Pierwsze miesiące funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce pokazują, że mechanizm ten rozwija się w bardzo szybkim tempie. Liczba zwracanych opakowań rośnie z dnia na dzień, a do systemu włącza się coraz więcej sklepów, w tym mniejszych punktów sprzedaży. Urządzenia Tomra Collection od początku działania systemu przyjęły już łącznie 5 milionów opakowań. Według przedstawicieli firmy jest to wyraźny sygnał, że system wchodzi w kolejny etap rozwoju i wymaga odpowiedniego dostosowania infrastruktury po stronie handlu detalicznego.
W październiku 2025 roku, czyli w pierwszym miesiącu funkcjonowania systemu kaucyjnego, do recyklomatów Tomra trafiło około 3 tys. opakowań objętych kaucją. W grudniu liczba ta sięgnęła już niemal 1,3 mln sztuk. Już w pierwszej połowie stycznia zebrane zostały ponad 3 miliony opakowań. Zdecydowaną większość, ponad 75 procent, stanowiły plastikowe butelki, natomiast pozostałą część wypełniły puszki. Dynamika tych zmian wskazuje na szybkie upowszechnianie się zarówno oferty napojów objętych kaucją, jak i samego nawyku zwrotu opakowań przez konsumentów.
– Dane jasno pokazują, że system przeszedł od etapu testowego do fazy dynamicznego rozwoju, a liczba opakowań trafiających do punktów zbiórki w najbliższym czasie będzie szybko rosła. Wiąże się to z większą dostępnością napojów objętych kaucją na sklepowych półkach – mówi Agnieszka Pokładek, dyrektorka sprzedaży w Tomra Collection Polska.
Skokowy wzrost zwrotów a przygotowanie sklepów
Przedstawiciele Tomra Collection podkreślają, że skokowy przyrost liczby zwrotów jest wyraźnym sygnałem do działania dla sieci handlowych oraz mniejszych placówek detalicznych. – W ciągu zaledwie trzech miesięcy przeszliśmy od kilku tysięcy do pięciu milionów zwróconych opakowań. Widzimy, jak z tygodnia na tydzień system nabiera rozpędu, a kolejne tygodnie przyniosą znaczne wzrosty. To ważny sygnał dla sklepów, które jeszcze nie podjęły decyzji. Rosnąca dostępność napojów kaucyjnych sprzyja coraz większemu zainteresowaniu konsumentów punktami zbiórki i tym samym przekłada się na większe ilości zwrotów – mówi Konrad Robak, dyrektor zarządzający Tomra Collection Polska.
Jak wskazuje, decyzje podejmowane obecnie mają kluczowe znaczenie dla zdolności sklepów do obsługi rosnącej liczby zwrotów w najbliższych miesiącach, ale także dla przygotowania się na etap stabilizacji systemu. Doświadczenia z rynków, gdzie system kaucyjny funkcjonuje od lat, pokazują, że po fazie bardzo dynamicznego wzrostu liczba oddawanych opakowań zaczyna się stopniowo normalizować i utrzymuje się na stabilnym, wysokim poziomie.
Węgry jako przykład dojrzewania systemu kaucyjnego
Jako przykład podawane są Węgry, gdzie system kaucyjny działa od pewnego czasu. Po około pół roku jego funkcjonowania tygodniowe wzrosty liczby oddawanych opakowań sięgały nawet około 50 procent. W 28 tygodniu działania systemu zebrano tam ponad 10 milionów opakowań, a tydzień później już ponad 17 milionów*. Kilka tygodni później wolumeny zwrotów utrzymywały się już na zbliżonych, wysokich poziomach. Dane te wskazują na konieczność takiego planowania rozwiązań technicznych, aby były one efektywne zarówno w okresach szybkiego wzrostu, jak i w ustabilizowanej fazie systemu.
W tym kontekście kluczowe staje się dobranie rozwiązań elastycznych i skalowalnych, które są w stanie obsłużyć zwiększone wolumeny zwrotów, a jednocześnie sprawdzają się w codziennym funkcjonowaniu sklepu. Dla branży opakowań i przetwórstwa tworzyw sztucznych oznacza to rosnące znaczenie infrastruktury do selektywnej zbiórki i przygotowania opakowań do recyklingu, w szczególności butelek z tworzyw sztucznych i puszek metalowych.
Dobór urządzeń zwrotnych dla małych detalistów
Przy szybkim przyroście liczby zwrotów, dla sklepów istotne stają się rozwiązania sprawdzone, o wysokiej wydajności i stabilności pracy. W odpowiedzi na te potrzeby wielu małych detalistów decyduje się na urządzenia w kompaktowym formacie. – Dla sklepów priorytetowe stają się sprawdzone, wysoko wydajne rozwiązania. W odpowiedzi na to wielu małych detalistów wybiera model Tomra B5, nasz bestseller w kompaktowym formacie, łączący wysoką wydajność ze stabilnym działaniem – podkreśla Agnieszka Pokładek z firmy Tomra Collection.
Według przedstawicieli firmy istotnym elementem funkcjonowania takich urządzeń jest zaplecze serwisowe. – Nasi specjaliści serwisu w całej Polsce dbają o płynną pracę urządzeń, wspierając klientów od instalacji po bieżące utrzymanie, zarówno online, jak i bezpośrednio w sklepie. Dzięki tak zorganizowanej sieci serwisowej klienci mają pewność, że ich maszyny będą działać sprawnie przy zwiększających się wolumenach zwracanych opakowań kaucyjnych. – Jesteśmy gotowi na ten kolejny etap – dodaje.
Rozwój systemu kaucyjnego w Polsce, obserwowany poprzez szybko rosnące wolumeny przetwarzane w recyklomatach, jest istotnym czynnikiem wpływającym na sektor opakowań z tworzyw sztucznych i metalu. Coraz większa liczba butelek plastikowych i puszek trafiających do zorganizowanych punktów zbiórki sprzyja budowaniu strumieni surowca o bardziej jednorodnym składzie i wysokiej czystości, co jest kluczowe dla efektywnego recyklingu materiałowego.
Jednocześnie rosnące wymagania w zakresie przepustowości systemu po stronie detalistów powodują, że znaczenia nabierają rozwiązania techniczne umożliwiające automatyzację przyjmowania opakowań oraz ograniczenie kosztów operacyjnych związanych z obsługą zwrotów. W kolejnych miesiącach, wraz z dalszym upowszechnianiem się napojów objętych kaucją, można spodziewać się utrzymania wysokiej dynamiki przyrostu liczby oddawanych opakowań aż do osiągnięcia etapu stabilizacji, obserwowanego na bardziej dojrzałych rynkach.
