Tworzywa sztuczne utrzymają globalny kurs wzrostowy

Światowy sukces przemysłu przetwórstwa tworzyw sztucznych widać przede wszystkim we wzroście zastosowania kauczuku i tworzyw jako materiału konstrukcyjnego. Od 1950 do 2017 wzrost ten utrzymuje średni poziom 8,5 % rocznie. Obecnie tempo nie jest już tak duże, jak w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. Jednak od wejścia w nowe tysiąclecie utrzymuje się na poziomie 4 do 5 % rocznie. Oczywiście, zależnie od regionu, produktu czy zastosowania wartości te są dość zmienne.

Ten światowy wzrost napędzany jest w dalszym ciągu przez wzrost liczby ludności oraz przez w sumie poprawiający się standard życia ludzi. Stale rosną największe rynki tworzyw sztucznych, przede wszystkim opakowania żywności i produktów codziennego użytku oraz także różnorodnych pojemników do magazynowania i transportu, także rozbudowa infrastruktury oraz budownictwo naziemne i podziemne w sieciach zaopatrzenia w wodę, prąd i gaz, w izolacje, profile okienne i wiele więcej.

Kolejny, silnie rosnący rynek zastosowań to mobilność - od samochodów i ich zróżnicowanych koncepcji napędów, przez przewóz ładunków, pojazdy szynowe po lotnictwo. Dziedziną, w której tworzywa sztuczne stały się niezbędne jest medycyna: sprzęt, diagnostyka i laboratoria, podobnie jak bezpieczne aplikowanie medykamentów potrzebują tworzyw sztucznych jako funkcjonalnych, praktycznych i higienicznych artykułów jednorazowych. Także sprzęt sportowy i rekreacyjny, znany i ceniony w obecnym kształcie, da się zrealizować tylko z tworzywami sztucznymi. Wiele trendów technologicznych jak elektryfikacja wielu dziedzin życia i pozyskiwanie odnawialnej energii jest nie do pomyślenia bez materiałów z tworzyw. Wszystkie te zastosowania na swoich rynkach i przez używane do nich tworzywa sztuczne i kauczuki znacząco przyczyniają się do światowego zaakceptowania i rozpowszechniania materiałów polimerowych.

Chiny wyprowadzają Azję na wiodącą pozycję w światowym przemyśle tworzyw

W roku 2017 Stowarzyszenie Producentów Plastics Europe oszacowała światową produkcję tworzyw na 348 milionów ton. Z tego około 290 milionów ton stanowiły materiały konstrukcyjne, czyli tworzywa przerabiane na produkty z tworzyw. Pozostałe 55 milionów ton zastosowano do wytwarzania powłok, klejów, zawiesin, farb i lakierów. W 2017, według analiz IRSG na świecie wytworzono i zużyto 28,5 miliona ton kauczuku. Z tego 13,5 miliona ton przypadło na kauczuk naturalny i dobre 15 milionów ton na syntetyczny.

Jak wszystkie szokowe zmiany cen i kryzysy gospodarcze ostatnich dziesięcioleci także i krótki kryzys gospodarczy 2008/2009 jedynie w niewielkim stopniu przyhamował długookresowy wzrost przemysłu tworzyw. Od 2010 tworzywa notują 4 do 5 % rocznego wzrostu produkcji i nie zeszły z tej ścieżki rozwoju.

Moce wytwórcze tworzyw termoplastycznych, ilościowo największemu i gospodarczo najważniejszemu segmentowi tego rynku, według danych KI - banku danych mocy produkcyjnych Polyglobe - sięgnęły na początku marca 2019 około 351 milionów ton rocznie.

Z tego ponad 91 % przypadło na tworzywa standardowe, około 8% na termoplastyczne tworzywa techniczne oraz po kilka promil na polimery specjalne oraz na tworzywa pochodzenia biologicznego i biodegradowalne.

Gospodarczy awans Chin i wielu krajów południowo-wschodniej Azji uczynił z azjatycko-pacyficznej przestrzeni gospodarczej, także w dziedzinie przemysłu tworzyw sztucznych, najszybciej rozwijający się region świata. Obecnie w Azji wytwarza się połowę światowej produkcji tworzyw. Z krajów azjatyckich w 2017 pochodziło także prawie 40% stosowanych do przetwórstwa tworzyw sztucznych maszyn. Chiny są obecnie we wszystkich segmentach przemysłu tworzyw najważniejszym krajem świata. Według najnowszych dostępnych danych na Państwo Środka przypada 29,4% globalnej produkcji tworzyw (2017), 31% światowej produkcji maszyn do tworzyw (2016) oraz największy pojedynczy udział w przetwórstwie tworzyw sztucznych.

Gwałtowny rozwój zdolności produkcyjnych w polimeryzacji w strefie azjatycko-pacyficznej oraz na Bliskim Wschodzie na trwale zmienił układ statystyczny: Chiny z udziałem 29,4%, Japonia z 3,9% oraz 16,8% z innych krajów azjatyckich dają 50,1% udziału Azji łącznie. Natomiast relatywne znaczenie Europy i Ameryki Północnej w światowej produkcji tworzyw z udziałem odpowiednio 18,5% i 17,7 % stale się zmniejsza. Na Bliski i Środkowy Wschód oraz Afrykę zgodnie ze statystykami Plastics Europe przypada łącznie 7,1%, na Amerykę Południową 4 % i na WNP 2,6%. Tym samym Azja w ciągu ostatnich 20 lat zwiększyła swój udział w światowej produkcji tworzyw z 30% do połowy, natomiast Ameryka Północna straciła 10 punktów a Europa nawet 15 punktów procentowych. Wzrost udziałów zanotowały także Bliski i Środkowy Wschód. Azja dominuje także w produkcji kauczuku - w 2019 było to 91% kauczuku naturalnego i 54% syntetycznego.

Kraje niemieckojęzyczne umocniły swoją pozycję lidera technologii, Chiny lidera rynku maszyn do tworzyw sztucznych

Wartość światowej produkcji maszyn do tworzyw i gumy w roku 2018 osiągnie prawdopodobnie około 38 miliardów €. W 2017 było to 36,3 miliardy € i prawie 35 miliardów € w 2016. Europejscy producenci maszyn do tworzyw wygospodarowali w 2017 z podanej wartości 42% (2016: 41%), co odpowiada wartości produkcji 15,3 miliarda € (2016: 14,3 miliarda €). Jak oszacowała organizacja Euromap, stowarzyszenie producentów maszyn do tworzyw z Austrii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Luksemburga, Hiszpanii, Szwajcarii i Turcji, Europejczycy wzmocnili swoją dominację w handlu na świecie z udziału 48 do 52%. Pomimo wielu niewiadomych Euromap oczekuje w 2018 wzrostu produkcji europejskiej o kolejne 2 do 3%.

Według wartości produkcji maszyn do tworzyw największym producentem pojedynczym były w 2017 także Chiny z wolumenem 11,5 miliarda € (udział 31,8%), następnie Niemcy - 8 miliardów € (udział 22,1%), Włochy - 3 miliardy € (udział 8,4%), USA - 2,7 miliarda € (udział 7,4%) i Japonia - 1,8 miliarda € (udział 4,9%). W światowym handlu dominują Niemcy z udziałem w światowym eksporcie 24,5 przed Chinami (16,4%), Japonią (10,4%), Włochami (9,6%) i USA (5,7%).

Europejski przemysł tworzyw jest prekursorem recyklingu

Przemysł tworzyw w EU28 zatrudniał 1,5 miliona pracowników i liczył prawie 60 000 najczęściej małych i średnich firm. Według zestawień Eurostatu zebranych przez Plastics Europe osiągnął obroty prawie 350 miliardów € i wniósł 17 miliardów € do nadwyżki handlowej UE. Najważniejszymi celami eksportu tworzyw surowcowych poza UE były według tych danych Turcja, USA, Chiny, Rosja i Szwajcaria. W przypadku wyrobów z tworzyw kolejność była inna - USA, Szwajcaria, Chiny, Rosja i Turcja. Import spoza UE w przypadku surowców napływał z USA, Korei Południowej, Arabii Saudyjskiej, Szwajcarii i Japonii, w przypadku tworzyw przetworzonych z Chin, USA, Szwajcarii, Turcji i Korei Południowej.

Według danych Plastics Europe w 2017 branża opakowaniowa w Europie z udziałem 39,1% była największym odbiorcą tworzyw. Na drugim miejscu znalazło się budownictwo 19,8%, branża samochodowa 10,1% na miejscu trzecim i dalej 6,2% elektrotechnika i elektronika, dobra konsumpcyjne, artykuły gospodarstwa domowego i sportowe 4,1% oraz rolnictwo 3,4%. Udział wszystkich pozostałych odbiorców, jak branża meblowa, medycyna oraz producenci sprzętów domowych wyniósł łącznie 16,7%.

Najwięcej tworzyw w Europie zużywają w dalszym ciągu Niemcy (24,6%), Włochy (14%), Francja (9,6%), Hiszpania (7,7%), Wielka Brytania (7,3%) i Polska (6,5%). Dotknięty przygotowaniami do Brexitu brytyjski przemysł przetwórstwa tworzyw spadł w rankingu za wzmocniony przemysł hiszpański.

Gaz z łupków wpływa na produkcję tworzyw - nie tylko w Ameryce Północnej

Podczas gdy Europa już dzisiaj nie jest w stanie pokryć zapotrzebowania na poliolefiny z własnych źródeł i jest skazana na import, to gaz łupkowy stał się w USA opłacalnym źródłem energii zmieniającym zasady gry. Po latach masywnych inwestycji w instalacje do wydobywania gazu łupkowego, polimeryzację do tworzyw docelowych i w produkcję niezbędnych kopolimerów od końca 2016 do użytku przekazywane są kolejne moce do produkcji poliolefin z gazu. Nie można zapominać o rozbudowie infrastruktury transportowej, magazynowej i wysyłania statkami gazu, półproduktów i gotowych do przetwarzania granulatów tworzyw. Opłacalność tej nowej amerykańskiej produkcji nie tylko przesuwa międzykontynentalny przepływ strumieni materiałowych poliolefin na korzyść Ameryki Północnej. Znacznie ważniejsze jest skierowanie zainteresowania na sam gaz łupkowy. Do jego przetwarzania producenci tworzyw w Chinach, Indiach, Holandii i prawdopodobnie także w Skandynawii budują instalacje do dehydratacji propanu.

Polityczna niepewność towarzyszy dobrej koniunkturze na tworzywa

Większość rynków tworzyw i kauczuku, w szczególności kraje uprzemysłowione i nowo uprzemysłowione, mają za sobą udany okres. Sytuacja i niepewność polityczna w ostatnim czasie źle wpływała na handel tworzywami i wyrobami z nich. Izolowanie poszczególnych rynków, neonacjonalizm, kiełkujący separatyzm i pojawiający się w niektórych regionach protekcjonizm zaciemniły obraz rynku: zależnie od łańcucha tworzenia wartości i regionu doprowadziły do rynkowej niepewności o różnej sile, które pewnym podmiotom sprawiły spore trudności w tworzeniu planów długookresowych. Wojna cenowa między Chinami i USA, blokada Iranu, wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej na niejasnych zasadach oraz nacjonalistycznie zorientowana polityka ważniejszych gospodarek w Ameryce Południowej nie przyczyniają się do ustabilizowania widoków na przyszłość.

Gospodarka o Obiegu Zamkniętym: droga ku przyszłości

Zanieczyszczenie mórz odpadami plastiku i mikroplastik ściągnęło w ostatnich latach nadzwyczajną uwagę mediów, opinii publicznej i ludności całego świata. Katastrofalne skutki, jakie niesie ze sobą zaśmiecenie światowych mórz muszą prowadzić do procesu zmian zarówno w zachowaniach społecznych jak i w przemyśle. Tworzywa są zbyt cenne, aby je bezmyślnie wyrzucać. UE postępuje tutaj wzorcowo wdrażając nową strategię obiegu tworzyw.

Kwoty recyklingu w Europie stale wyraźnie rosną

Wprawdzie jasno widać, że z jednej strony w wielu krajach azjatyckich nie funkcjonujące systemy odzysku i z drugiej strony ludzkie zachowania powodują żałosne uwarunkowania, to na całym świecie rozwija się dyskusja o zakazach dystrybucji produktów, z której wnioski realizowane są gdzieniegdzie w formie ustawowej. Restrykcje i zakazy skierowane są przede wszystkim w stronę określonych materiałów opakowaniowych, ale także artykułów konsumpcyjnych i higienicznych o krótkim okresie przydatności z przeznaczeniem do użytku jednorazowego.

Wprawdzie Stary Kontynent nie należy do wielkich sprawców zanieczyszczenia, to jednak przede wszystkim europejski przemysł tworzyw sztucznych od lat stara się nie tylko tworzyć odpowiednie systemy zbierania i konsekwentnie ponownie przetwarzać odpady produkcyjne, ale także powtórnie wykorzystywać odpady pokonsumenckie.

Na skutek wymogów ustawowych i różnorodnych starań i inicjatyw Europa, czyli 28 krajów unijnych + Szwajcaria i Norwegia w ostatnich latach stale zwiększa stopień powtórnego wykorzystywania odpadów: w 2016 było to 73% czyli 14 punktów procentowych więcej, jak jeszcze w 2011 i o 30 więcej jak w 2004. W krajach europejskich z zakazem składowania na wysypiskach udziały kwot powtórnego wykorzystania odpadów są szczególnie wysokie: w takich krajach jak Szwajcaria, Austria, Holandia, Niemcy, Szwecja, Luksemburg, Dania, Belgia, Norwegia i Finlandia z wynikiem ponad 96% odpadów z tworzyw. Z drugiej strony jest 5 krajów z odzyskiem poniżej 30%.

Najważniejsze drogi odzysku w Europie 2016 to w 42% wykorzystanie termiczne, w 31% recykling surowcowy i w ponad 27% składowanie na wysypiskach. Dziesięć lat wcześniej 28% spalano, 19% podlegało recyklingowi i 53% składowano. Opakowania we wszystkich krajach europejskich wykorzystywane są wtórnie w ponad 20%, połowa wykorzystuje je w ponad 65 %, dziesięć - w ponad 90% a kilka - nawet w ponad 99%. W 2016 po raz pierwszy więcej opakowań z tworzyw było poddane recyclingowi (41%) niż spalaniu (39%). Mniej niż kiedykolwiek (20%) trafiło na wysypiska. Te sukcesy nie były jednak w stanie zapobiec wydaniu pierwszych w Europie zakazów stosowania nietrwałych przedmiotów użytkowych.

Niemcy utrzymują pozycję lidera technologii w wielu procesach

W międzynarodowym rankingu lokalizacji przemysł tworzyw i kauczuku w trzech krajach niemieckojęzycznych ma się w dalszym ciągu dobrze. W wielu segmentach łańcucha tworzenia wartości tutejsze zakłady są technologicznym liderem.

Niemiecki przemysł tworzyw i kauczuku osiągnął 2017 obroty ponad 110 miliardów €. Zatrudnia 480.000 osób i jako jedna z ważniejszych gałęzi gospodarki daje 5 do 7% rodzimej produkcji przemysłowej. W Niemczech w 2017 według danych Plastics Europe wytworzono 19,9 miliona ton tworzyw. Obroty producentów tworzyw osiągnęły łącznie 27,1 miliarda €. Wydajność i obroty w okresie 2016 do 2017 wyraźnie wzrosły – odpowiednio o 4 i 12%.

Producenci maszyn do tworzyw i gumy w krajach niemieckojęzycznych już od dawna utrzymują pozycję lidera technologii w technice maszynowej i procesowej. Producenci niemieccy zamknęli 2017 obrotami 8 miliardów € w maszynach podstawowych, ustanawiając tym nowy rekord.

Niemieckie przetwórstwo tworzyw uzyskało 2017 obroty 63,4 miliarda €. Przetworzono około 14,7 miliona ton tworzyw. Jeżeli chodzi o kauczuk to w Niemczech przetworzono 1,57 miliona ton surowca, co przełożyło się na obroty 1,7 miliarda €.

Po prostu K

Jako największy pojedynczy rynek w Europie Niemcy są także ojczystym rynkiem targów K. Wspólnie z konkurentami z całego świata niemiecki przemysł przetwórczy z napięciem oczekuje nowości, jakie zaprezentowane zostaną na K 2019, aby dzięki nim, z nowymi zoptymalizowanymi typami surowców, wydajniejszymi maszynami i zmodernizowanym osprzętem znaleźć dla tworzyw i kauczuku nowe zastosowania.

Od 1952 targi K w Düsseldorfie mają specjalny status pośród wszystkich targów tworzyw sztucznych i kauczuku w świecie. Żadne inne wydarzenie nie eksponuje tak wyraźnie i transparentnie światowego sukcesu materiałów polimerowych. Także 21. edycja targów udowadnia utrzymujący się stale wzrost przemysłu tworzyw sztucznych w świecie. Co trzy lata prezentowane są tu czołowe osiągnięcia technologiczne, rozwiązania przetwórstwa przemysłowego oraz inteligentne i różnorodne aplikacje tworzyw sztucznych i kauczuku. Materiałów polimerowych, techniki maszynowej, przetwórczej i narzędziowej oraz różnorodnych zastosowań tworzyw i kauczuku nigdzie nie można znaleźć w takim wyborze, jak w Düsseldorfie. Od siedmiu dziesięcioleci K jest także drogowskazem dla tych wszystkich, którzy chcą zapoznać się z przeglądem przemysłu tworzyw i ich przetwórstwa, ocenić trendy i na żywo zobaczyć nowości w akcji.

JL