Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych (PZPTS) przedstawił stanowisko w sprawie rosnącej presji na europejski łańcuch dostaw tworzyw sztucznych, odnosząc się do komunikatu organizacji EuPC. Związek wskazuje, że obserwowane napięcia geopolityczne oraz ich wpływ na ceny surowców energetycznych i petrochemicznych mają bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie sektora przetwórstwa w Polsce. W szczególności dotyczy to przedsiębiorstw z segmentu małych i średnich firm, które stanowią zasadniczą część krajowej branży przetwórstwa tworzyw sztucznych.
Według PZPTS krajowe przedsiębiorstwa już obecnie mierzą się z gwałtownymi wzrostami cen surowców, niestabilnością dostaw oraz rosnącymi kosztami energii i logistyki. Taka konfiguracja czynników kosztowych i podażowych utrudnia planowanie produkcji, ogranicza zdolność do długoterminowego zawierania kontraktów oraz zmniejsza możliwości inwestycyjne. Ograniczenia te dotyczą również inwestycji związanych z transformacją w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, w tym rozwoju recyklingu, poprawy efektywności surowcowej oraz wdrażania rozwiązań cyrkularnych w zakresie projektowania i użytkowania wyrobów z tworzyw.
Związek podziela stanowisko EuPC, że dalszy wzrost kosztów energii i polimerów może w konsekwencji prowadzić do ograniczenia produkcji w zakładach przetwórczych, a w skrajnych przypadkach do ich zamykania. PZPTS zwraca uwagę, że szczególnie niepokojące jest potencjalne zagrożenie dla sektorów uznawanych za strategiczne z punktu widzenia gospodarki i bezpieczeństwa społecznego. Należą do nich m.in. ochrona zdrowia, opakowania, budownictwo oraz motoryzacja, których funkcjonowanie w znacznym stopniu opiera się na stabilnych i przewidywalnych dostawach tworzyw sztucznych o odpowiednich parametrach jakościowych.
Ryzyko dla strategicznych sektorów gospodarki
W komentarzu podkreślono, że zakłócenia w łańcuchu dostaw i rosnące koszty surowców mogą przełożyć się na ograniczenie dostępności wyrobów z tworzyw sztucznych w obszarach kluczowych dla funkcjonowania rynku. W przypadku sektora ochrony zdrowia chodzi m.in. o komponenty i wyroby medyczne, opakowania farmaceutyczne oraz materiały jednorazowego użytku. W branży opakowań wrażliwe są przede wszystkim systemy zapewniające bezpieczeństwo i jakość żywności oraz wyrobów konsumenckich. W budownictwie tworzywa sztuczne są istotnym elementem rozwiązań termoizolacyjnych, instalacyjnych i konstrukcyjnych, natomiast w motoryzacji wpływają na bezpieczeństwo, masę pojazdów oraz efektywność energetyczną.
PZPTS wskazuje, że destabilizacja dostaw i rosnące koszty energii mogą podważać konkurencyjność europejskiego i krajowego przemysłu przetwórstwa tworzyw sztucznych względem producentów spoza Unii Europejskiej, działających w odmiennych uwarunkowaniach regulacyjnych i kosztowych. W dłuższej perspektywie może to skutkować przenoszeniem części produkcji poza Europę, co osłabi zarówno lokalne łańcuchy wartości, jak i zdolność do realizacji celów środowiskowych w oparciu o istniejącą infrastrukturę przemysłową.
Apel o działania stabilizujące rynek energii
W swoim stanowisku związek formułuje apel do instytucji krajowych i unijnych o podjęcie pilnych działań na rzecz stabilizacji rynku energii. PZPTS postuluje rozważenie mechanizmów ograniczających wzrost cen energii oraz zapewnienie przewidywalnych warunków funkcjonowania dla przemysłu przetwórstwa tworzyw sztucznych. W opinii związku stabilność cen energii jest kluczowa zarówno dla bieżącej działalności produkcyjnej, jak i dla decyzji inwestycyjnych dotyczących modernizacji zakładów, poprawy efektywności energetycznej oraz wdrażania nowych technologii.
Organizacja zwraca również uwagę na znaczenie działań w obszarze polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. W stanowisku podkreślono, że niezbędne są skoordynowane działania dyplomatyczne na rzecz deeskalacji napięć geopolitycznych, które mają bezpośredni i pośredni wpływ na dostępność surowców energetycznych i petrochemicznych oraz na poziom cen na rynkach międzynarodowych. Związek wskazuje, że stabilniejsze otoczenie geopolityczne sprzyjałoby ograniczeniu ryzyka zakłóceń w łańcuchu dostaw i ułatwiało długoterminowe planowanie po stronie przedsiębiorstw.
Transformacja w kierunku gospodarki cyrkularnej pod presją
PZPTS przypomina, że sektor przetwórstwa tworzyw sztucznych pozostaje zaangażowany w realizację celów środowiskowych, w tym w działania związane z ograniczaniem oddziaływania na klimat, poprawą efektywności wykorzystania surowców i rozwojem gospodarki cyrkularnej. Związek wskazuje jednak, że realizacja ambitnych celów w obszarze transformacji środowiskowej jest silnie uzależniona od stabilności otoczenia gospodarczego oraz dostępu do kapitału inwestycyjnego.
W komentarzu podkreślono, że bez odpowiedniego wsparcia ze strony polityk publicznych oraz bez przewidywalnych warunków funkcjonowania rynku, wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie recyklingu, ekoprojektowania opakowań czy ograniczania emisji może zostać poważnie spowolnione lub częściowo wstrzymane. Może to utrudnić osiągnięcie przyjętych na poziomie unijnym i krajowym celów związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym, a także osłabić potencjał branży do dostarczania rozwiązań wspierających dekarbonizację innych sektorów gospodarki.
Deklaracja współpracy ze strony PZPTS
W zakończeniu stanowiska PZPTS deklaruje gotowość do współpracy z partnerami krajowymi i europejskimi przy wypracowywaniu rozwiązań służących stabilności i konkurencyjności branży przetwórstwa tworzyw sztucznych. Związek podkreśla znaczenie dialogu między przedstawicielami przemysłu, administracją publiczną oraz organizacjami branżowymi na poziomie unijnym, który ma umożliwić lepsze dopasowanie działań regulacyjnych i interwencyjnych do realnej sytuacji przedsiębiorstw.
W ocenie organizacji konstruktywna współpraca interesariuszy może przyczynić się do opracowania instrumentów, które z jednej strony zapewnią bezpieczeństwo dostaw i warunki do rozwoju produkcji w Europie, a z drugiej umożliwią kontynuowanie transformacji w kierunku bardziej zrównoważonych modeli wytwarzania i użytkowania wyrobów z tworzyw sztucznych.
