. widoczne na strumieniu wytryskiwanego tworzywa albo na wyprasce pęcherze. Przy badaniu wizualnym przetwórca będzie w stanie natomiast dostrzec widoczne strugi kierunku płynięcia oraz powiększoną wypływkę. Jeśli chodzi o wpływ tych zdarzeń na własności mechaniczne, to efektem może być zmniejszona odporność na obciążenia dynamiczne oraz wytrzymałość.
Taki sam jak w przypadku poliamidu wpływ na własności mechaniczne można obserwować w przypadku takich tworzyw jak PET i PBT, z tą jednak różnicą, że w odniesieniu do nich nie zajdą żadne objawy: ani podczas wtrysku, ani wizualne. Z kolei w przypadku analizowania zachowania się tworzywa POM następuje brak wpływu na własności mechaniczne, niemniej jednak da się zauważyć objawy pozwalające na rozpoznanie zbytniego zawilgocenia tworzyw. Podczas wtrysku obserwuje się możliwość tworzenia się smug na wyprasce, pojawia się też nalot na formie. Możliwe jest również powstawanie smug na powierzchni.
Podczas przetwórstwa tworzyw technicznych zawarta w nich wilgoć nie może przekraczać wartości dopuszczalnych. Ilość wilgoci zależy od różnych czynników np. rodzaju opakowania, magazynowania. Przykładowo poliamid w dużej części pakowany jest w worki ze specjalną warstwą z aluminium, dzięki której możliwe jest ograniczenie przenikania wilgoci do tworzywa, a tym samym prawidłowe przetwarzanie surowca.
Tak więc zachowując odpowiednie warunki techniczne (czas składowania, odpowiednie zabezpieczenie napoczętych i uszkodzonych opakowań) możemy wpływać na wielkość zawilgocenia. Niektóre tworzywa, takie jak PET, czy PBT są bardzo wrażliwe na wilgoć, której obecność w dużym stopniu pogarsza własności mechaniczne wyrobów. Istnieje zatem konieczność stosowania procesu suszenia.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na to, iż po procesie suszenia tworzywo szybciej wchłania wilgoć i dlatego należy odpowiednio obchodzić się z już otwartymi opakowaniami. W niekorzystnych warunkach klimatycznych, w przypadku PET już w ciągu dziesięciu minut kontaktu tworzywa z powietrzem może zostać przekroczona dopuszczalna wartość wilgoci (0.02 proc). Szczególną uwagę należy zwrócić na suszenie materiału występującego w postaci proszku. Tutaj nie wystarczają już zalecane czasy suszenia. Przykładowo, całkiem nasycony poliamid potrzebuje czasu suszenia dłuższego nawet niż 12 godzin.
Przetwarzając tworzywa techniczne należy więc mieć na uwadze takie zasady jak fakt, że braki, wlewki i regranulat należy przechowywać w zamkniętych pojemnikach; dokładnie należy zamykać napoczęte opakowania oraz stosować zamykane leje zasypowe (pokrywy).
Jak już wcześniej wspomniano sposób przebiegu procesu suszenia decyduje o jakości i własnościach otrzymywanego później wyrobu. Zwykłe suszenie obiegiem świeżego powietrza może by niewystarczające. Z tego też względu coraz częściej stosuje się suszarki, w których wykorzystuje się obieg suchego powietrza. Są to suszarki z tzw. sitem molekularnym. Tylko one zapewniają niezależnie od klimatu równomierne i dostateczne przesuszenie.
Dużą rolę odgrywa też kontrola wilgotności. Oprócz prawidłowej temperatury i czasu suszenia należy zwrócić uwagę na temperatury punktu rosy. W przypadku instalacji z wieloma zbiornikami o różnej wysokości napełnienia i gęstości nasypowej należy dodatkowo zwracać uwagę na niezbędne natężenie przepływu powietrza w poszczególnych zbiornikach. Innym ważnym szczegółem jest to, aby granulat znajdujący się w układzie transportowym był otoczony przez powietrze, które powinno być w miarę możliwości suche. Stopień wilgotności granulatu mierzy się metodą manometryczną lub Karla-Fischera. Dla uniknięcia błędów przy pomiarach, próbki należy pobierać głęboko w leju zasypowym oraz przechowywać w odpowiednich naczyniach.
W takich sytuacjach przydatne są specjalne kieszeniowe torebki wykonane z aluminium i polietylenu lub hermetycznie zamykane naczynia ze szkła labolatoryjnego.
Elementy konstrukcyjne z technicznych tworzyw sztucznych są projektowane przy pomocy coraz bardziej skomplikowanych systemów symulacyjnych i obliczeniowych takich jak CAD czy FEM, które umożliwiają obliczania przepływu. Niestety, często nie bierze się pod uwagę wpływu właściwego umieszczenia wlewu i usytuowania wlewka.