Europejski projekt SOUL, Sustainable, biO-based and biodegradable-in-soil soLutions, współfinansowany z programu Horizon Europe w ramach Circular Bio-based Europe Joint Undertaking, rozwija 11 innowacyjnych rozwiązań produktowych opartych na surowcach biologicznych i biodegradowalnych w glebie. Projekt dotyczy zastosowań w rolnictwie, ogrodnictwie, architekturze krajobrazu, rybołówstwie, czasie wolnym i sporcie. Jak podano, opracowywane wyroby zawierają ponad 95 proc. surowców odnawialnych, a ich założeniem jest zapewnienie wymaganych właściwości użytkowych w trakcie eksploatacji oraz pełna biodegradacja po zakończeniu cyklu życia. Celem jest ograniczenie oddziaływania na środowisko i zapobieganie zanieczyszczeniu gleb. W realizację przedsięwzięcia zaangażowany jest także AIMPLAS, Centrum Technologii Tworzyw Sztucznych.
Konsorcjum tworzy 17 partnerów z pięciu krajów Unii Europejskiej. Są to Fundación AITIIP, pełniąca rolę koordynatora, EVOenzyme, CSIC, Asetaga i AIMPLAS z Hiszpanii; MOSES, Novamont, Tenax S.p.A., Alma Mater Studiorum, Uniwersytet Boloński, oraz Re Soil Foundation z Włoch; Amorim Cork Solutions, Sicor i Holoss z Portugalii; Samco Agricultural Manufacturing z Irlandii; Normec OWS i European Bioeconomy Bureau z Belgii; a także IUNG, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa z Polski. Partnerem stowarzyszonym projektu jest Bedoukian ze Szwajcarii.
W ramach projektu opracowywane są m.in. folie do ściółkowania, klipsy, sznurki, dozowniki feromonów, siatki do darni, osłony drzew, powłoki nawozów o kontrolowanym uwalnianiu oraz materiały zasypowe do sztucznej trawy. Rozwiązania te powstają z surowców pozyskiwanych w sposób zrównoważony, w tym z pozostałości rolniczych, produktów ubocznych przemysłu rolno-spożywczego oraz upraw prowadzonych na gruntach marginalnych. Według informacji o projekcie mają być one również kompatybilne z istniejącymi technologiami przetwórstwa tworzyw sztucznych, co ma ułatwić ich skalowanie przemysłowe.
Zakres prac i rola AIMPLAS
Koordynatorka projektu, dr Carolina Peñalva, podkreśla znaczenie przedsięwzięcia dla rozwoju obiegu cyrkularnego w obszarze tworzyw trafiających do gleby. Jak stwierdziła: „Projekt SOUL stanowi kluczowy krok w kierunku prawdziwie cyrkularnej bioekonomii dla tworzyw sztucznych, które trafiają do naszych gleb. Naszym celem jest tworzenie zrównoważonych materiałów o wysokich parametrach użytkowych, które współdziałają ze środowiskiem, a nie działają przeciwko niemu. Zapobiegając zanieczyszczeniu gleb i zmniejszając nasz ślad węglowy, możemy chronić ekosystemy dla przyszłych pokoleń”.
W ramach SOUL instytut AIMPLAS opracuje narzędzie do prognozowania biodegradowalności materiałów z tworzyw sztucznych w warunkach glebowych. Cyfrowe rozwiązanie ma wspierać lepsze zrozumienie procesów biodegradacji materiałów oraz bezpieczniejsze i bardziej zrównoważone projektowanie produktów i materiałów przeznaczonych dla bardziej ekologicznego rolnictwa i zdrowych gleb.
Walidacja w pięciu krajach UE
Jedenaście opracowywanych rozwiązań ma zostać przetestowanych w rzeczywistych warunkach w pięciu regionach Europy o zróżnicowanych profilach klimatycznych. Badania będą prowadzone w Hiszpanii, we Włoszech, Portugalii, Polsce i Irlandii. Próby mają potwierdzić biodegradowalność produktów w glebie oraz ich zgodność z różnymi scenariuszami postępowania po zakończeniu użytkowania, w tym z kompostowaniem, ponownym użyciem i recyklingiem.
Projekt przewiduje również kompleksową ocenę bezpieczeństwa, zrównoważenia i cyrkularności każdego rozwiązania w całym cyklu życia. Zakres analiz obejmuje także ilościowe określenie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz przygotowanie rekomendacji dla polityk publicznych dotyczących tego sektora.
