Aimplas i Fakolith prowadzą projekt SAFE-ED Coatings w odpowiedzi na zmiany regulacyjne dotyczące bisfenolu A oraz innych substancji zaburzających gospodarkę hormonalną. Celem przedsięwzięcia jest opracowanie maksymalnie czterech systemów powłok przeznaczonych do zastosowań związanych z bezpośrednim i pośrednim kontaktem z żywnością, napojami oraz wodą pitną, a także do zastosowań budowlanych. Projekt ma umożliwić ograniczenie migracji tych substancji do poziomu niewykrywalnego, poniżej 1 ppb, lub całkowite jej wyeliminowanie, przy jednoczesnym zachowaniu wymaganych właściwości użytkowych powłok. Inicjatywa stanowi odpowiedź na rosnącą presję naukową i regulacyjną wokół BPA i jego pochodnych, które są zaliczane do trwałych związków mogących wpływać na układ hormonalny i rozrodczy ludzi oraz zwierząt. W Europie Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zalecił obniżenie tolerowanego dziennego pobrania BPA o 100 tys. razy, a amerykańska FDA również analizuje nowe limity. Jednocześnie przepisy, takie jak dyrektywa UE 2020/2184, hiszpański dekret królewski 3/2023 oraz działania prowadzone przez ECHA, wskazują na dalsze zaostrzanie ograniczeń dla wielu zastosowań przemysłowych i konsumenckich.
Szczególnie silnie odczują to sektory wykorzystujące żywice i dodatki oparte na bisfenolach, w tym powłoki epoksydowe. SAFE-ED Coatings, koordynowany przez Fakolith z udziałem Aimplas, Centrum Technologii Tworzyw Sztucznych, ma zapewnić odpowiedź techniczną, zdrowotną i regulacyjną na nową sytuację rynkową. Rozwijane systemy mają być przeznaczone do powierzchni stosowanych w budownictwie i inżynierii lądowej, instalacjach przemysłu spożywczego, gdzie występuje kontakt pośredni, a także do bezpośredniego kontaktu z wodą pitną oraz z żywnością i napojami.
Zakres prac i założenia projektu
Marta García, dyrektor ds. badań, rozwoju i innowacji w Fakolith, powiedziała: „Tempo zmian legislacyjnych sprawia, że wiele istniejących rozwiązań staje się przestarzałych. Sektor powłok potrzebuje bezpiecznych i funkcjonalnych alternatyw, a SAFE-ED Coatings umożliwi wyprzedzenie tych zmian dzięki technologiom możliwym do wdrożenia w przemyśle oraz odpowiednio certyfikowanym rozwiązaniom gotowym do wprowadzenia na rynek”.
Z kolei Mª Carmen Moreno, badaczka z laboratorium kontaktu z żywnością i opakowań w Aimplas, wyjaśniła: „Dostosowujemy i rozszerzamy nasze metody badawcze dla powłok, aby spełnić nowe limity regulacyjne”.
Fakolith, specjalizujący się w powłokach do powierzchni mających bezpośredni i pośredni kontakt z żywnością, napojami oraz wodą pitną, odpowiada za rozwój i formulację nowych systemów. Prace koncentrują się na zasadach eliminacji, redukcji i enkapsulacji substancji zaburzających gospodarkę hormonalną. Projekt rozpoczęto od puli 80 surowców, z których co najmniej 60, czyli 75 proc., ma spełnić wymagania dla bezpośredniego kontaktu z żywnością, zachowując jednocześnie funkcjonalność niezbędną dla nowych systemów powłokowych.
Metodyka i znaczenie regulacyjne
Aimplas wnosi do projektu kompetencje w zakresie legislacji i oceny ryzyka. Centrum technologiczne przeanalizowało dokumentację regulacyjną surowców, określiło niezbędne badania zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz planowanymi aktualizacjami, a także stosuje zaawansowane metodyki w celu dostosowania norm odnoszących się do powłok i osiągnięcia coraz bardziej rygorystycznych limitów regulacyjnych, poniżej 1 ppb.
Według informacji przedstawionych przez uczestników projektu, SAFE-ED Coatings ma bezpośrednio oddziaływać na sektory szczególnie narażone na nowe ograniczenia, takie jak przemysł spożywczy, budownictwo, inżynieria lądowa, ochrona zdrowia oraz infrastruktura wody pitnej. Zakłada się, że projekt przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa powierzchni mających bezpośredni i pośredni kontakt z żywnością, napojami i wodą pitną poprzez radykalne ograniczenie lub eliminację migracji związków zaburzających gospodarkę hormonalną.
Projekt ma również wspierać włączanie bardziej zrównoważonych alternatyw opartych na surowcach pochodzenia biologicznego, zapewniać ciągłość operacyjną zastosowań przemysłowych objętych niedawnymi zakazami i ograniczeniami dotyczącymi bisfenoli oraz ułatwiać transfer wiedzy do producentów, aplikatorów i całego wyspecjalizowanego łańcucha wartości powłok. Zakończenie projektu zaplanowano na koniec 2026 roku. Przedsięwzięcie jest finansowane przez Unię Europejską, NextGenerationEU w ramach Planu Odbudowy, Transformacji i Odporności, przy wsparciu Państwowej Agencji Badawczej Hiszpanii, AEI, działającej przy hiszpańskim Ministerstwie Nauki, Innowacji i Uniwersytetów.
