Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) stało się kluczowym punktem odniesienia dla europejskiego sektora opakowań i etykiet. Nie jest to już odległa rama legislacyjna, lecz zbiór wymogów, które w nadchodzących latach bezpośrednio przełożą się na sposób projektowania, produkcji, aplikacji i recyklingu etykiet. Dyskusje prowadzone podczas European Label Forum 2025, z udziałem m.in. Franceski Stevens (Europen), Pablo Englebienne (Finat), Jeana-Emile’a Potaufeux (PRE), Mariusa Tenta (Celab-Europe), Jana ‘t Harta (AIM Europe/HolyGrail 2.0) oraz Thomasa Reinera (Berndt & Partner), pozwalają uchwycić najważniejsze konsekwencje PPWR i innych bieżących regulacji dla branży etykiet dziś, w perspektywie roku 2030 i dalszej.
Centralnym wyzwaniem jest przejście od podejścia, w którym aspekt recyklingu bywał elementem dodatkowym, do modelu, w którym recyklowalność staje się warunkiem dopuszczenia do rynku. Jednocześnie wiele kluczowych definicji i wymogów szczegółowych pozostaje jeszcze w fazie doprecyzowania. Branża etykiet nie może jednak ograniczać się do biernego oczekiwania na kolejne akty wykonawcze. Konieczne jest równoległe przygotowywanie konstrukcji etykiet zgodnych z projektowaniem pod recykling, testowanie ich w praktyce oraz aktywny udział w procesach normalizacyjnych i konsultacjach technicznych.
Na znaczeniu zyskują też technologie, które mogą usprawnić sortowanie i śledzenie opakowań w obiegu materiałowym. Projekty wykorzystujące cyfrowe znakowanie produktów pokazują, że etykieta staje się elementem infrastruktury informacyjnej systemu gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednocześnie uczestnicy forum podkreślali, że nowe regulacje oznaczają nie tylko ryzyka zgodności, ale także potencjalne impulsy rozwojowe dla modeli biznesowych opartych na danych, współpracy w łańcuchu wartości i skalowaniu rozwiązań cyrkularnych.
Recyklowalność jako warunek dostępu do rynku
PPWR wprowadza jednoznaczną cezurę czasową: od 2030 roku opakowania niespełniające kryteriów projektowania pod recykling mają zostać wycofane z rynku Unii Europejskiej. Do 2035 roku wymóg ten zostanie rozszerzony o konieczność wykazania efektywnego recyklingu w skali przemysłowej.
Pablo Englebienne, menedżer ds. regulacyjnych w Finat, ujął to wprost – Jeśli opakowanie, włącznie z etykietą, nie jest recyklowalne, straci dostęp do rynku. Taka jest rzeczywistość. Dla drukarń etykiet i dostawców oznacza to konieczność szczegółowej weryfikacji wszystkich elementów konstrukcji etykiety pod kątem ich wpływu na recykling głównego materiału opakowania.
W praktyce dla branży etykiet oznacza to m.in. że etykiety muszą być kompatybilne z procesem recyklingu zasadniczego materiału, z którego wykonane jest opakowanie. Materiały, farby, kleje i inne elementy dekoracyjne powinny być dostosowane do wytycznych projektowania pod recykling, które są obecnie intensywnie rozwijane. Dodatkowo plastikowe etykiety stanowiące więcej niż 5% jednostki opakowaniowej będą musiały zawierać określony udział recyklatu pokonsumenckiego.
Pojawiają się przy tym pytania praktyczne, istotne zwłaszcza dla przetwórców: jakie konkretne konstrukcje etykiet będą spełniać nadchodzące standardy, w jaki sposób będzie oceniana recyklowalność w podziale na 22 kategorie opakowań oraz jak interpretować wymagania w odniesieniu do złożonych układów materiałowych. Z punktu widzenia przygotowań kluczowe staje się wczesne rozpoczęcie współpracy z właścicielami marek i dostawcami surowców, tak aby testować, przeprojektowywać i certyfikować rozwiązania w oparciu o możliwie najbardziej aktualne wytyczne.
Harmonizacja regulacji przy braku pełnej jasności
Choć PPWR jako akt podstawowy został już przyjęty, znaczna część zasad wykonawczych i definicji szczegółowych pozostaje otwarta. Francesca Stevens, dyrektor generalna Europen, przedstawiła aktualny obraz stanu prac legislacyjnych – Pozostaje do opracowania 40 aktów prawa wtórnego, a wiele kluczowych definicji, takich jak to, co dokładnie uznaje się za opakowanie, wciąż nie zostało rozstrzygniętych.
Wśród obszarów wymagających doprecyzowania znajdują się m.in. status podłoży i linerów w systemie regulacyjnym, pytanie, czy materiał podkładowy po etykietach samoprzylepnych będzie traktowany jako opakowanie, oraz kryteria kwalifikowania rozwiązań jako kompostowalne, zarówno w warunkach domowych, jak i przemysłowych. Nierozstrzygnięte pozostają też kwestie podziału odpowiedzialności pomiędzy właścicieli marek, przetwórców etykiet oraz dostawców surowców.
Te luki definicyjne generują istotne ryzyka związane z przyszłą zgodnością. Jak podkreśliła Francesca Stevens, mimo trwających prac – Pomimo niepewności wciąż zdecydowanie zaleca się rozpoczęcie tego procesu i wdrożenie działań przygotowawczych razem z partnerami w całym łańcuchu wartości. Dla firm etykietowych oznacza to konieczność równoległego planowania wariantów konstrukcji i strategii surowcowych, które można będzie dostosować, gdy zapadną ostateczne rozstrzygnięcia prawne.
Istotną rolę odgrywa w tym kontekście Finat, który poprzez udział w pracach normalizacyjnych i przekazywanie danych technicznych z branży do decydentów stara się zapewnić, aby specyfika etykiet była uwzględniana w kształtowaniu przepisów. Wspólna reprezentacja interesów ma znaczenie szczególnie tam, gdzie potencjalnie rozbieżne wymagania wobec różnych elementów opakowania mogą utrudniać osiągnięcie celów recyklingu całości produktu.
Technologie sortowania i inteligentne etykiety
Etykiety są nie tylko elementem strumienia materiałowego w recyklingu, ale mogą też pełnić funkcję nośnika informacji wspierającej gospodarkę o obiegu zamkniętym. Jan ‘t Hart przedstawił postępy projektu Holy Grail 2.0, w ramach którego wykorzystuje się cyfrowe znaki wodne do inteligentnego sortowania opakowań. Według zaprezentowanych danych, zastosowanie tych rozwiązań pozwoliło uzyskać wysoką czystość frakcji, z ponad 90% skutecznością detekcji w próbie obejmującej 2,4 mln opakowań.
Dla przetwórców etykiet oznacza to co najmniej dwa kierunki potencjalnych działań. Po pierwsze, innowacje w obszarze druku, ponieważ cyfrowe znakowanie wodne może być integrowane z istniejącymi procesami bez konieczności dodawania osobnych kroków produkcyjnych. Po drugie, możliwość oferowania klientom dodatkowej wartości poprzez etykiety wspierające identyfikowalność produktów, przejrzystość informacji oraz zgodność z wymogami regulacyjnymi w zakresie śledzenia przepływu materiałów.
Jan ‘t Hart powiedział – Etykiety są centralnym elementem mechanizmu detekcji, bez etykiety system nie jest w stanie odczytać produktu. Pokazuje to, że rola etykiety wykracza poza funkcje identyfikacyjne i marketingowe, stając się częścią infrastruktury danych niezbędnej do efektywnego funkcjonowania systemów sortowania i recyklingu.
PPWR jako impuls do tworzenia rozwiązań cyrkularnych
Część uczestników branży postrzega PPWR nie tylko jako źródło obciążeń regulacyjnych, lecz także jako katalizator innowacji. Marius Tent, związany z Ceflex i 360packmastery, od 2025 roku pełniący również funkcję menedżera projektu w Celab-Europe, przedstawił strategię Celab-Europe 2.0. Platforma ma służyć kojarzeniu partnerów w celu skalowania rozwiązań w zakresie recyklingu linerów i odpadów po wykrojach etykiet.
– To czas PPWR. Obecnie nie ma nic ważniejszego niż PPWR – podkreślił Marius Tent. Zwrócił uwagę na wciąż istniejące luki świadomościowe: wielu copackerów i właścicieli marek nie ma wiedzy o tym, że funkcjonują już rozwiązania umożliwiające recykling podłoży po etykietach. Jednocześnie wskazał, że kluczem jest osiągnięcie odpowiedniej skali, gdyż im więcej interesariuszy dołącza do inicjatywy, tym bardziej opłacalny ekonomicznie staje się recykling tych strumieni odpadów.
W ramach podejścia opartego na danych Celab-Europe tworzy interaktywną mapę rozwiązań, która ma dostarczać praktycznych wskazówek drukarniom etykiet i ich klientom w zakresie dostępnych możliwości zagospodarowania odpadów. W tym ujęciu zgodność z PPWR nie jest celem narzuconym z zewnątrz, ale wynikiem współtworzenia systemu przez podmioty najlepiej znające właściwości materiałów i realia operacyjne.
Perspektywa po 2030 roku i strategiczne konsekwencje
W swoim wystąpieniu Thomas Reiner nakreślił szerszy kontekst, obejmujący rozwój globalnych systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta, wprowadzanie zakazów dla określonych materiałów, rosnącą odpowiedzialność za ślad węglowy oraz ograniczoną dostępność surowców. – Po sektorach motoryzacyjnym i tekstylnym kolejne w kolejce jest opakowanie. Inne branże będą konkurować z wami o recyklat – ostrzegł.
Wnioski dla branży etykiet obejmują konieczność spełnienia równocześnie kryteriów nietoksyczności, recyklowalności i możliwości śledzenia produktów. Właściciele marek będą oczekiwać danych dotyczących wpływu na klimat, zużycia wody i bilansu materiałowego na poziomie poszczególnych składników opakowania, w tym etykiet. Ograniczanie opakowań wtórnych może z kolei istotnie zmienić potrzeby w zakresie dekoracji, w tym dostępnej powierzchni i ekspozycji etykiet.
Firmy etykietowe muszą zatem przygotować się na środowisko, w którym wymagania regulacyjne, cele zrównoważonego rozwoju i presja na innowacje przenikają się i wzajemnie wzmacniają. Dotyczy to nie tylko doboru materiałów, ale również modeli biznesowych, form współpracy i sposobu definiowania wartości oferowanej klientom.
Podsumowanie: elastyczność jako element zgodności
Nowy krajobraz regulacyjny stanowi ramę dla budowania odporności i długoterminowej konkurencyjności przedsiębiorstw etykietowych. Pablo Englebienne zwrócił uwagę na rosnące znaczenie przepływu informacji – Musi istnieć przepływ informacji wzdłuż łańcucha dostaw, od dostawców surowców przez drukarnie etykiet po właścicieli marek. Tylko wtedy możliwe będzie projektowanie rozwiązań zgodnych z regulacjami i realnie wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Finat pełni w tym procesie funkcję platformy łączącej uczestników rynku, dostarczającej ekspertyzę, narzędzia praktyczne i reprezentację interesów branży. Poprzez dzielenie się wiedzą i współpracę w ramach społeczności możliwe jest wzmocnienie zdolności sektora etykiet do reagowania na wymagania PPWR oraz wykorzystania pojawiających się możliwości.
W perspektywie kolejnych lat to właśnie zdolność do szybkiej adaptacji konstrukcji etykiet, procesów i modeli współpracy może okazać się jednym z kluczowych elementów zgodności. Dla wielu firm PPWR stanie się impulsem do przemyślenia roli etykiety w cyklu życia opakowania jako nośnika funkcji recyklingowych, informacyjnych i śledzących.
European Label Forum 2026: kontynuacja dyskusji
Dyskusja na temat przygotowań do PPWR i dostosowania się do nowych wymogów projektowych oraz regulacyjnych będzie kontynuowana podczas European Label Forum 2026, które odbędzie się w dniach 27–29 maja 2026 roku w Sewilli w Hiszpanii. Wydarzenie ma być miejscem wymiany doświadczeń na temat praktycznych kroków podejmowanych przez przedsiębiorstwa w odpowiedzi na nadchodzące zmiany.
Organizatorzy zachęcają uczestników rynku etykiet do aktywnego udziału w tej debacie i zgłaszania chęci uczestnictwa za pośrednictwem strony internetowej European Label Forum pod adresem: https://www.europeanlabelforum.com/.
