ReLoop to projekt, który ma połączyć w jednym systemie automatyczną dystrybucję gotowych posiłków oraz zwrot wielorazowych, identyfikowalnych opakowań w modelu obiegu zamkniętego. Według założeń rozwiązanie ma ograniczyć wpływ opakowań jednorazowych z tworzyw sztucznych nawet o 95% oraz zmniejszyć ślad węglowy o 90–95% w porównaniu z opakowaniami jednorazowymi. W projekt zaangażowane są firmy Ausolan, Awayter i ITC Packaging oraz ośrodek badawczy AIMPLAS Plastics Technology Centre.
Punktem wyjścia dla inicjatywy jest skala globalnej produkcji i odpadowości tworzyw. Jak wskazuje United Nations Environment Programme (UNEP), na świecie wytwarza się ponad 400 mln ton tworzyw sztucznych rocznie, a około połowa z nich projektowana jest jako wyroby jednorazowego użytku. UNEP podaje również, że recyklingowi poddawane jest mniej niż 10% tych odpadów, co ma zwiększać poziom zanieczyszczenia środowiska tworzywami. Dyrektor wykonawcza UNEP Inger Andersen zwraca uwagę - nie wyjdziemy z kryzysu zanieczyszczenia tworzywami, opierając się wyłącznie na recyklingu: potrzebujemy transformacji systemowej, aby przejść do gospodarki o obiegu zamkniętym.
ReLoop został zaprojektowany jako rozwiązanie, którego wcześniej nie było na rynku: integruje wydawanie przygotowanej żywności oraz odzysk pojemników w celu ponownego wprowadzenia ich do obiegu, a nie wyłącznie skierowania do recyklingu. Konsorcjum ma opracować kompletny model cyrkularny obejmujący cyrkulację opakowań wielorazowych, monitorowanie ich „życia” oraz zautomatyzowane zarządzanie zwrotem. Projekt jest również osadzony w kontekście regulacyjnym. W Hiszpanii ustawa 7/2022 wprowadza podatek od stosowania opakowań niewielorazowych w wysokości 0,45 euro za kilogram nieprzetworzonego (z recyklingu) tworzywa wprowadzanego na rynek.
Jak podkreśla Amaia Agirre, dyrektor ds. innowacji w Ausolan - wielorazowe użycie w obiegu zamkniętym jest jedną z najbardziej skutecznych alternatyw dla ograniczania zużycia tworzyw jednorazowych, ale wymaga pokonania znaczących wyzwań technologicznych i logistycznych.
Opakowania wielorazowe i identyfikowalne dla żywności
Jednym z głównych celów ReLoop jest rozwój opakowań do kontaktu z żywnością, które będą zarówno wielorazowe, jak i identyfikowalne. Założeniem jest odporność na co najmniej 40 cykli użycia przy zachowaniu bezpieczeństwa w kontakcie z żywnością, funkcjonalności oraz wyglądu akceptowalnego dla użytkownika.
Aby osiągnąć ten cel, partnerzy prowadzą prace nad materiałami, które mają zachować właściwości podczas mycia i suszenia, bez pogorszenia jakości opakowania. Równolegle zakłada się możliwość recyklingu opakowań po zakończeniu ich przydatności użytkowej.
Nuria López, liderka badań w obszarze opakowań w AIMPLAS, wskazuje - nie chodzi wyłącznie o to, aby pojemnik wytrzymał dłużej, ale o zapewnienie, że przy każdym ponownym użyciu pozostanie bezpieczny, funkcjonalny i akceptowany przez użytkownika.
Cyfrowa kantyna 24/7 i automatyczny zwrot pojemników
Kolejnym obszarem prac jest zarządzanie i śledzenie opakowań wielorazowych tak, aby ponowne użycie było efektywne i mierzalne. ReLoop ma obejmować rozwiązania umożliwiające śledzenie „drogi” każdego pojemnika oraz monitorowanie liczby użyć w systemie.
Równolegle rozwijany ma być zautomatyzowany model kantyny, w której po raz pierwszy zintegrowane zostaną dystrybucja posiłków i zwrot pojemników wielorazowych. Zakładany jest w pełni cyfrowy, całodobowy serwis umożliwiający rezerwację posiłków oraz płatności bezdotykowe, z jednoczesnym systemem zwrotu opakowań przeznaczonych do mycia i ponownego użycia. Według opisu projektu obecnie nie funkcjonują rozwiązania, które w jednym systemie łączą wydawanie gotowej żywności z odzyskiem pojemników w celu ponownego wprowadzenia ich do obiegu.
Amaia Agirre podsumowuje - celem jest domknięcie pętli: dostarczyć żywność, odzyskać pojemnik, zdezynfekować go i ponownie użyć z pełną gwarancją.
Mycie, suszenie i bezpieczeństwo żywności
Projekt obejmuje także opracowanie protokołów mycia i suszenia dopasowanych do opakowań wielorazowych oraz przechowywanej w nich żywności. Wskazano, że procesy te są kluczowe dla zapewnienia czystości bez degradacji materiałów oraz dla ograniczenia ryzyk bezpieczeństwa żywności, ponieważ niewystarczające suszenie może sprzyjać wzrostowi drobnoustrojów.
W efekcie ReLoop ma doprowadzić do zaprojektowania modelu cyrkularnego, który będzie stosowany głównie w żywieniu zbiorowym, przy jednoczesnym uwzględnieniu wyzwań technologicznych, logistycznych i tych związanych z modelem biznesowym, niezbędnych do uzyskania wykonalności technicznej i ekonomicznej.
Jak podsumowuje Nuria López z AIMPLAS - współpraca między firmami a ośrodkami technologicznymi jest kluczowa, aby te nowe modele ponownego użycia mogły trafić na rynek z gwarancją powodzenia.
Projekt ReLoop jest finansowany przez hiszpańskie Ministerstwo Nauki, Innowacji i Uniwersytetów za pośrednictwem State Research Agency (AEI) w ramach naboru Public-Private Partnership 2024 oraz współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF).
