Normy i metody badań
Zamknięcia zabezpieczające przed otwarciem przez dzieci podlegają rygorystycznym badaniom potwierdzającym ich skuteczność oraz użyteczność. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywają normy opracowane przez ASTM International oraz Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO).
Do najczęściej stosowanych standardów należą:
- ASTM D3475 – metoda pomiaru momentu obrotowego wymaganego do otwierania i zamykania opakowań wyposażonych w zabezpieczenia CRC.
- ASTM D7860 – metoda badania siły potrzebnej do zdjęcia lub odłączenia zamknięcia od pojemnika, pozwalająca ocenić wytrzymałość mechanizmu.
- ASTM F2097 – norma dotycząca opakowań typu blister, określająca skuteczność zabezpieczenia poprzez badanie siły potrzebnej do wydobycia produktu.
ISO 8317 – norma definiująca wymagania i procedury badań opakowań zabezpieczonych przed dziećmi, uwzględniająca zarówno testy z udziałem dzieci, jak i ocenę dostępności dla dorosłych.
- ISO 13127 – wytyczne dotyczące badań opakowań wielokrotnego zamykania z zabezpieczeniem CRC.
- ISO 17480 – norma odnosząca się do łatwości otwierania opakowań farmaceutycznych, w tym rozwiązań przyjaznych osobom starszym, przy zachowaniu funkcji zabezpieczających.
Zgodnie z przyjętymi kryteriami testowymi opakowanie uznaje się za zabezpieczone przed dziećmi, jeżeli co najmniej 85% dzieci poniżej piątego roku życia nie jest w stanie otworzyć go w określonym czasie, natomiast minimum 80% dorosłych w wieku 50–70 lat potrafi je prawidłowo otworzyć i zamknąć. Badania te są prowadzone w akredytowanych laboratoriach zgodnie z określonymi procedurami.
Zakrętka typu child-resistant (CR) z mechanizmem „naciśnij i przekręć”, stosowana m.in. w opakowaniach produktów chemii gospodarczej i farmaceutycznych (Zdjęcie: Bericap)
Rodzaje zamknięć
Producenci opakowań stosują różne mechanizmy konstrukcyjne, których celem jest utrudnienie otwarcia opakowania przez dziecko, przy jednoczesnym zachowaniu funkcjonalności dla dorosłych użytkowników. Wyzwanie to polega na zapewnieniu trwałości i bezpieczeństwa mechanizmu przy wielokrotnym otwieraniu i zamykaniu, zwłaszcza w przypadku opakowań o dużej pojemności.
Do najczęściej spotykanych rozwiązań należą:
- zamknięcia typu „naciśnij i przekręć”, wymagające jednoczesnego nacisku i obrotu, powszechnie stosowane w farmacji i chemii gospodarczej;
- zamknięcia typu „ściśnij i przekręć”, w których konieczne jest ściśnięcie boków nakrętki przed jej odkręceniem;
- zamknięcia zatrzaskowe, wykorzystujące sekwencję czynności trudną do intuicyjnego odtworzenia przez dziecko.
Każdy z tych typów podlega szczegółowym badaniom potwierdzającym skuteczność zabezpieczenia.
Zakrętka typu CR „ściśnij i przekręć” (squeeze & turn) – przykład zamknięcia stosowanego w opakowaniach chemii gospodarczej (Zdjęcie: Aptar)
Certyfikacja
Certyfikacja opakowań zabezpieczonych przed otwarciem przez dzieci stanowi istotny element całego łańcucha dostaw produktów chemii gospodarczej i farmaceutycznej. Przeprowadzenie badań zgodności z normą PN-EN ISO 8317:2016-03 w akredytowanym laboratorium, a następnie oceny zgodności przez akredytowaną jednostkę certyfikującą, zwiększa zaufanie do wyrobów i może mieć bezpośredni wpływ na decyzje zakupowe odbiorców.
Stały nadzór strony trzeciej nad certyfikowanym wyrobem obliguje producentów do monitorowania procesów produkcyjnych i ciągłego doskonalenia konstrukcji zamknięć, a dystrybutorów oraz importerów do wprowadzania na rynek wyłącznie produktów spełniających wymagania normatywne.
Należy jednak podkreślić, że nawet najlepiej zaprojektowane i certyfikowane zamknięcia nie zastąpią odpowiedzialnych działań dorosłych. Uświadamianie dzieciom zagrożeń związanych z chemikaliami oraz właściwe przechowywanie produktów pozostają kluczowymi elementami profilaktyki.
Podsumowanie
Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań opakowaniowych zabezpieczonych przed dziećmi – od nakrętek i zamknięć specjalnych, przez blistry, aż po elastyczne opakowania odporne na rozerwanie. Dobór odpowiedniego rozwiązania zależy od rodzaju produktu, grupy docelowej użytkowników oraz uwarunkowań ekonomicznych.
Choć zamknięcia są niewielkim elementem opakowania, odgrywają istotną rolę w bezpieczeństwie, funkcjonalności i postrzeganiu produktu. Wraz z postępem technologicznym można oczekiwać dalszego rozwoju rozwiązań, które będą jednocześnie bardziej ekologiczne, ergonomiczne i skuteczne, łącząc wymagania bezpieczeństwa z nowoczesnym wzornictwem.
Zamknięcie z mechanizmem zatrzaskowym (Snap Lok), wymagające wykonania określonej sekwencji czynności w celu otwarcia (Zdjęcie: Amcor)
