Wytłaczanie w świecie biopolimerów

Wytłaczanie w świecie biopolimerów…

Wytłaczanie należy do podstawowych metod przetwórstwa tworzyw polimerowych. Za jego pomocą wytwarza się przede wszystkim profile, w tym rury i płyty, które stosowane są głównie w budownictwie oraz folie używane w opakowaniach. Metodą wytłaczania z rozdmuchiwaniem w formie produkuje się również znaczną liczbę pojemników. Proces technologiczny wytłaczania polega na ciągłym uplastycznianiu i ujednorodnianiu tworzywa polimerowego w układzie uplastyczniającym wytłaczarki i przetłaczaniu go przez kanały przepływowe głowicy wytłaczarskiej. Proces uplastyczniania tworzywa polimerowego obejmuje przejście tworzywa wejściowego na skutek nagrzewania i ruchu ze stanu stałego w stan plastyczny, lub plastyczny i ciekły. 

Ze względu na to, że prawie 50% produkowanych materiałów polimerowych jest przetwarzanych za pomocą wytłaczania, warto przybliżyć zalety tej technologii. Najbardziej rozpowszechnione wyroby powstające w wyniku ekstruzji to materiały opakowaniowe, czyli po prostu folie. Wielowarstwowe folie polimerowe skupiają na sobie uwagę producentów opakowań, głównie ze względu na swoje zalety, czyli wyjątkowe właściwości barierowe, dielektryczne, wytrzymałościowe i optyczne1,2,3. System współwytłaczania mnożącego warstwy, który działa przy użyciu 2 lub 3 wytłaczarek podających surowiec do bloku zasilającego, a następnie 1 lub więcej matryc mnożących, można prześledzić wstecz w pracy stworzonej pierwotnie 5 dekad temu przez Sluijtera (1962) 4 i Tollara (1966) 5 niezależnie.

Już od wielu lat w przemyśle opakowaniowym zarysowują się tendencje w kierunku bardziej zrównoważonego rozwoju materiałów opakowaniowych, którego celem jest ulepszanie systemów odzysku i wspomaganie minimalizacji gromadzenia się odpadów z tworzyw sztucznych. Jednocześnie istnieje zainteresowanie materiałami pochodzenia biologicznego, co mogłoby być szansą dla różnych biopolimerów 6. Około 40% wszystkich tworzyw sztucznych używanych jest w opakowaniach, co powoduje że istnieje szczególna presja na przemysł opakowaniowy, by takie materiały znalazły jak największe zastosowanie i były bezpieczne dla środowiska (lub raczej ekonomii). Aby tego dokonać, od kilku lat podejmuje się kolejne próby ulepszania właściwości funkcjonalnych biopolimerów dla bardziej wymagających zastosowań opakowaniowych. Odporność na wilgoć hydrofilowych polimerów, takich jak wiele konwencjonalnych biopolimerów, jest w wielu przypadkach niewystarczająca, a nadmierna przepuszczalność pary wodnej przez opakowanie pogarsza jakość żywności, co skutkuje krótszym okresem przydatności do spożycia, wzrastającymi kosztami i ostatecznie większą liczbą odpadów.

Stan badań nad biopolimerami jest już w dzisiejszych czasach bardzo zaawansowany, jednak oczywiście nie jest to kres rozwoju tej dziedziny. Na przykład różne rodzaje biopolietylenów (bio-PE) zostały wyprodukowane z trzciny cukrowej i wprowadzone na rynek m.in. w powłokach wytłaczanych do mrożonek i opakowań kartonowych na płyny. Takie materiały mają podobne funkcje i właściwości przetwórcze jak ich odpowiedniki na bazie ropy naftowej. Kwas poliglikolowy (PGA) to biodegradowalny, termoplastyczny, a zarazem najprostszy z liniowych alifatycznych poliestrów stanowiących barierę dla gazów. Wykazano, że w przypadku tego polimeru możliwe jest użycie surowców odnawialnych. Istnieją różne środki, takie jak wypełniacze o rozmiarze nano oraz mieszanki polimerów, dzięki którym można znacząco polepszyć właściwości funkcjonalne i przetwórcze biopolimerów. W tym celu stosuje się również metodę sieciowania polegającą na prześwietlaniu tworzywa wiązką elektronów przyspieszonych w próżni do energii kilku milionów elektronowoltów. Nanoglinki zostały np. użyte do poprawienia właściwości mechanicznych i barierowych różnych polimerów, w tym PLA 7,8,9,10.

W XXI w. folie do pakowania żywności zazwyczaj składają się z wielu warstw o określonych funkcjach, takich jak warstwy barierowe przed tlenem, wilgocią, tłuszczem, aromatami i światłem UV. Ponieważ jednowarstwowe folie na bazie biologicznej zazwyczaj posiadają bardzo ograniczone właściwości technologiczne (przetwórcze), niezbędne jest opracowywanie struktur wielowarstwowych aby spełniać coraz bardziej wymagające aplikacje komercyjne. Jednym z przykładów takich prac jest połączenie kilku warstw o różnych właściwościach w struktury wielowarstwowe poprzez powlekanie ekstruzyjne. Folie wielowarstwowe zawierające poliglikolid (poli(kwas glikolowy), PGA) wykazują obiecującą poprawę bariery tlenowej przy różnych wilgotnościach 11. W cytowanej pracy autorzy opisali proces przygotowania pięciowarstwowej struktury barierowej z PGA, stosując terpolimer etylenu, estru akrylowego i metakrylanu glicydylu jako warstwę wiążącą pomiędzy PGA i polietylenem w celu poprawy przyczepności międzywarstwowej. Pięciowarstwowa folia barierowa wytłoczona została na folii bio-HDPE w 2 sekwencjach. Najpierw pierwsza warstwa wiążąca i PGA została wytłoczona na folii bio-HDPE, następnie warstwa wiążąca i bio-LDPE została wytłoczona na folii HDPE/warstwa wiążąca/PGA. Uzyskane w ten sposób pięciowarstwowe folie zawierające PGA charakteryzowały się doskonałymi właściwościami barierowymi dla tlenu w szerokim zakresie wilgotności (0-80% RH).



Reportaże

Forum