Decentralizacja systemów recyklingu szansą dla przemysłu przetwórczego

Rozmowa z Maciejem Sułkowskim, właścicielem firmy Monomer.

Gospodarowanie odpadami, zwłaszcza z tworzyw sztucznych, stanowi obecnie jedno z najpoważniejszych wyzwań środowiskowych i gospodarczych nie tylko w Polsce, ale w skali globalnej. Musimy jednak pamiętać, że tworzywa w gospodarce obiegu zamkniętego spełniają wiele funkcji.

Tworzywa sztuczne to przede wszystkim niezwykle funkcjonalne wyroby: opakowania, dzięki którym żywność zachowuje świeżość, produkty medyczne, takie jak np. jednorazowe strzykawki czy woreczki do płynów ustrojowych. Bez tworzyw nie powstałyby także protezy pomagające w przywróceniu normalnej pracy serca, stawów, nerek, uszu i zębów, ani soczewki kontaktowe. Jeśli mówimy o gospodarce o obiegu zamkniętym, to jednym z jej krytycznych elementów są straty żywności - zgodnie z ideą GOZ należy je minimalizować ze wszystkich sił, w tej zaś kwestii idealnym rozwiązaniem są np. opakowania plastikowe.

Co więcej, wybuch COVID-19 spowodował wzrost popytu na jednorazowe wyroby z tworzyw sztucznych, takie jak maseczki, rękawiczki czy też opakowania, w których wysyłane są towary sprzedawane w internecie (a wzrost tego typu sprzedaży jest znaczący) oraz pojemniki do dań na wynos, gdyż restauracje przeszły na ten model sprzedaży i obsługi klientów. ''Plastik'' okazał się być nagle niezbędny dla zdrowia, chociaż nadal jest traktowany jak materiał ''niezrównoważony'' dla środowiska.

Przyzwyczailiśmy się już, by myśleć o plastiku jako o czymś złym i niepotrzebnym, co tylko zanieczyszcza planetę. Pandemia niejako przemodelowała ten obraz i zobaczyliśmy plastik jako materiał ochronny, konieczny w przypadku takiego zagrożenia. Dzisiaj trudniej jest nam potępiać bezrefleksyjnie sam plastik, trzeba więc pamiętać, że odpady z tworzyw należy po prostu odpowiednio zagospodarować, dlatego tak ważne są inwestycje w wydajne systemy recyklingu. Jestem przekonany, że do najbardziej efektywnych rozwiązań będą należały takie, które pozwolą poddawać recyklingowi odpady w miejscu ich generowania.

Mówi pan o decentralizacji systemów recyklingu tworzyw sztucznych. Co tak naprawdę kryje się za tym pojęciem?

Sektor tworzyw sztucznych należy jak najszybciej przestawić z gospodarki liniowej na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Plastik nadal jest w dużej mierze produkowany z ropy naftowej, używany raz, a następnie wyrzucany. To niesie ze sobą wiele poważnych problemów. Używamy coraz większych ilości ropy do produkcji tworzyw sztucznych w Europie, jednocześnie uwalniając duże ilości gazów cieplarnianych szkodliwych dla klimatu, zamiast korzystać z odpadów tworzyw sztucznych jako ogromnego źródła surowców. 

Powstało już wiele rozwiązań, które są wdrażane w celu usprawnienia systemów recyklingu, jednak wymagają one rozbudowanych systemów zbiórki, transportu i segregacji strumienia odpadów. Dotychczas nie opracowano jednak w pełni skalowalnych rozwiązań, które pozwalałaby na efektywne i zdecentralizowane przetwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych w miejscu ich powstawania. Obecnie staje się to możliwe dzięki modułowemu urządzeniu niemieckiej firmy Biofabrik, które można postawić na terenie firmy klienta - pozwala ono na przetwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych w nadający się do handlu olej bazowy, który może być również wykorzystywany bezpośrednio na miejscu jako źródło energii.

Urządzenie WASTX Plastic charakteryzuje się modułową, zdecentralizowaną i skalowalną konstrukcją. Każdy moduł WASTX Plastic przetwarza do 1000 kilogramów zmieszanych plastikowych odpadów dziennie - mieści się on w standardowym kontenerze morskim. System można rozbudować do 5 kontenerów - moduły można ze sobą łączyć szeregowo, zwiększając przepustowość linii technologicznej.

Jakiego rodzaju odpady można przetwarzać za pomocą WASTX Plastic?

Modułowy WASTX Plastic z sukcesem przetwarza poużytkowe materiały odpadowe, których bazą są szeroko pojęte poliolefiny. Odpady mogą być zmieszane; dopuszczalny jest szereg wtrąceń innych tworzyw, a także zanieczyszczenia organiczne. Materiały rozkładane są w jednym procesie, destylowane i przetwarzane na paliwo lub, w razie potrzeby, w energię elektryczną. 

Urządzenie może być opcjonalnie wyposażone w młyn, który rozdrobni odpady do odpowiedniej wielkości. Można w nim zainstalować również podajnik odmierzający porcję odpadów zgodnie z zapotrzebowaniem klienta. Materiał następnie podawany jest do reaktora, w którym zostaje ogrzany do temperatury 600°C i depolimeryzowany. W separatorze resztki pozostałe z pirolizy opadają w dół, a frakcje lotne unoszą się w górę i są kondensowane. W wyniku tego procesu powstają 3 frakcje - pył węglowy (odpad), gaz pyriolizowy, którego można użyć do zasilania całej instalacji (zapewni 70-75% zapotrzebowania na energię) oraz produkt właściwy, czyli olej.

Produkty o bardzo krótkim łańcuchu (stałe gazy) są spalane bez uszkodzeń w palniku awaryjnym, jeśli nie mogą być użyte na miejscu do wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej. Cały system jest kontrolowany w zautomatyzowany sposób i może być monitorowany przez operatora na miejscu lub zdalnie.

Czy technologia opracowana przez Biofabrik jest już stosowana?

Grupa firm pod wspólną nazwą Biofabrik z siedzibą w Rosendorf niedaleko Drezna została założona w 2011 r. Ponad 7 lat trwały działania związane z opracowaniem technologii przekształcania odpadów z tworzyw sztucznych w syntetyczną ropę naftową. W ubiegłym roku prototyp urządzenia WASTX Plastic spełnił wszystkie wymagania dotyczące przejścia do produkcji seryjnej. W grudniu 2020 r. wyłączny przedstawiciel handlowy Biofabrik w Wielkiej Brytanii, QM Recycled Energy (QMRE), otrzymał pierwsze pilotażowe urządzenia WASTX Plastic, które obecnie działają na terenie firmy w Longfield w hrabstwie Kent. Obecnie systemy Biofabrik uruchamiane są wielu krajach, np. Szwajcarii czy Arabii Saudyjskiej. Produkcja modułów przechodzi w fazę seryjną, a maszyny są wytwarzane dla klientów na całym świecie.

Kiedy rozwiązania tego typu mogą pojawić się w Polsce?

Chcę podkreślić, że technologia o której rozmawiamy jest już dostępna w naszym kraju. Pierwszy w Polsce system WASTX Plastic będziemy uruchamiali w maju tego roku - mam nadzieję, że pandemia nie spowolni planów. Klienci mogą już zamawiać systemy dla siebie. Pod koniec ubiegłego roku rozmowy handlowe pomiędzy Monomerem a Biofabrik zostały zakończone podpisaniem umowy o współpracy. W jej efekcie firma Monomer, oprócz zakupu linii, stała się wyłącznym dystrybutorem linii technologicznej WASTX Plastic na terenie Polski.

Monomer jest młodą firmą. Skąd pomysł, aby zaangażować się właśnie w projekt WASTX?

Od dawna interesuję się innowacyjnymi metodami recyklingu i m.in. z tego właśnie powodu zwróciłem szczególną uwagę na metodę zaprezentowaną przez Niemców. W branży recyklingu pracuję ponad 10 lat. Ostatnie 8 z nich spędziłem pracując na różnych stanowiskach handlowych w firmach recyklingowych. Doświadczenie, jakie zdobyłem przez te lata, dało mi odwagę do rozpoczęcia własnej działalności i budowania własnej firmy. 

Dotychczas zajmowaliśmy się handlem surowcami wtórnymi z recyklingu, głównie płatkiem PET, regranulatami różnych tworzyw. Kamieniem milowym w rozwoju były wspomniane już rozmowy z firmą Biofabrik i zakup linii WASTX Plastic. Od początku mojej pracy temat recyklingu chemicznego w postaci pirolizy gdzieś się przewijał. Zawsze wydawała mi się to ciekawa metoda, lecz do tej pory nie była doszlifowana i skomercjalizowana. Obecnie jesteśmy świadkami jej dopracowania i kilka firm na świecie jest już w stanie zaoferować takie rozwiązania. Gdy tylko dotarła do mnie informacja o istnieniu Biofabrik i ich technologii, zdecydowałem się ukierunkować działanie firmy w tę stronę. Zwłaszcza, że oferowane przez nich rozwiązanie jest jedyne w swoim rodzaju - zdecentralizowane, modułowe i skalowalne. Nie trzeba ogromnych inwestycji aby móc z niego korzystać i przyczynić się do redukcji odpadów w środowisku, jednocześnie zarabiając pieniądze.

Do kogo skierowana jest oferta firmy Monomer?

Kontynuując naszą działalność handlową, skupiamy się mocno na rozwinięciu technologii Biofabrik w Polsce. Jak wcześniej wspomniałem, nasz moduł będzie uruchamiany w maju - już teraz oferujemy system WASTX Plastic dla polskich klientów. Chcielibyśmy jak najszerzej zaimplementować tę technologię w Polsce. Po pierwsze, może ona się znacznie przyczynić do zwiększenia poziomu recyklingu w naszym kraju, po drugie zaś rozwiąże problem wielu firm z odpadami i pozwoli im na zarobek i rozwój. 

Firmy produkcyjne, firmy recyklingowe (materiał przerabiany na naszej linii będzie pochodził z recyklingu butelek PET), a przede wszystkich RIPOK-i - te podmioty najbardziej zyskają na zainwestowaniu w WASTX Plastic. Dużym wyzwaniem będzie zaangażowanie w projekt wielkich sieci hipermarketów i supermarketów, które w skali kraju generują olbrzymią liczbę odpadów i na pewno ponoszą w związku z tym spore koszty. Mam przekonanie, że oferując to rozwiązanie naszym klientom, dajemy im prawdziwą wartość. To jest najważniejsze.