Dziesięć podmiotów powołało Związek Pracodawców Gospodarki Obiegu Zamkniętego i Recyklingu (ZPGOZiR) i rozpoczęło proces jego rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nowa organizacja ma być odpowiedzią na rosnącą złożoność regulacyjną, rozproszenie głosu branży oraz potrzebę trwałego, opartego na wiedzy dialogu o przyszłości systemu gospodarki obiegu zamkniętego i recyklingu w Polsce. Fundamentem Związku są podmioty związane z rzeczywistym przetwarzaniem i odzyskiem materiałowym, a jego rozwój ma mieć charakter otwarty i etapowy. Misją ZPGOZiR jest tworzenie warunków regulacyjnych i rynkowych, które zapewniają efektywność systemu, bezpieczeństwo surowcowe oraz stabilny rozwój branży gospodarki obiegu zamkniętego i recyklingu.
ZPGOZiR został zaprojektowany jako organizacja operacyjna, nastawiona na realny wkład w dialog regulacyjny. Model działania opiera się na trzech filarach: legislacji, analityce oraz komunikacji. Oznacza to stały monitoring zmian prawa, budowę argumentacji opartej na faktach oraz uporządkowane przedstawianie stanowisk branży administracji, regulatorom, rynkowi i opinii publicznej. Związek chce być trwałym partnerem dialogu w sprawach, które decydują o wykonalności systemu, jakości przetwarzania, przejrzystości danych i przewidywalności warunków działania branży. W ocenie założycieli szczególnego znaczenia nabiera dziś etap przetwarzania, ponieważ to właśnie tam w praktyce weryfikowana jest skuteczność systemu, w tym poziomy zbiórki, odzysku, efektywność ekonomiczna oraz realny efekt środowiskowy. ZPGOZiR zamierza wzmacniać rozumienie roli przetwarzania jako elementu infrastruktury o znaczeniu publicznym, kluczowego dla odporności gospodarki i bezpieczeństwa surowcowego Polski.
Operacyjna perspektywa przetwarzania w centrum dialogu
Nowa organizacja akcentuje znaczenie etapu przetwarzania jako miejsca, w którym ujawniają się zarówno mocne strony, jak i ograniczenia obecnych rozwiązań systemowych. To na poziomie zakładów przetwarzania i recyklingu weryfikowane są założenia regulacyjne dotyczące selektywnej zbiórki, poziomów odzysku i recyklingu, a także jakości strumieni odpadów kierowanych do dalszego wykorzystania materiałowego. W tym kontekście przetwarzanie jest traktowane jako część infrastruktury systemowej o znaczeniu publicznym, a nie jedynie jako końcowy etap łańcucha wartości.
Założyciele ZPGOZiR podkreślają, że stabilne i przejrzyste ramy funkcjonowania gospodarki obiegu zamkniętego mają coraz większe znaczenie dla bezpieczeństwa surowcowego kraju. Dotyczy to także branż intensywnie korzystających z surowców wtórnych, w tym przetwórstwa tworzyw sztucznych, które bazuje na dostępności recyklatów o przewidywalnych parametrach jakościowych i ilościowych.
Misja i filary działania ZPGOZiR
Według założycieli Związek ma koncentrować się na zagadnieniach, które bezpośrednio wpływają na wykonalność systemu gospodarki obiegu zamkniętego, jakość przetwarzania oraz wiarygodność danych. Organizacja deklaruje, że jej działalność będzie opierać się na trzyfilarowym modelu obejmującym legislację, analitykę i komunikację.
W obszarze legislacji ZPGOZiR zapowiada stałe śledzenie zmian prawa, analizę ich wpływu na branżę oraz przygotowywanie propozycji rozwiązań opartych na doświadczeniu operacyjnym członków. Celem jest formułowanie uwag do projektowanych regulacji w taki sposób, aby były one ambitne, a jednocześnie realistyczne i możliwe do wdrożenia na poziomie zakładów przetwarzania.
W zakresie analityki Związek chce opierać swoje stanowiska na danych i faktach pochodzących z rzeczywistych procesów przetwarzania. Ma to pozwolić na lepsze odwzorowanie sytuacji rynkowej i funkcjonowania systemu w praktyce, w tym w kontekście poziomów zbiórki, efektywności recyklingu oraz jakości surowców wtórnych trafiających na rynek.
Trzecim filarem działalności ma być komunikacja rozumiana jako uporządkowane przedstawianie stanowisk branży interesariuszom systemu, w tym administracji publicznej, regulatorom, podmiotom rynkowym oraz opinii publicznej. Związek chce pełnić rolę partnera dialogu w sprawach o znaczeniu systemowym, wpływających na przewidywalność warunków prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze gospodarki obiegu zamkniętego i recyklingu.
Perspektywa założycieli: praktyka zakładów przetwarzania
W wypowiedziach przedstawicieli Komitetu Założycielskiego akcentowana jest potrzeba włączenia perspektywy operacyjnej do debaty o kształcie przepisów. Mirosław Baściuk, członek Komitetu Założycielskiego ZPGOZiR w organizacji, zwraca uwagę na znaczenie stabilnych ram regulacyjnych dla funkcjonowania branży i bezpieczeństwa surowcowego kraju.
- ZPGOZiR powstał, aby budować stały, uporządkowany i oparty na wiedzy głos branży oraz współtworzyć rozwiązania dla systemu gospodarki obiegu zamkniętego. Wierzymy, że skuteczny dialog regulacyjny powinien opierać się na doświadczeniu operacyjnym i realnych informacjach z przetwarzania. To właśnie tam widać, jak system działa w praktyce. Stabilne i przejrzyste ramy gospodarki obiegu zamkniętego mają dziś znaczenie nie tylko dla rozwoju rynku, ale również dla bezpieczeństwa surowcowego Polski – mówi Mirosław Baściuk.
Baściuk ma ponad 20 lat doświadczenia w branży odzysku i recyklingu. Budował i zarządzał zakładami przetwarzania oraz tworzył od podstaw organizacje odzysku sprzętu elektrycznego, elektronicznego i opakowań. Doświadczenia tego typu są istotne z punktu widzenia praktycznej oceny wykonalności rozwiązań regulacyjnych i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie instalacji.
Katarzyna Olszewska-Bolko, członkini Komitetu Założycielskiego ZPGOZiR w organizacji, wskazuje na znaczenie codziennego doświadczenia operacyjnego w ocenie skuteczności mechanizmów systemowych.
- Zależy nam na tym, aby do debaty o gospodarce obiegu zamkniętego wnosić perspektywę operacyjną, wynikającą z codziennego prowadzenia procesów, logistyki i zarządzania zakładami. To właśnie na tym poziomie widać, które rozwiązania działają w praktyce, a które wymagają korekty. Dzięki temu można budować regulacje, które są jednocześnie ambitne, realistyczne i wykonalne – podkreśla Katarzyna Olszewska-Bolko.
Olszewska-Bolko ma blisko 20 lat doświadczenia w branży recyklingu i gospodarki odpadami. Specjalizuje się w zarządzaniu operacyjnym i logistyce oraz w budowie struktur w sektorze przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Jej perspektywa wpisuje się w deklarowany przez Związek nacisk na rozwiązania możliwe do realizacji w praktyce zakładów przetwarzania i recyklingu.
Otwartość na różne strumienie odpadów i uczestników rynku
Na etapie tworzenia organizacji największe doświadczenia członków założycieli dotyczą obszaru przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEE) oraz baterii. ZPGOZiR od początku zakłada jednak rozwój w innych strumieniach gospodarki obiegu zamkniętego oraz w obszarach horyzontalnych, które dotyczą całego systemu bez względu na rodzaj przetwarzanego materiału.
Związek deklaruje otwartość na kolejne zakłady przetwarzania, recyklerów, podmioty systemowe, uczestników rynku surowców wtórnych, przemysł wykorzystujący recyklaty, a także firmy technologiczne i infrastrukturalne. Współpraca ma opierać się na wspólnocie celów systemowych, gotowości do odpowiedzialnego dialogu oraz akceptacji centralnej roli efektywnego przetwarzania w całym systemie gospodarki obiegu zamkniętego.
Kluczowe wyzwania regulacyjne wskazywane przez ZPGOZiR
Założyciele ZPGOZiR identyfikują szereg obszarów wymagających dalszego uporządkowania oraz pogłębionego dialogu regulacyjnego. Należą do nich między innymi przewlekłość postępowań administracyjnych, niejednolitość interpretacji przepisów prawa oraz dalszy rozwój i funkcjonalność systemu BDO. Wskazywana jest także potrzeba zapewnienia proporcjonalności sankcji oraz zwiększenia przejrzystości całego systemu.
W ocenie organizacji kluczowe znaczenie ma także wzmacnianie świadomości roli przetwarzania jako elementu infrastruktury systemowej. Obejmuje to zarówno aspekt środowiskowy, jak i gospodarczy, w tym wpływ jakości i stabilności funkcjonowania instalacji przetwarzania na bezpieczeństwo surowcowe i możliwość osiągania wymaganych poziomów odzysku i recyklingu.
Związek zapowiada działania na rzecz stabilności regulacyjnej, uporządkowanego dialogu z administracją i regulatorami oraz wzmacniania jakości danych, które stanowią podstawę odpowiedzialnych decyzji rynkowych i publicznych. Wiarygodne i spójne dane z etapu przetwarzania są istotne zarówno dla raportowania poziomów recyklingu, jak i dla planowania inwestycji w infrastrukturę oraz technologie przetwarzania, w tym recykling materiałowy tworzyw sztucznych.
Potrzeba uporządkowanego głosu branży
Henryk Derewenda, członek Komitetu Założycielskiego ZPGOZiR w organizacji, zwraca uwagę na dotychczasowe rozproszenie głosu branży i konsekwencje tego zjawiska dla kształtu regulacji.
- Przez lata branża bardzo często działała rozproszonym głosem. Dziś potrzebna jest organizacja, która porządkuje kluczowe kwestie systemowe i przekłada doświadczenie przedsiębiorców na konkretne rozwiązania dla systemu. Zależy nam na budowie Związku otwartego, odpowiedzialnego i zakorzenionego w realiach rynku – dodaje Henryk Derewenda.
Derewenda jest przedsiębiorcą z ponad 20-letnim doświadczeniem w branży gospodarki odpadami i przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Specjalizuje się między innymi w przetwarzaniu urządzeń chłodniczych oraz organizacji systemów zbiórki elektroodpadów. Włączenie takiej perspektywy ma służyć lepszemu przełożeniu praktyki rynkowej na kształt rozwiązań systemowych.
Założyciele ZPGOZiR podkreślają, że celem organizacji jest budowa odpowiedzialnego, merytorycznego i długofalowego dialogu o systemie gospodarki obiegu zamkniętego i recyklingu. Ma się to odbywać przy poszanowaniu zasad konkurencji oraz z myślą o większej przejrzystości, wykonalności i odporności całego systemu. Związek ma być platformą współpracy dla podmiotów, które chcą aktywnie współkształtować zasady funkcjonowania rynku, w tym w obszarze przetwarzania i recyklingu odpadów zawierających tworzywa sztuczne.
