Vandar (PBT) - Celanese
Vandar to marka firmy Celanese obejmująca wysokoudarowe termoplastyczne stopy poliestrowe na bazie polibutylenu tereftalanu (PBT). Materiały tej rodziny łączą wysoką ciągliwość i udarność z dobrą sztywnością oraz charakterystyczną dla poliestrów odpornością cieplną i chemiczną.
Charakterystyka
Vandar obejmuje częściowo krystaliczne stopy poliestrowe opracowane z myślą o elementach wymagających jednocześnie wysokiej odporności na uderzenia, sztywności i stabilności wymiarowej. Odmiany niewzmocnione zachowują stosunkowo dużą sztywność, natomiast do bardziej obciążonych elementów przeznaczone są gatunki wzmacniane włóknem szklanym.
Materiały Vandar zachowują dobrą udarność w temperaturze poniżej 0°C, a jednocześnie odpowiednią sztywność w podwyższonej temperaturze. Takie połączenie właściwości jest szczególnie istotne w elementach bezpieczeństwa oraz częściach samochodowych narażonych na znaczne zmiany temperatury.
Właściwości
Do najważniejszych właściwości materiałów Vandar należą:
- wysoka udarność z karbem i bez karbu, również w niskiej temperaturze
- połączenie wysokiej ciągliwości z dobrą sztywnością
- dobra odporność na pełzanie i odkształcenia w podwyższonej temperaturze
- wysoka odporność chemiczna
- niewielka chłonność wilgoci i dobra stabilność wymiarowa
- dobra odporność na ścieranie
- łatwe przetwórstwo metodą wtryskiwania
- możliwość uzyskania powierzchni nadającej się do bezpośredniego lakierowania w wybranych gatunkach modyfikowanych mineralnie
Odmiany wzmacniane włóknem szklanym zachowują wysoką wytrzymałość, sztywność i udarność w szerokim zakresie temperatury. Celanese podaje dla tej grupy zakres od około −40°C do 130°C.
Dokładne właściwości zależą od gatunku, rodzaju i zawartości wzmocnienia, grubości elementu oraz warunków jego użytkowania.
Rodzaje
Rodzina Vandar obejmuje między innymi:
- gatunki niewzmocnione o wysokiej udarności
- gatunki wzmacniane włóknem szklanym, zapewniające większą sztywność i wytrzymałość
- gatunki modyfikowane mineralnie, charakteryzujące się ograniczonym paczeniem i dobrą jakością powierzchni
- gatunki o ograniczonej palności
- specjalne gatunki przeznaczone do elementów bezpieczeństwa, w tym osłon samochodowych poduszek powietrznych
Zastosowania
Vandar jest stosowany przede wszystkim w motoryzacji, elektrotechnice, elektronice oraz w produkcji technicznych wyrobów użytkowych.
Do przykładowych zastosowań należą:
- Elementy bezpieczeństwa – osłony samochodowych poduszek powietrznych, które muszą zachować ciągliwość w niskiej temperaturze i stabilność w nagrzanym wnętrzu pojazdu.
- Motoryzacja – wsporniki przewodów hamulcowych i paliwowych, skrzynki rozdziału energii, kołpaki, elementy reflektorów, zderzaki i części tablic rozdzielczych.
- Elektrotechnika i elektronika – przełączniki, złącza, obudowy i elementy konstrukcyjne.
- Produkty użytkowe – walizki, pojemniki transportowe oraz elementy wymagające odporności na uderzenia.
- Sport i rekreacja – części sprzętu używanego w niskiej temperaturze, w tym elementy wiązań narciarskich.
- Rolnictwo i przemysł – komponenty urządzeń narażone na obciążenia mechaniczne, środki smarne, paliwa i zmienne warunki otoczenia.
Przetwórstwo
Materiały Vandar są przetwarzane przede wszystkim metodą wtryskiwania. Podobnie jak inne tworzywa poliestrowe na bazie PBT wymagają odpowiedniego wysuszenia przed przetwórstwem oraz ochrony przed ponownym pochłanianiem wilgoci.
Nadmierna zawartość wilgoci może prowadzić do degradacji hydrolitycznej podczas uplastyczniania, powodując pogorszenie właściwości mechanicznych, w szczególności udarności. Temperaturę i czas suszenia, dopuszczalną wilgotność oraz pozostałe parametry procesu należy dobierać zgodnie z aktualną kartą techniczną konkretnego gatunku Vandar.