Kauczuk butylowy (IIR)

Kauczuk butylowy (IIR, ang. butyl rubber) to syntetyczny elastomer zaliczany do kauczuków specjalnych. Jest kopolimerem izobutenu (izobutylenu) z niewielką ilością izoprenu. Dzięki małej zawartości nienasyconych merów może być sieciowany, a jednocześnie zachowuje bardzo niską przepuszczalność gazów.

Właściwości

Najważniejszą cechą kauczuku butylowego jest niska przepuszczalność gazów, wykorzystywana m.in. w elementach opon i membranach. Materiał charakteryzuje się także dobrą odpornością na ciepło, czynniki chemiczne, warunki atmosferyczne i ozon oraz wysoką zdolnością pochłaniania energii.

Do ograniczeń kauczuków butylowych zalicza się m.in. stosunkowo małą elastyczność w temperaturze pokojowej, duże odkształcenie trwałe wulkanizatów oraz trudności w łączeniu z metalami.

Odmiany halogenowane: CIIR i BIIR

Kauczuk butylowy może być modyfikowany przez chlorowanie lub bromowanie, prowadzące odpowiednio do kauczuku chlorobutylowego (CIIR) i kauczuku bromobutylowego (BIIR). Halogenowane kauczuki butylowe wykazują krótszy czas wulkanizacji i lepszą przyczepność do innych nienasyconych polimerów niż zwykły kauczuk butylowy. Bromobutyl wulkanizuje się szczególnie szybko i może zapewniać dalszą poprawę adhezji do innych nienasyconych kauczuków.

Zastosowanie

Kauczuki butylowe są stosowane przede wszystkim tam, gdzie wymagana jest gazoszczelność, odporność chemiczna i odporność cieplna. Typowe zastosowania obejmują:

• przemysł oponiarski: dętki, warstwy uszczelniające opon bezdętkowych, elementy używane w procesach wulkanizacji opon,
• węże do pary i substancji chemicznych,
• elementy amortyzujące i wibroizolacyjne,
• tkaniny gumowane,
• izolacje przewodów i kabli,
• membrany do wykładania dachów i zbiorników wodnych,
• zastosowania farmaceutyczne,
• wewnętrzne warstwy zbiorników, rury i pasy napędowe.

Odmiany chlorobutylowe i bromobutylowe stosuje się m.in. na warstwy uszczelniające opon bezdętkowych, białe boki opon, kolorowe nakładki, taśmy przenośnikowe oraz wykładziny antykorozyjne.

Recykling i ponowne wykorzystanie

Wyroby gumowe, w tym zawierające kauczuk butylowy, są trudne w recyklingu, ponieważ guma jest mieszaniną kauczuku, napełniaczy, plastyfikatorów, środków ochronnych i układu wulkanizującego, a podczas wulkanizacji powstają trwałe wiązania chemiczne. Kauczuk butylowy występuje m.in. w oponach obok NR, SBR, BR i EPDM. W praktyce stosuje się m.in. odzysk materiałowy rozdrobnionej gumy, dewulkanizację oraz gumy reprocesowane; dostępne są także materiały odzyskiwane z gum butylowych i chlorobutylowych.