styren

Styren (ang. styrene) jest monomerem stanowiącym podstawowy surowiec do wytwarzania polistyrenu oraz wielu tworzyw styrenowych. Polistyren jest termoplastycznym polimerem styrenu, a sam styren łatwo ulega polimeryzacji, tworząc PS.

Znaczenie w przemyśle tworzyw

Styren należy do ważnych surowców przemysłu polimerów. Wykorzystuje się go przede wszystkim do produkcji:

• polistyrenu, w tym odmian takich jak GPPS, HIPS, EPS i XPS,
• kopolimerów styrenowych, m.in. ABS i SAN,
• kauczuków syntetycznych i żywic styrenowych,
• elastomerów termoplastycznych TPE-S, takich jak SBS, SIS, SEBS, SEPS czy SEEPS.

Polimeryzacja i główne pochodne

Najprostszym i najważniejszym produktem polimeryzacji styrenu jest polistyren (PS). Typowy PS otrzymywany metodami rodnikowymi jest materiałem amorficznym, bezpostaciowym i przezroczystym. Polimeryzację styrenu można prowadzić różnymi metodami, m.in. suspensyjną, emulsyjną, blokową lub rozpuszczalnikową.

Styren jest również składnikiem wielu kopolimerów. Do najważniejszych należą:

• ABS – terpolimer akrylonitrylu, butadienu i styrenu; styren odpowiada w nim m.in. za połysk i dobre przetwórstwo,
• SAN – kopolimer styrenu i akrylonitrylu, stosowany tam, gdzie potrzebna jest m.in. przezroczystość, sztywność i lepsza odporność chemiczna niż w polistyrenie ogólnego przeznaczenia,
• SB – kopolimer styren/butadien,
• kopolimery blokowe styrenu zaliczane do TPE-S, np. SBS, SIS i SEBS.

Zastosowania materiałów otrzymywanych ze styrenu

Materiały styrenowe są szeroko stosowane w opakowaniach, budownictwie, motoryzacji, elektronice i elektrotechnice, AGD, artykułach użytkowych, zabawkach oraz wyrobach technicznych. Polistyren spieniony EPS i ekstrudowany XPS mają duże znaczenie jako materiały termoizolacyjne i opakowaniowe, natomiast ABS i SAN należą do istotnych tworzyw technicznych używanych m.in. w motoryzacji, sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz wyrobach gospodarstwa domowego.

Recykling i surowce alternatywne

Istotnym kierunkiem rozwoju tworzyw styrenowych jest recykling chemiczny polistyrenu. Polistyren można depolimeryzować z powrotem do monomeru styrenu, a odzyskany styren może być ponownie wykorzystany do produkcji polistyrenu i innych tworzyw styrenowych, także do zastosowań wymagających wysokiej czystości materiału.

W Europie rozwijane są komercyjne dostawy styrenu z recyklingu, wytwarzanego w instalacjach depolimeryzacji polistyrenu. Równolegle pojawiają się rozwiązania oparte na styrenie biopochodnym lub cyrkularnym, certyfikowanym w systemach śledzenia pochodzenia surowców, takich jak ISCC PLUS.