W jaki sposób PPWR zmienia ekonomię recyklingu

Większość dyskusji na temat rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, PPWR, koncentruje się na zgodności z przepisami. Zdaniem Larsa Enge, wiceprezesa wykonawczego i dyrektora TOMRA Recycling, równie istotne są jednak szersze konsekwencje ekonomiczne. Oczekuje się, że rozporządzenie zwiększy w Europie popyt na zawartość materiałów z recyklingu, zwłaszcza w zastosowaniach tworzyw sztucznych o wysokiej wartości, a jednocześnie podniesie wymagania dotyczące jakości, identyfikowalności i możliwości recyklingu.

Zmiana ta wpływa na cały łańcuch wartości gospodarki o obiegu zamkniętym. Właściciele marek potrzebują materiałów z recyklingu, aby spełnić przyszłe wymagania, producenci opakowań muszą zapewnić możliwość ich recyklingu w praktyce, a przetwórcy potrzebują niezawodnego dostępu do recyklatów odpowiedniej jakości. Zakłady sortowania i odzysku surowców, MRF, znajdują się pod presją dostarczania czystszych strumieni materiałowych, natomiast od recyklerów oczekuje się alternatyw dla polimerów pierwotnych.

PPWR wzmacnia wszystkie te tendencje jednocześnie. W rezultacie sortowanie coraz częściej wykracza poza sam odzysk materiału i zmierza w kierunku wytwarzania surowców wtórnych o określonych parametrach jakościowych i udokumentowanych właściwościach. Zmienia to sposób, w jaki operatorzy oceniają inwestycje, kontrolę procesów i wartość handlową wysortowanych frakcji.

Zgodność staje się mierzalna

Rośnie zapotrzebowanie na udokumentowane dowody. Wcześniej często wystarczało stwierdzenie, że materiał nadaje się do recyklingu lub zawiera surowiec wtórny. Obecnie od klientów, organów regulacyjnych i partnerów w łańcuchu wartości oczekuje się poszukiwania odpowiedzi na bardziej szczegółowe pytania:

• Jakie materiały trafiły do procesu?
• Jaki był poziom zanieczyszczeń?
• Jak stabilny jest dostarczany wsad?
• Jaką czystość osiągnięto?
• Czy jakość można monitorować i dokumentować w czasie?

Dla recyklerów i operatorów zakładów MRF zdolność do przekazywania takich informacji nabiera wartości. TOMRA odnotowuje duże zainteresowanie rozwiązaniami z zakresu analizy materiałowej, które zapewniają dokładniejszy wgląd w strumienie odpadów i skuteczność sortowania. Systemy te mogą zastępować ocenę procesu opartą na założeniach i okresowym pobieraniu próbek ciągłym monitoringiem wykorzystującym dane w czasie rzeczywistym.

Informacje te mogą wspierać analizę przepływów materiałowych, ograniczanie strat, weryfikację deklarowanej zawartości materiałów z recyklingu oraz wykazywanie zgodności, także w zastosowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Czystość warunkuje dostęp do rynku

Jakość materiału zawsze wpływała na ekonomikę recyklingu, lecz oczekuje się, że PPWR powiąże ją jeszcze bezpośredniej z dostępem do rynku. Recykler wytwarzający materiał odpowiedni do kontaktu z żywnością działa na innym rynku niż dostawca recyklatów niższej jakości. To samo rozróżnienie dotyczy recyklingu PET w obiegu butelka-butelka i tacka-tacka, a także przyszłych zastosowań poliolefin o jakości odpowiedniej do kontaktu z żywnością.

Nawet stosunkowo niewielka poprawa czystości może zatem wpłynąć na wartość produktu końcowego. Według TOMRA jakość wymagana w opakowaniach o obiegu zamkniętym jest coraz częściej osiągalna w skali przemysłowej. Sztuczna inteligencja wykorzystująca głębokie uczenie może usprawnić rozpoznawanie obiektów, natomiast dokładniejsze oddzielanie materiałów i produkcja płatka o wyższej czystości mogą pozwolić operatorom uzyskać większą wartość z każdej przetworzonej tony.

Celem jest nie tylko zwiększenie skuteczności sortowania, lecz także produkcja materiałów nadających się do wielokrotnego wykorzystania w zastosowaniach o wysokiej wartości. PET pozostaje głównym obszarem zainteresowania, a jednocześnie pojawia się popyt na wysokiej jakości recyklaty PP i PE odpowiednie do zastosowań poliolefinowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Jakość staje się więc zarówno parametrem operacyjnym, jak i źródłem wartości biznesowej.

Produkcja płatka o wyższej czystości do wymagających zastosowań może skorzystać na PPWR

Jakość wsadu jako zasób strategiczny

Dostęp do odpowiedniego wsadu jest kolejnym czynnikiem kształtującym rynek. Samo zwiększenie mocy recyklingowych nie gwarantuje dostępności materiału potrzebnego do wysokiej jakości recyklingu tworzyw sztucznych. Wraz ze wzrostem konkurencji o czystszy wsad zakłady MRF i przedsiębiorstwa gospodarki odpadami będą wywierały większy wpływ na jakość frakcji dostarczanych recyklerom.

Problem ten jest szczególnie widoczny w przypadku opakowań giętkich. Folie stanowią znaczną część opakowań wprowadzanych na rynek, jednak infrastruktura recyklingowa i rozwój rynków końcowych nadal wymagają rozbudowy. Oczekuje się, że PPWR zwiększy popyt na wysokiej jakości frakcje folii z recyklingu.

Operatorzy zdolni do odzyskiwania i uszlachetniania tych frakcji mogą uzyskać dostęp do zastosowań o wyższej wartości w obiegu zamkniętym. Podmioty, które już teraz poprawiają jakość wsadu, mogą zatem znaleźć się w lepszej pozycji wraz z rozwojem rynku recyklingu opakowań giętkich.

Projektowanie opakowań z myślą o obiegu zamkniętym

Rozporządzenie wpływa również na rozwój opakowań. Właściciele marek, producenci opakowań, recyklerzy i dostawcy technologii ściślej współpracują przy walidacji projektów, poprawie podatności na sortowanie oraz zwiększaniu wykorzystania wysokiej jakości materiałów z recyklingu.

Możliwość recyklingu staje się mierzalnym kryterium właściwości, a nie wyłącznie celem projektowym. Opakowanie musi wykazywać nie tylko techniczną możliwość recyklingu, ale również zdolność do skutecznego zbierania, sortowania i przetwarzania na dużą skalę w funkcjonujących systemach.

Rzeczywisty odzysk nadal zależy od lokalnej infrastruktury zbiórki i sortowania. Niemniej ocena możliwości recyklingu i podatności na sortowanie zyskuje znaczenie dla potwierdzania zgodności oraz wykazywania parametrów jakościowych możliwych do osiągnięcia dzięki zaawansowanemu recyklingowi mechanicznemu.

Rozwiązania do sortowania i analizy materiałowej

TOMRA wskazuje kilka obszarów, w których rośnie zapotrzebowanie rynkowe:

• Większa przejrzystość strumieni materiałowych i parametrów pracy zakładu
• Skuteczniejsze rozpoznawanie obiektów i identyfikacja materiałów
• Produkcja płatka o wyższej czystości do wymagających zastosowań
• Poprawa odzysku frakcji opakowań giętkich
• Ocena możliwości recyklingu i podatności na sortowanie

Przykładami wdrożeń w skali przemysłowej są Cirrec i Sulayr Recycling, które wykazały możliwość recyklingu PET do jakości odpowiedniej do kontaktu z żywnością oraz w obiegu tacka-tacka, osiągając czystość przekraczającą 99,8%. Amcor Circular Polymers produkuje recyklat PP do wymagających zastosowań wrażliwych na kontakt, obejmujących kontakt z żywnością, natomiast AB Plasta wytwarza w skali przemysłowej wysokiej jakości recyklaty z folii pokonsumenckiej.

Technologie wspomagające wymienione przez TOMRA obejmują system sztucznej inteligencji Gainnext, sortery płatka Innossort Flake i Autosort Flake oraz rozwiązanie Autosort Speedair do sortowania folii. Waste Analyzer firmy PolyPerception oraz TOMRA Local Control uzupełniają je o funkcje analizy materiałowej i automatyzacji, dostarczając informacji o strumieniach materiałów i umożliwiając ciągłą optymalizację sortowania na podstawie danych jakościowych w czasie rzeczywistym.

Od ilości odzysku do parametrów materiału

Według Enge rozmowy z klientami przesuwają się z kwestii zgodności w stronę ekonomiki. Główne pytanie nie dotyczy już tego, czy popyt na materiały z recyklingu wzrośnie, lecz którzy dostawcy będą w stanie zapewnić jakość wymaganą przez rynek.

Podmioty wcześnie inwestujące w analizę materiałową, skuteczność sortowania i kontrolę jakości mogą być lepiej przygotowane do wykorzystania możliwości tworzonych przez PPWR. Punkt ciężkości przesuwa się z ilości odzyskanego materiału na produkcję surowców wtórnych, które mogą wielokrotnie wracać do wymagających zastosowań.

„Ostatecznie PPWR zmieni nie tylko wymagania dotyczące zgodności, ale także samą ekonomikę recyklingu tworzyw sztucznych”, powiedział Enge.

Lars Enge, wiceprezes wykonawczy i dyrektor TOMRA Recycling: „PPWR zmieni nie tylko wymagania dotyczące zgodności, ale także samą ekonomikę recyklingu tworzyw sztucznych”.